នយោបាយស្តាំនិយមជ្រុល
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
នយោបាយស្តាំនិយមជ្រុល គឺជាទស្សនៈនយោបាយដែលស្ថិតនៅចុងខាងស្តាំបំផុតនៃវិសាលគមនយោបាយ ដោយមានលក្ខណៈជ្រុលនិយមជាងនយោបាយស្តាំប្រពៃណី។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មនោគមវិជ្ជាស្តាំនិយមជ្រុលរួមមាន អភិរក្សនិយមជ្រុល (ultraconservatism) ផ្តាច់ការ (authoritarianism) ជាតិនិយមជ្រុល (ultranationalism) ប្រឆាំងកុម្មុយនិស្តជ្រុល (radical anti-communism) ជាតិពន្ធុនិយម (ethnonationalism) និងនិយមជនជាតិដើម (nativism)។ គោលគំនិតទាំងនេះបែងចែកខ្លួនចេញពីមនោគមវិជ្ជាស្តាំនិយមដទៃ ត្រង់ការសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើទស្សនៈក្រោយសេរីនិយម (postliberalism) និងការមិនរាប់បញ្ចូល ឬប្រឆាំងដោយចំហចំពោះលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរី។
ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ មនោគមវិជ្ជាស្តាំជ្រុលសំខាន់ៗរួមមាន អភិរក្សនិយមប្រតិកម្ម (reactionary conservatism) ហ្វាស៊ីសនិយម និងណាស៊ីនិយម។ ក្នុងសម័យទំនើប គេឃើញមានការលេចឡើងនៃនិវហ្វាស៊ីសនិយម (neo-fascism) និវណាស៊ីនិយម (neo-Nazism) សុព័រិម៉ាស៊ីសនិយម (supremacism) និងចលនាផ្សេងទៀតដែលបង្កប់ដោយជាតិនិយមជ្រុល ការស្អប់ខ្ពើមបរទេស (xenophobia) និងជំនឿបែបទ្រឹស្តីធិបតេយ្យនិយម ឬប្រតិកម្ម។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ចលនាស្តាំនិយមជ្រុលមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ទោះបីជាទម្រង់ និងវិសាលភាពរបស់វាប្រែប្រួលតាមតំបន់ក៏ដោយ។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ក្រុមទាំងនេះតែងប្រើប្រាស់ប្រធានបទប្រឆាំងអន្តោប្រវេសន៍ និងប្រឆាំងសមាហរណកម្មអឺរ៉ុប ដើម្បីទាក់ទាញសមាជិក។ នៅអាមេរិកខាងជើង ចលនាសុព័រិម៉ាស៊ីសស្បែកស ដូចជាក្រុម Ku Klux Klan មានប្រវត្តិយូរលង់។ នៅអាស៊ី ក្រុមស្តាំជ្រុលមានដូចជាក្រុមជាតិនិយមជ្រុលនៅជប៉ុន និងក្រុមជាតិនិយមហិណ្ឌូនៅឥណ្ឌា។ តាមការស្រាវជ្រាវខ្លះ អ្នកគាំទ្រចលនាទាំងនេះជាធម្មតាជាបុរសវ័យក្មេង ដែលមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងត្រូវបានគេបោះបង់ចោល និងងាយទទួលរងឥទ្ធិពលពីការឃោសនាផ្តាច់ការនិយមនិងជាតិនិយមជ្រុល។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ឫសគល់នៃនយោបាយស្តាំនិយមជ្រុលអាចតាមដានទៅដល់ចុងសតវត្សទី ១៩ និងដើមសតវត្សទី ២០ ដោយមានចលនាប្រតិកម្មប្រឆាំងនឹងសេរីនិយមនិងប្រជាធិបតេយ្យ។ នៅបារាំង លោក Charles Maurras បានបង្កើតចលនា Action Française ដែលជាក្រុមស្តាំជ្រុលបែបរាជានិយមនិយមនិងជាតិនិយមជ្រុល។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមបានជួយឱ្យ Benito Mussolini ឡើងកាន់អំណាចនៅអ៊ីតាលីដោយប្រើមនោគមវិជ្ជាហ្វាស៊ីសនិយម ខណៈដែល Adolf Hitler បានដឹកនាំគណបក្សណាស៊ីនៅអាល្លឺម៉ង់ឆ្ពោះទៅរករបបផ្តាច់ការ សង្គ្រាមពិភពលោក និងការប្រល័យពូជសាសន៍ហូឡូកូស (Holocaust)។
