ទិដ្ឋភាពទូទៅ

កិច្ចប្រជុំកំពូល G8 នៅទីក្រុងអេវីយ៉ង់ (Évian-les-Bains) ប្រទេសបារាំង ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីថ្ងៃទី ១ ដល់ ៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០០៣ គឺជាកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី ២៩ របស់ក្រុមប្រទេសឧស្សាហកម្មធំៗទាំង ៨ (G8)។ យោងតាមការកត់ត្រារបស់វិគីភីឌា កិច្ចប្រជុំនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយលោក ហ្សាក់ ស៊ីរ៉ាក់ ប្រធានាធិបតីបារាំង និងមានការចូលរួមពីថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសសមាជិក G8 ព្រមទាំងតំណាងសហភាពអឺរ៉ុប។ កិច្ចប្រជុំនេះមានលក្ខណៈពិសេសដោយបានអញ្ជើញមេដឹកនាំមកពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួនធំ (ដូចជា ចិន ឥណ្ឌា ប្រេស៊ីល និងបណ្តាប្រទេសអាហ្វ្រិក) ឲ្យចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំពង្រីក (outreach) ដើម្បីពិភាក្សាអំពីបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ និងពាណិជ្ជកម្មសកល។

ប្រធានបទចម្បងៗ រួមមានការស្តារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្រោយវិបត្តិ ការអភិវឌ្ឍទ្វីបអាហ្វ្រិក ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើភេរវកម្ម និងការដោះស្រាយបញ្ហាសុខភាពសកលដូចជាជំងឺអេដស៍ និង SARS។ កិច្ចប្រជុំនេះក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការព្យាយាមស្តារទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិដែលរងការប៉ះពាល់ដោយការលុកលុយអ៊ីរ៉ាក់កាលពីខែមីនាឆ្នាំ ២០០៣។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អេវីយ៉ង់ គឺជាទីក្រុងស្ប៉ានៅតាមឆ្នេរខាងត្បូងនៃបឹងហ្សឺណែវ (Lake Geneva) ក្នុងតំបន់ហាត់-សាវ័រ (Haute-Savoie) ភាគខាងកើតប្រទេសបារាំង ជាប់ព្រំដែនជាមួយស្វីស។ តាមវិគីភីឌា ក្រុងនេះល្បីល្បាញដោយសារម៉ាកទឹកសារធាតុរ៉ែ "Evian" ដែលពេញនិយមទូទាំងពិភពលោក។ ការជ្រើសរើសទីតាំងនេះបានបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់បារាំងក្នុងការបង្កើតបរិយាកាសការទូតធម្មជាតិ ប៉ុន្តែក៏ទទួលបានការរិះគន់ថាជាកន្លែងប្រណីតពេកធៀបនឹងបញ្ហាពិភពលោក។

អ្នកចូលរួមសំខាន់ៗបានរួមមានលោកប្រធានាធិបតី ចច ដាប់ប៊លយូ. ប៊ូស (សហរដ្ឋអាមេរិក) លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី តូនី ប្ល៊ែរ (ចក្រភពអង់គ្លេស) លោក ហ្សង់ ក្រេទៀង (កាណាដា) ម្ចាស់ផ្ទះ លោក ហ្សាក់ ស៊ីរ៉ាក់ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ្គឺរហាដ ស្រូឌឺ (អាល្លឺម៉ង់) លោក ស៊ីលវីអូ ប៊ែរលូស្កូនី (អ៊ីតាលី) លោក ចូនីឈីរ៉ូ កុយហ្ស៊ូមី (ជប៉ុន) និងលោកប្រធានាធិបតី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន (រុស្ស៊ី)។ លោក រ៉ូម៉ាណូ ប្រូឌី (Romano Prodi) ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុបក៏បានចូលរួមផងដែរ។ សម័យប្រជុំពង្រីកក៏បានទាក់ទាញមេដឹកនាំជាង ១០ ប្រទេស រួមមានលោកប្រធានាធិបតី ហ៊ូ ជីនតាវ (ចិន) លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អាតាល់ ប៊ីហារី វ៉ាចប៉េយី (ឥណ្ឌា) និងលោកប្រធានាធិបតី លូឡា ដា ស៊ីលវ៉ា (ប្រេស៊ីល)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កិច្ចប្រជុំកំពូល G8 មានដើមកំណើតតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧៥ នៅពេលដែលមេដឹកនាំប្រទេសមហាអំណាចឧស្សាហកម្មចំនួន ៦ បានជួបប្រជុំគ្នានៅរ៉ាមប៊ូយ៉េត (Rambouillet) ប្រទេសបារាំង ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ ក្រុមនេះបានពង្រីកជាបណ្តើរៗ ដោយមានកាណាដាចូលរួមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ បង្កើតបាន G7 ហើយរុស្ស៊ីក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យចូលរួមនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ដែលធ្វើឲ្យក្លាយជា G8។ យោងតាមវិគីភីឌា កិច្ចប្រជុំ G8 ពីដើមផ្តោតលើកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែក្រោយមកបានវិវត្តឲ្យរួមបញ្ចូលប្រធានបទសន្តិសុខ សុខាភិបាល និងបរិស្ថានផងដែរ។

