KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់៣០ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ៣០ មិថុនា ២០២៦

សេកហាស៊ីណា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

លោកស្រីសេកហាស៊ីណាក្នុងកិច្ចជួបជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន ប្រភព: Wikipedia

លោកស្រី សេកហាស៊ីណា (Sheikh Hasina) គឺជាអ្នកនយោបាយបង់ក្លាដែសមួយរូប ដែលបានធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ២០០១ និងម្តងទៀតពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ២០២៤។ នេះបើតាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។ លោកស្រីជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកាន់តំណែងយូរជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របង់ក្លាដែស និងជាមេដឹកនាំស្ត្រីមួយរូបដែលមានអាណត្តិវែងជាងគេនៅទូទាំងពិភពលោក។ លោកស្រីក៏ជាប្រធានគណបក្ស Awami League តាំងពីឆ្នាំ១៩៨១ផងដែរ។

ក្រោយពីការបះបោរដ៏ធំនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ លោកស្រី Hasina បានលាលែងពីតំណែង និងភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស។ បច្ចុប្បន្ន លោកស្រីស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនិរទេស ហើយមានសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរកំពុងរង់ចាំដំណើរការផ្លូវច្បាប់នៅបង់ក្លាដែស។

ជីវប្រវត្តិ និងតួនាទី

លោកស្រី Hasina ជាមួយឪពុក Sheikh Mujibur Rahman នាទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ ប្រភព: Wikipedia

លោកស្រី Hasina កើតក្នុងគ្រួសារនយោបាយដ៏សំខាន់ ដោយឪពុករបស់លោកស្រីគឺ Sheikh Mujibur Rahman ជាប្រធានាធិបតីទីមួយរបស់បង់ក្លាដែស និងជាបិតាឯករាជ្យរបស់ប្រទេស។ បើតាមវិគីភីឌា លោកស្រីបានក្លាយជាប្រធានគណបក្ស Awami League នៅឆ្នាំ១៩៨១ ហើយបានដឹកនាំគណបក្សនេះរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ លោកស្រីជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ត្រីទីមួយរបស់បង់ក្លាដែស ហើយរយៈពេលសរុបនៃការកាន់តំណែងរបស់លោកស្រីគឺជិត ២០ឆ្នាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

លោកស្រី Hasina ជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិក Bill Clinton នៅដាកាឆ្នាំ២០០០ ប្រភព: Wikipedia

អាណត្តិដំបូងរបស់លោកស្រី Hasina ពីឆ្នាំ១៩៩៦ ដល់ឆ្នាំ២០០១ ត្រូវបានផ្តោតលើការកសាងសេដ្ឋកិច្ច និងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ តាមរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងវិគីភីឌា លោកស្រីបានជួបជាមួយមេដឹកនាំពិភពលោកជាច្រើន ដូចជាប្រធានាធិបតី Bill Clinton នៃសហរដ្ឋអាមេរិក (ឆ្នាំ២០០០) និងប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប Romano Prodi (ឆ្នាំ២០០១)។

បន្ទាប់ពីការបាត់បង់អំណាចនៅឆ្នាំ២០០១ លោកស្រីបានវិលត្រឡប់មកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីវិញនៅឆ្នាំ២០០៩ ក្រោយទទួលបានជ័យជម្នះយ៉ាងធំនៅក្នុងការបោះឆ្នោត។ ក្នុងអាណត្តិទីពីរ លោកស្រីបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយមហាអំណាចធំៗ។ រូបថតពីវិគីភីឌាបង្ហាញថា លោកស្រីបានជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី David Cameron នៃចក្រភពអង់គ្លេស (ឆ្នាំ២០១១) ប្រធានាធិបតី Vladimir Putin នៃរុស្ស៊ី (ឆ្នាំ២០១៣) និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី Narendra Modi នៃឥណ្ឌា (ឆ្នាំ២០២៤)។

