ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមកោះហ្វកឡែន គឺជាសង្គ្រាមមិនបានប្រកាសរវាងអាហ្សង់ទីន និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨២ លើការគ្រប់គ្រងកោះហ្វកឡែន និងដែនដីអនិស្សរណៈរបស់វា រួមមាន South Georgia និង South Sandwich Islands នៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងត្បូង។ តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជម្លោះនេះបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨២ នៅពេលដែលកងទ័ពអាហ្សង់ទីនបានចូលឈ្លានពាននិងកាន់កាប់កោះហ្វកឡែន បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃបន្ទាប់ក៏បានចូលឈ្លានពាន South Georgia ផងដែរ។

រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ដ្រី Margaret Thatcher បានបញ្ជូនកងនាវាចរចម្រុះមួយទៅកាន់អាត្លង់ទិកខាងត្បូងនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមេសា ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកងទ័ពជើងទឹក និងជើងអាកាសអាហ្សង់ទីន មុនពេលធ្វើការវាយលុកចុះចតលើកោះនានា។ សង្គ្រាមនេះមានរយៈពេល ៧៤ ថ្ងៃ ហើយបានបញ្ចប់ដោយការចុះចាញ់របស់កងកម្លាំងអាហ្សង់ទីន នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៨២ ដែលធ្វើឱ្យកោះនានាត្រឡប់មកក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសវិញ។ តាមទិន្នន័យពី Wikipedia អ្នកស្លាប់សរុបមាន ទាហានអាហ្សង់ទីន ៦៤៩ នាក់ ទាហានអង់គ្លេស ២៥៥ នាក់ និងអ្នកកោះ ៣ នាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កោះហ្វកឡែន ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ៥០០ គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរសមុទ្រអាហ្សង់ទីន ក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងត្បូង។ ដែនដីនេះជាទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ កោះនេះមានប្រជាជនប្រហែល ៣.០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនមានដើមកំណើតជាជនជាតិអង់គ្លេស និងនិយាយភាសាអង់គ្លេស។ យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចរបស់កោះពឹងផ្អែកលើការចិញ្ចឹមសត្វចៀម និងជលផល។ ដែនដីអនិស្សរណៈ South Georgia និង South Sandwich Islands ក៏ជាផ្នែកនៃជម្លោះដែរ។ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រឆ្ងាយដាច់ពីគេបានធ្វើឱ្យការធ្វើសង្គ្រាមឡូជីស្ទីកមានការលំបាកសម្រាប់ភាគីទាំងពីរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពលើកោះហ្វកឡែន (ដែលអាហ្សង់ទីនហៅថា Islas Malvinas) មានតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៩ នៅពេលដែលអង់គ្លេសបានបង្កើតការគ្រប់គ្រងនៅទីនោះ ប៉ុន្តែអាហ្សង់ទីននៅតែអះអាងសិទ្ធិជាបន្តបន្ទាប់។ តាមការសិក្សារបស់ Wikipedia នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ អាហ្សង់ទីនស្ថិតក្រោមរបបយោធាដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ Leopoldo Galtieri ដែលកំពុងជួបបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងភាពមិនសប្បាយចិត្តក្នុងស្រុក។ ការចូលឈ្លានពានកោះហ្វកឡែនត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីប្រមូលផ្តុំសាមគ្គីភាពជាតិ និងបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ពីបញ្ហាក្នុងស្រុក។

កងកម្លាំងអាហ្សង់ទីនបានចុះចតនៅ Port Stanley និងបង្កើតការកាន់កាប់។ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសឆ្លើយតបយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយបញ្ជូនកងនាវាចរដែលមាននាវាផ្ទុកយន្តហោះ HMS Hermes និង HMS Invincible ព្រមទាំងនាវាផ្សេងៗទៀត។ ការប្រយុទ្ធសំខាន់ៗរួមមាន ការលិចនាវាឆ្មាំ ARA General Belgrano ដោយនាវាមុជទឹកអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ២ ខែឧសភា និងការបាញ់ទម្លាក់នាវាពិឃាដ HMS Sheffield ដោយមីស៊ីល Exocet របស់អាហ្សង់ទីននៅថ្ងៃទី ៤ ខែឧសភា។ យោងតាម Wikipedia កងទ័ពអង់គ្លេសបានចុះចតនៅ San Carlos នៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ហើយបន្ទាប់មកបានធ្វើយុទ្ធនាការតាមផ្លូវគោកឆ្ពោះទៅកាន់ Port Stanley ដែលនាំឱ្យកងទ័ពអាហ្សង់ទីនចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមិថុនា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមនេះបានធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងពីរខាតបង់ថវិកាយ៉ាងច្រើន។ យោងតាម Wikipedia ចក្រភពអង់គ្លេសចំណាយប្រហែល ២,៨ ពាន់លានផោនសម្រាប់កិច្ចប្រតិបត្តិការយោធា រីឯអាហ្សង់ទីនក៏បានចំណាយទឹកប្រាក់យ៉ាងច្រើនដែរ។ នៅអាហ្សង់ទីន ការបរាជ័យនេះបាននាំឱ្យរបបយោធាដួលរលំ និងការស្តារឡើងវិញនូវលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ យោងតាម Wikipedia បុព្វហេតុ Malvinas នៅតែជាមោទនភាពជាតិ និងជាបញ្ហារសើបនៅក្នុងសង្គមអាហ្សង់ទីន។

នៅចក្រភពអង់គ្លេស ការទទួលជ័យជម្នះបានបង្កើនប្រជាប្រិយភាពរបស់នាយករដ្ឋមន្ដ្រី Thatcher និងបានជួយឱ្យគណបក្សអភិរក្សឈ្នះការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ១៩៨៣។ សង្គ្រាមនេះក៏បានបន្សល់ទុកនូវការចងចាំខាងវប្បធម៌ តាមរយៈខ្សែភាពយន្ត សៀវភៅ និងវិមានអនុស្សាវរីយ៍នៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរ។ គ្រាប់មីនជាច្រើនត្រូវបានទុកនៅលើកោះក្រោយសង្គ្រាម ហើយការបោសសម្អាតនៅតែបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពលើកោះហ្វកឡែនមិនទាន់បញ្ចប់ទេ។ អាហ្សង់ទីននៅតែបន្តអះអាងសិទ្ធិលើកោះនេះជាផ្លូវការ។ នៅឆ្នាំ២០១៣ អ្នកកោះបានបោះឆ្នោតប្រជាមតិមួយ ដោយយោងតាម Wikipedia ៩៩,៨% បានគាំទ្រការបន្តនៅក្រោមអធិបតេយ្យភាពអង់គ្លេស។ ចក្រភពអង់គ្លេសរក្សាវត្តមានយោធានៅលើកោះ រួមទាំងមូលដ្ឋានអាកាសចរណ៍ Mount Pleasant និងយន្តហោះចម្បាំង។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ សង្គ្រាមកោះហ្វកឡែនអាចជាមេរៀនដ៏សំខាន់មួយទាក់ទងនឹងជម្លោះដែនដីសមុទ្រ និងគោលការណ៍សិទ្ធិសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងសម្រាប់ប្រជាជននៅលើកោះតូចៗ។ ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានជម្លោះដែនដីនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង សង្គ្រាមនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលមហាអំណាចអាចធ្វើអន្តរាគមន៍យោធាដើម្បីការពារដែនដីតូចមួយ។ លើសពីនេះ ការរុករកប្រេងនៅក្បែរកោះក៏បានធ្វើឱ្យបញ្ហាកាន់តែស្មុគស្មាញដែរ។