នយោបាយអឺរ៉ុប

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia នយោបាយអឺរ៉ុបគឺជាប្រធានបទដែលសិក្សាអំពីការវិវត្តនយោបាយឥតឈប់ឈរនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប។ ទ្វីបនេះមានប្រវត្តិជាតិសាសន៍ដ៏យូរលង់ និងមាននិន្នាការឆ្ពោះទៅរកការរួបរួមផ្នែកនយោបាយកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងយុគសម័យទំនើប ដែលធ្វើឲ្យប្រធានបទនេះមានលក្ខណៈលម្អិតជាងទ្វីបដទៃទៀត។ អឺរ៉ុបមានប្រទេសចម្រុះរាប់សិប ដែលមានប្រព័ន្ធនយោបាយខុសៗគ្នា ចាប់ពីរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ (ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស មុន Brexit) រហូតដល់សាធារណរដ្ឋសភា (ដូចជា អាល្លឺម៉ង់) និងប្រព័ន្ធពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតី (ដូចជា បារាំង)។

សហភាពអឺរ៉ុប (EU) គឺជាអង្គការតំបន់ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដោយប្រមូលផ្ដុំប្រទេសសមាជិកចំនួន ២៧ ដែលមានទីផ្សាររួម និងគោលនយោបាយការបរទេសរួម។ ក្រៅពី EU ក៏មានអង្គការផ្សេងទៀតដូចជា GUAM និង EurAsEC ដែលមានឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់ ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទី។ តំបន់អឺរ៉ុបក៏ជាទីស្ថិតនៅនៃមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរដូចជារុស្ស៊ី បារាំង និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលធ្វើឲ្យឆាកនយោបាយនៅទីនេះមានភាពស្មុគស្មាញ និងមានឥទ្ធិពលដល់សន្តិសុខពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

លក្ខណៈភូមិសាស្ត្ររបស់អឺរ៉ុបមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋ និងកំណត់ព្រំដែននយោបាយ។ ទ្វីបនេះមានឧបទ្វីប និងសមុទ្រជាច្រើន ដែលធ្វើឲ្យមានរដ្ឋដាច់ដោយឡែកពីគ្នាតាមបែបធម្មជាតិ។ ភ្នំ ទន្លេ និងព្រៃធំៗក៏ជារបាំងធម្មជាតិដែលបានការពារ និងបង្កជម្លោះព្រំដែន។ ការបែងចែកភូមិសាស្ត្រនេះបានជំរុញឲ្យកើតមាននូវរដ្ឋជាតិតូចៗជាច្រើន ដែលមានភាសា និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន។

ចំនួនប្រជាជននៅអឺរ៉ុបមានជាង ៧០០ លាននាក់ (រួមទាំងរុស្ស៊ី) ដែលនិយាយភាសារាប់រយប្រភេទក្នុងត្រកូលភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប អារ៉ាប់ និងភាសាដទៃទៀត។ ភាពចម្រុះនេះបានធ្វើឲ្យនយោបាយអឺរ៉ុបជារឿយៗផ្ដោតលើការគ្រប់គ្រងក្រុមជនជាតិ និងសិទ្ធិភាសា ដែលជាប្រភពនៃជម្លោះ (ដូចនៅតំបន់បាល់កាន) និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ (ដូចគោលនយោបាយតំបន់របស់ EU)។ នៅក្នុងបរិបទ EU ការគោរពពហុភាសា និងវប្បធម៌គឺជាគោលការណ៍ស្នូលមួយ ដែលមានចែងក្នុងសន្ធិសញ្ញាសហភាព។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនយោបាយនៅអឺរ៉ុបមានឫសគល់តាំងពីសម័យក្រិកបុរាណ ដែលបានបង្កើតលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដំបូងបង្អស់។ ចក្រភពរ៉ូមបានពង្រីកឥទ្ធិពល និងប្រព័ន្ធច្បាប់ដល់ទ្វីបធំ។ ក្រោយការដួលរលំនៃចក្រភពរ៉ូម សក្ដិភូមិបានគ្របដណ្ដប់ ដោយមានស្ដេចនិងអភិជនកាន់អំណាច។ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្ធិសញ្ញាវ៉េសផ្វាលី (Treaty of Westphalia) នៅឆ្នាំ ១៦៤៨ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋជាតិបែបទំនើប ដោយបង្កើតគោលការណ៍អធិបតេយ្យភាព។