ទោះជាយ៉ាងណា អាណត្តិក្រោយៗរបស់លោកស្រីក៏ទទួលរងការរិះគន់ខ្លាំងដែរ។ ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៨ ដែលគេតែងហៅថា "ការបោះឆ្នោតកណ្តាលអធ្រាត្រ" ត្រូវបានអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិចាត់ទុកថា មិនយុត្តិធម៌ និងមានភាពមិនប្រក្រតីជាច្រើន។ នេះបើយោងតាមកំណត់សម្គាល់រូបថតពីវិគីភីឌា។

តួនាទី និងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ

លោកស្រី Hasina ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានថ្ងៃទី១៤ កក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ប្រភព: Wikipedia

ក្រៅពីជំនួបទ្វេភាគី លោកស្រី Hasina ក៏បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិធំៗ។ តាមរូបថតក្នុងវិគីភីឌា លោកស្រីបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល G7 នៅប្រទេសជប៉ុនក្នុងឆ្នាំ២០១៦ កិច្ចប្រជុំចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ (NAM) នៅឆ្នាំ២០១៩ និង COP26 នៅឆ្នាំ២០២១ ក្នុងនាមជាតំណាងប្រទេសដែលរងគ្រោះខ្លាំងពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប៉ុន្តែ វិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងអាជីពនយោបាយរបស់លោកស្រីបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ២០២៤។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា លោកស្រី Hasina បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន ដោយផ្សារភ្ជាប់បាតុករទាមទារកំណែទម្រង់កូតាទៅនឹងក្រុម Razakars (អ្នកសហការជាមួយប៉ាគីស្ថានក្នុងសង្គ្រាមរំដោះឆ្នាំ១៩៧១)។ សេចក្តីថ្លែងនេះបានបង្កឱ្យមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង និងធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកាន់តែកើនឡើង។ មិនយូរប៉ុន្មាន រដ្ឋាភិបាលបានប្រើកម្លាំងបង្ក្រាបបាតុករយ៉ាងឃោរឃៅ ដែលបណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួសជាច្រើន។

តាមរូបថតថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ លោកស្រី Hasina ព្រមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដទៃទៀត បានទៅសួរសុខទុក្ខមន្ត្រីនគរបាលដែលរងរបួសក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បង្ក្រាប។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះក្នុងសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឃាតកម្មរង្គាល (July massacre)។ នេះបើយោងតាមកំណត់សម្គាល់រូបថតវិគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រជាជនអបអរសាទរនៅមុខការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក្រោយការលាលែងរបស់ Hasina ប្រភព: Wikipedia

ការលាលែងរបស់លោកស្រី Hasina កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលសម្រាប់បង់ក្លាដែស និងពិភពលោក។ បន្ទាប់ពីការលាលែង លោកស្រីបានចាកចេញពីប្រទេស ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់អំពីទីតាំងថ្មីរបស់លោកស្រីឡើយ។ រូបថតប្រជាជនអបអរសាទរនៅមុខទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រី បង្ហាញពីអារម្មណ៍របស់ប្រជាជនមួយផ្នែកធំ ដែលបាននឿយហត់នឹងការគ្រប់គ្រងដ៏យូរអង្វែងរបស់លោកស្រី។

រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នថ្មីនៅបង់ក្លាដែស កំពុងដំណើរការផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងអតីតមេដឹកនាំនេះ។ សំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌរួមមានការចោទប្រកាន់ពីបទឃាតកម្ម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិដែលបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលបង្ក្រាបបាតុករ។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយសារតែឥទ្ធិពលដែលអាចកើតមានដល់ស្ថិរភាពនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងជាមេរៀនសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នានា។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីបង់ក្លាដែស លោកស្រី ស៊ីក ហាស៊ីណា ប្រកាសវិលត្រឡប់មកដាកាក្នុងឆ្នាំ២០២៦

លោកស្រី ស៊ីក ហាស៊ីណា ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួន បានប្រកាសថានឹងវិលត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសបង់ក្លាដែសក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ដោយមិនខ្លាចសាលក្រមប្រហារជីវិតកំបាំងមុខដែលតុលាការបានកាត់ទោសលោកស្រីឡើយ។

3 sources · The Hindu, The Straits Times, AsiaOne