កិច្ចប្រជុំអេវីយ៉ង់បានធ្វើឡើងក្រោមបរិបទនយោបាយពិភពលោកដ៏ស្មុគស្មាញ។ ការលុកលុយអ៊ីរ៉ាក់ដោយចលនាចម្រុះដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៣ បានបង្កឲ្យមានការខ្វែងគំនិតគ្នាជាមួយសមាជិកអឺរ៉ុបមួយចំនួន ជាពិសេសបារាំង និងអាល្លឺម៉ង់។ ដូច្នេះ កិច្ចប្រជុំនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាសមិទ្ធផលផ្នែកការទូតដ៏សំខាន់ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹងនិងស្តារកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឡើងវិញ។

មុនកិច្ចប្រជុំនេះ កិច្ចប្រជុំកំពូលឆ្នាំ ២០០២ នៅកាណាណាស្គីស (Kananaskis) ប្រទេសកាណាដា បានដាក់ចេញ "ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់អាហ្វ្រិក" (G8 Africa Action Plan)។ អេវីយ៉ង់បានបន្តឆន្ទៈនេះ ដោយបានចេញសេចក្តីប្រកាសអេវីយ៉ង់ស្តីពីការអភិវឌ្ឍអាហ្វ្រិក និងកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីៗរួមមាន "ផែនការសកម្មភាពទឹក G8" (G8 Water Action Plan) ដើម្បីជួយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដោះស្រាយវិបត្តិទឹកស្អាត និងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចសកលជាប្រធានបទគន្លឹះ។ តាមវិគីភីឌា មេដឹកនាំ G8 បានប្តេជ្ញាជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងបន្តកំណែទម្រង់ពាណិជ្ជកម្មសកលតាមរយៈការចរចាទ្វីបដូហា (Doha Development Round) ក្រោមអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO)។ ពួកគេក៏បានអះអាងពីការគាំទ្រចំពោះកម្មវិធីសម្រាលបំណុលរបស់ប្រទេសក្រីក្រ (HIPC Initiative) និងការបង្កើនជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។

ផ្នែកវប្បធម៌ អេវីយ៉ង់បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពផ្ទុយគ្នារវាងទ្រព្យសម្បត្តិ និងភាពក្រីក្រសកល។ ក្រុមអ្នកប្រឆាំងសាកលភាវូបនីយកម្ម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បានធ្វើបាតុកម្មយ៉ាងធំនៅក្បែរតំបន់នោះ ជាពិសេសនៅទីក្រុងអាណេម៉ាស (Annemasse) ដែលមានការប៉ះទង្គិចជាមួយប៉ូលិស និងការចាប់ខ្លួនមួយចំនួន។ ពួកគេបានទាមទារឲ្យ G8 ដោះស្រាយវិសមភាព និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលអាក្រក់នៃសាកលភាវូបនីយកម្ម ជាជាងផ្តោតតែលើផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសអ្នកមាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

កេរដំណែលរបស់កិច្ចប្រជុំអេវីយ៉ង់នៅតែបន្តមានឥទ្ធិពលលើការសន្ទនាអន្តរជាតិសព្វថ្ងៃ។ ផែនការសកម្មភាពទឹក និងការផ្តោតលើសុខភាព (ជាពិសេសការឆ្លើយតបនឹង SARS) បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់គំនិតផ្តួចផ្តើមសកលជាច្រើននៅពេលក្រោយ រួមទាំងមូលនិធិសកលប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ របេង និងគ្រុនចាញ់។ ទម្រង់ប្រជុំពង្រីកដែលបានសាកល្បងនៅអេវីយ៉ង់ បានវិវត្តទៅជាកិច្ចប្រជុំ G20 ដែលក្លាយជាវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចសកលដ៏សំខាន់បំផុត ហើយក៏រួមបញ្ចូលប្រទេសអាស៊ានមួយចំនួនដូចជាឥណ្ឌូនេស៊ី។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីកិច្ចប្រជុំប្រវត្តិសាស្ត្រនេះជួយឲ្យយើងមើលឃើញពីការវិវត្តនៃកិច្ចសហការអន្តរជាតិ ដែលបន្តជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិសុខសុខាភិបាល — ជាបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងកម្ពុជា និងប្រជាជនខ្មែរនាពេលអនាគត។ ទោះបី G8 បានក្លាយជា G7 វិញនៅឆ្នាំ ២០១៤ បន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីត្រូវបានបណ្តេញចេញ ក៏នៅតែជាវេទិកាមួយដែលកម្ពុជាអាចទទួលផលប្រយោជន៍តាមរយៈកិច្ចសហការអភិវឌ្ឍន៍ និងការសម្របខ្លួននឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។