នៅសតវត្សទី១៨ និង១៩ បដិវត្តន៍បារាំង និងសង្គ្រាមណាប៉ូលេអុងបានផ្លាស់ប្ដូរផែនទីនយោបាយ និងផ្សព្វផ្សាយគំនិតជាតិនិយម សេរីនិយម និងប្រជាធិបតេយ្យ។ សន្និសីទក្រុងវីយែនឆ្នាំ ១៨១៥ បានព្យាយាមស្ដារលំនឹងរាជាធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែចលនាបដិវត្តន៍នៅតែបន្ត។ សតវត្សទី២០ បានឃើញសង្គ្រាមលោកទាំងពីរ ដែលផ្ដើមចេញពីទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយក្រោយសង្គ្រាម ទ្វីបនេះត្រូវបានបែងចែកដោយសង្គ្រាមត្រជាក់រវាងប្លុកខាងលិចក្រោមអង្គការណាតូ និងប្លុកខាងកើតក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងវ៉ាសូរី។ ការដួលរលំនៃជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ បាននាំមកនូវការបង្រួបបង្រួមអឺរ៉ុបឡើងវិញ និងការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុបទៅទិសខាងកើតក្នុងទសវត្សរ៍២០០០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចគឺជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់នៃនយោបាយអឺរ៉ុប។ សហភាពអឺរ៉ុបបានបង្កើតទីផ្សារតែមួយ និងរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ ដែលសម្រួលដល់ពាណិជ្ជកម្ម តែក៏ធ្វើឲ្យមានភាពតានតឹងរវាងប្រទេសសមាជិក។ វិបត្តិបំណុលនៅក្រិក និងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៨ បានបង្ហាញពីភាពផុយស្រួយនៃសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ ធនាគារកណ្ដាលអឺរ៉ុប (ECB) មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរក្សាស្ថិរភាព ប៉ុន្តែគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនតែងបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកផ្នែកនយោបាយរវាងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នា (ដូចជាអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី)។

វប្បធម៌ក៏បានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់នយោបាយអឺរ៉ុប។ កេរដំណែលនៃយុគបដិវត្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងយុគភ្លើ (Enlightenment) បានបង្កើតគុណតម្លៃស្ដីពីសិទ្ធិបុគ្គល និងរដ្ឋាភិបាលកំណត់ ដែលជាមូលដ្ឋាននៃប្រជាធិបតេយ្យទំនើប។ សព្វថ្ងៃ វប្បធម៌នយោបាយត្រូវបានកំណត់ដោយការពិភាក្សាអំពីអត្តសញ្ញាណអឺរ៉ុបទល់នឹងអត្តសញ្ញាណជាតិ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងការបោះឆ្នោតសភាអឺរ៉ុប និងកម្មវិធីដូចជាទីក្រុងវប្បធម៌អឺរ៉ុប។ វិមាន Quirinale ដែលជាទីលំនៅរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ីតាលី គឺជានិមិត្តរូបមួយនៃការបន្តវេននៃអំណាច និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន នយោបាយអឺរ៉ុបមានការវិវត្តគួរឲ្យកត់សម្គាល់ និងមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ សង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន បានបង្កឲ្យមានវិបត្តិសន្តិសុខ និងថាមពល ដែលប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទំនិញជាសកល។ ការដកខ្លួនរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចេញពី EU (Brexit) និងការកើនឡើងនៃគណបក្សនិយមជ្រុល បានបង្កជាសំណួរអំពីភាពរឹងមាំនៃសមាហរណកម្មអឺរ៉ុប។ ជាងនេះទៅទៀត ការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាច (ដូចជាចិន និងរុស្ស៊ី) បានធ្វើឲ្យ EU ពិចារណាឡើងវិញលើអធិបតេយ្យភាពឌីជីថល និងគោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម។

យោងតាម Wikipedia និន្នាការឆ្ពោះទៅរកសាមគ្គីភាពនយោបាយនៅតែបន្ត ប៉ុន្តែមានឧបសគ្គច្រើន។ សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីនយោបាយអឺរ៉ុបគឺចាំបាច់ ព្រោះ EU គឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ធំ។ កម្មវិធី "អ្វីៗទាំងអស់លើកលែងតែអាវុធ" (EBA) របស់ EU ផ្ដល់សិទ្ធិនាំចេញដោយមិនជាប់ពន្ធដល់កម្ពុជា ប៉ុន្តែការដកហូតវិញដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីសិទ្ធិមនុស្ស បានបង្ហាញថានយោបាយអឺរ៉ុបអាចមានលទ្ធផលយ៉ាងច្បាស់លាស់ដល់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។