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មនោគមវិជ្ជាហ្វាស៊ីសនិងណាស៊ីត្រូវបានហាមឃាត់នៅប្រទេសជាច្រើន ប៉ុន្តែចលនានិវហ្វាស៊ីសនិម្មិតនិងក្រុមនិវណាស៊ីបានលេចចេញជាបន្តបន្ទាប់។ នៅសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ រដ្ឋាភិបាលបស្ចិមប្រទេសមួយចំនួន រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក បានគាំទ្ររបបផ្តាច់ការស្តាំនិយមនៅអាមេរិកឡាទីន ដូចជារបបរបស់ Augusto Pinochet នៅឈីលី ក្នុងនាមជារបាំងប្រឆាំងកុម្មុយនិស្ត ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច មនោគមវិជ្ជាស្តាំជ្រុលតែងប្រកាន់យកគោលនយោបាយការពារនិយម (protectionism) ប្រឆាំងសកលភាវូបនីយកម្ម និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មសេរី ដោយអះអាងថាកម្លាំងពលកម្មនិងទំនិញបរទេសបំផ្លាញការងារពលរដ្ឋក្នុងស្រុក។ ពួកគេលើកស្ទួយនិយមជនជាតិដើម ពោលគឺផ្តល់អាទិភាពដល់សិទ្ធិ និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនដែលជាជនជាតិដើមមុនគេ។
ខាងវប្បធម៌ ចលនាស្តាំជ្រុលប្រកាន់ខ្ជាប់អភិរក្សនិយមសង្គមជ្រុល ប្រឆាំងវឌ្ឍនភាពនិយម (progressivism) រួមមានការកំណត់តួនាទីយេនឌ័រប្រពៃណី ប្រឆាំងសិទ្ធិ LGBTQ+ និងប្រឆាំងពហុវប្បធម៌និយម។ ពួកគេតែងប្រើរបាយការណ៍បំផ្លើសនិងទ្រឹស្តីសមគំនិត ដើម្បីបង្កើតការភ័យខ្លាចចំពោះជនជាតិភាគតិច ជនអន្តោប្រវេសន៍ និងសាសនាដទៃ ជាពិសេសសហគមន៍មូស្លីមនិងសាសន៍យូដា។ តាម Wikipedia អំពើហិង្សាត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ថាជាវិធីសាស្ត្រត្រឹមត្រូវដើម្បីការពារវប្បធម៌ និងប្រពៃណីជាតិ។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
នៅសតវត្សទី ២១ ចលនាស្តាំនិយមជ្រុលបានលេចឡើងសាឡើងវិញក្នុងទម្រង់ថ្មី ដោយរួមផ្សំនឹងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភេរវកម្មស្តាំជ្រុលសំដៅលើក្រុមជ្រុលនិយម ក្រុមយោធា ឬក្រុមបះបោរដែលព្យាយាមសម្រេចឧត្តមគតិនយោបាយរបស់ពួកគេតាមរយៈអំពើហិង្សា ជាជាងតាមដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។ ការវាយប្រហារភេរវកម្មដោយក្រុមទាំងនេះបានកើនឡើងនៅប្រទេសលោកខាងលិច ដោយតម្រង់គោលដៅទៅលើសហគមន៍ជនជាតិភាគតិច អ្នកកាន់សាសនាដទៃ និងអ្នកនយោបាយសេរី។
នៅក្នុងឆាកនយោបាយ គណបក្សស្តាំនិយមជ្រុលបានទទួលការគាំទ្រកាន់តែខ្លាំងនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក តាមរយៈការឃោសនាប្រឆាំងអន្តោប្រវេសន៍ និងប្រឆាំងគោលនយោបាយអាកាសធាតុជាដើម។ បណ្តាញសង្គមអនឡាញដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយមនោគមវិជ្ជា រៀបចំសកម្មភាព និងបំផុសអំពើហិង្សា។ អ្នកវិភាគជាច្រើនព្រមានថា ការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលស្តាំជ្រុលនេះអាចគំរាមកំហែងដល់ស្ថេរភាពប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងសន្តិភាពសង្គមនៅទូទាំងពិភពលោក។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
បាតុកម្មស្តាំនិយម និងគាំទ្រប៉ាឡេស្ទីននៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប៉ូលីសដាក់ពង្រាយមន្ត្រីជាង ៤,០០០ នាក់
ប៉ូលីសក្រុងឡុងដ៍បានដាក់ពង្រាយមន្ត្រីជាង ៤,០០០ នាក់ និងផ្តល់អំណាចបន្ថែមនៅថ្ងៃសៅរ៍ ខណៈបាតុកម្មពីរដាច់ដោយឡែករបស់ក្រុមស្តាំនិយម និងអ្នកគាំទ្រប៉ាឡេស្ទីនបានប្រមូលផ្តុំអ្នកចូលរួមយ៉ាងច្រើន ស្របនឹងការប្រកួត FA Cup នៅ Wembley។
គណបក្ស One Nation ឈ្នះអាសនៈដំបូងនៅសភាជាន់ទាបអូស្ត្រាលី
គណបក្ស One Nation ដែលជាគណបក្សស្តាំនិយមប្រឆាំងអន្តោប្រវេសន៍របស់អូស្ត្រាលី បានឈ្នះអាសនៈដំបូងក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ តាមរយៈការបោះឆ្នោតជំនួស នៅថ្ងៃទី ៩ ឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦។