ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កោះហ្វកឡែន (Falkland Islands) គឺជាប្រជុំកោះមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ចម្ងាយប្រហែល ៥០០ គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រជុំកោះនេះស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបបាត់សមុទ្រហៅថា Patagonian Shelf និងមានរយៈទទឹង ៥២ អង្សាខាងត្បូង។ ខ្សែដីនេះមានផ្ទៃដីសរុប ១២,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដោយរួមមានកោះធំៗពីរគឺ ហ្វកឡែនខាងកើត និងហ្វកឡែនខាងលិច ព្រមទាំងកោះតូចៗចំនួន ៧៧៦ ទៀត។ កោះហ្វកឡែនជាទឹកដីក្រៅប្រទេសរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ដែលមានស្វ័យភាពគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងលើកិច្ចការផ្ទៃក្នុង ខណៈដែលចក្រភពអង់គ្លេសទទួលខុសត្រូវលើការពារជាតិ និងការទូត។ រាជធានីឈ្មោះក្រុងស្ទែនលី (Stanley) ស្ថិតនៅលើកោះហ្វកឡែនខាងកើត ហើយជាទីក្រុងធំបំផុតផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រជុំកោះហ្វកឡែនមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រជាវាលទំនាបរាបស្មើ និងជួរភ្នំទាបៗ។ តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia កោះទាំងនេះគ្មានដើមឈើធំៗទេ ដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់ និងខ្យល់ខ្លាំង។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតគឺភ្នំអាបបនឺ (Mount Usborne) កម្ពស់ ៧០៥ ម៉ែត្រ នៅលើកោះហ្វកឡែនខាងកើត។ ប្រជាជនសរុបមានប្រមាណ ៣,៤០០ នាក់ (ឆ្នាំ ២០២១) ដែលភាគច្រើនរស់នៅក្នុងក្រុងស្ទែនលី។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេស ហើយប្រជាជនមានពូជសាសន៍ចម្រុះបន្តិចបន្តួច ដោយភាគច្រើនមានដើមកំណើតអង់គ្លេស។ កោះនេះក៏ជាជម្រកសត្វព្រៃជាច្រើនប្រភេទ ជាពិសេសសត្វភេនឃ្វីន ៥ ប្រភេទ ត្រាសមុទ្រ និងបក្សីសមុទ្រ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងទៅតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia កោះហ្វកឡែនត្រូវបានរកឃើញដំបូងដោយនាវិកអឺរ៉ុបនៅសតវត្សទី ១៦។ ការតាំងទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍លើកដំបូងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៧៦៤ ដោយអ្នកតាំងទីលំនៅបារាំងនៅលើកោះហ្វកឡែនខាងកើត ហើយអង់គ្លេសបានបង្កើតមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៧៦៥ លើកោះហ្វកឡែនខាងលិច។ ក្នុងសតវត្សទី ១៩ ការចិញ្ចឹមសត្វចៀមបានរីកចម្រើន ហើយក្រុងស្ទែនលីត្រូវបានបង្កើតជារដ្ឋធានីនៅឆ្នាំ ១៨៤៥។

នៅឆ្នាំ ១៩១៤ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានប្រយុទ្ធនឹងនាវាចម្បាំងអាល្លឺម៉ង់នៅក្បែរកោះនេះ ហើយបានទទួលជ័យជម្នះដ៏សំខាន់។

ជម្លោះធំបំផុតដែលទាក់ទងនឹងកោះនេះបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៨២ ដែលគេស្គាល់ថាជាសង្គ្រាមហ្វកឡែន។ តាម Wikipedia ប្រទេសអាហ្សង់ទីនបានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់កោះនៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៨២ ដោយអះអាងថាជាទឹកដីរបស់ខ្លួនដែលគេហៅថា Islas Malvinas។ ចក្រភពអង់គ្លេសបានឆ្លើយតបដោយបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពដ៏ធំមួយ ហើយបន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធគ្នាអស់រយៈពេល ១០ សប្តាហ៍ អាហ្សង់ទីនបានចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨២។ សង្គ្រាមនេះបានបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជាង ៩០០ នាក់ និងបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់អង់គ្លេសក្នុងការការពារទឹកដីនេះ។

ក្រោយសង្គ្រាម ចក្រភពអង់គ្លេសបានពង្រឹងវត្តមានយោធា និងបង្កើនការវិនិយោគសេដ្ឋកិច្ច។ នៅឆ្នាំ ២០០៩ អាហ្សង់ទីនបានបោះជំហានទាមទារដែនសមុទ្រជុំវិញកោះ ធ្វើឲ្យភាពតានតឹងកើនឡើងម្តងទៀត តាម Wikipedia។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃកោះហ្វកឡែនពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការនេសាទ ជាពិសេសការនេសាទមឹក ដែលបង្កើតចំណូលយ៉ាងច្រើន។ តាមការរាយការណ៍ពី Wikipedia រដ្ឋាភិបាលកោះបានផ្តល់អាជ្ញាបណ្ណនេសាទដល់នាវាបរទេស ហើយនេះជាប្រភពចំណូលស្នូលរបស់រដ្ឋាភិបាល។ វិស័យទេសចរណ៍ក៏កំពុងកើនឡើង ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរពីនាវាកម្សាន្ត ដែលមកទស្សនាជីវៈចម្រុះ និងកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ការចិញ្ចឹមសត្វចៀមនៅតែជាសកម្មភាពប្រពៃណី ប៉ុន្តែមានទំហំតូចជាងមុន។ ការរុករកប្រេងក្នុងដែនសមុទ្រជុំវិញក៏បានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ ទោះបីមានភាពមិនច្បាស់លាស់ផ្នែកនយោបាយដោយសារការទាមទារពីអាហ្សង់ទីនក៏ដោយ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រជាជនកោះហ្វកឡែនមានអត្តសញ្ញាណបែបអង់គ្លេសយ៉ាងខ្លាំង។ ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ ហើយសាសនាគ្រិស្តជាជំនឿចម្បង។ ការបោះឆ្នោតប្រជាមតិដ៏សំខាន់មួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១០ និង ១១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៣ ដែលក្នុងនោះ ៩៩.៨% នៃអ្នកបោះឆ្នោតបានគាំទ្រឲ្យបន្តជាទឹកដីក្រៅប្រទេសរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានអត្រាចូលរួមខ្ពស់ (ជាង ៩០%)។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់ប្រជាជនក្នុងការកំណត់ជោគវាសនាខ្លួនឯង តាម Wikipedia។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពរវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងអាហ្សង់ទីននៅតែបន្តកើតមាន។ អាហ្សង់ទីនបានបញ្ចូលការទាមទាររបស់ខ្លួនទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែគ្មានការផ្លាស់ប្តូរធំដុំឡើយ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ករណីនេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃសិទ្ធិសម្រេចដោយខ្លួនឯង និងការដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈមធ្យោបាយសន្តិភាព។ ចក្រភពអង់គ្លេសបានបញ្ជាក់ម្តងហើយម្តងទៀតថា នឹងគោរពតាមឆន្ទៈរបស់ប្រជាជនកោះហ្វកឡែនក្នុងការសម្រេចអនាគតរបស់ខ្លួន។ តាម Wikipedia ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ និងធនធានធម្មជាតិនៅក្បែរកោះនេះ នឹងបន្តធ្វើឲ្យវាជាចំណុចចាប់អារម្មណ៍ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ។