ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា យន្តហោះចម្បាំងគឺជាយន្តហោះយោធាដែលរចនាឡើងជាចម្បងសម្រាប់ការប្រយុទ្ធតាមផ្លូវអាកាស។ នៅក្នុងជម្លោះយោធា តួនាទីរបស់យន្តហោះចម្បាំងគឺបង្កើតឧត្តមភាពដែនអាកាសលើសមរភូមិ។ ការគ្រប់គ្រងដែនអាកាសអនុញ្ញាតឱ្យយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកនិងយន្តហោះវាយប្រហារអាចធ្វើការទម្លាក់គ្រាប់បែកប្រកបដោយយុទ្ធសាស្ត្រលើគោលដៅសត្រូវ ហើយជួយទប់ស្កាត់សត្រូវកុំឱ្យធ្វើសកម្មភាពដូចគ្នា។ ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាព យន្តហោះចម្បាំងអាមេរិកត្រូវបានអភិវឌ្ឍឆ្លងកាត់ជំនាន់ផ្សេងៗ ដោយមានយន្តហោះដូចជា P-51D Mustang, F-86 Sabre, F-16 Fighting Falcon, និង F-22 Raptor ជាតំណាងនៃជំនាន់ទាំងនោះ។ យន្តហោះចម្បាំងមានច្រើនប្រភេទ ចាប់ពីយន្តហោះតូចស្រាលរហូតដល់យន្តហោះធំដែលមានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។ ពួកវាអាចបំពាក់ដោយកាំភ្លើងយន្ត មីស៊ីល និងរ៉ុកកែត។ យន្តហោះចម្បាំងទំនើបភាគច្រើនក៏អាចបំពេញបេសកកម្មវាយប្រហារលើដីបានដែរ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាយន្តហោះពហុតួនាទី។ ឧទាហរណ៍ យន្តហោះ F/A-18C Hornet ដែលត្រូវបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពរបស់វីគីភីឌា អាចបំពេញទាំងបេសកកម្មចម្បាំងដែនអាកាសនិងវាយប្រហារគោលដៅលើដី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យន្តហោះចម្បាំងត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងទ័ពអាកាសទូទាំងពិភពលោក។ តាមរូបភាពដែលបានផ្ដល់ឱ្យដោយវីគីភីឌា យន្តហោះចម្បាំងត្រូវបានផលិតនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក (ដូចជា F-22 Raptor, F-35A) រុស្ស៊ី (MiG-31, Su-57) បារាំង (Dassault Rafale) និងអង់គ្លេស (Eurofighter Typhoon)។ អ្នកបើកយន្តហោះចម្បាំងគឺជាបុគ្គលដែលមានជំនាញខ្ពស់ ហើយត្រូវឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលដ៏តឹងរឹង។ ឧទាហរណ៍ នៅសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ អ្នកបើកយន្តហោះជនជាតិបារាំង Jules Védrines បានធ្វើការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុកកែតពីយន្តហោះ Nieuport 16 របស់គាត់ ដែលជាការវាយប្រហារដោយរ៉ុកកែតលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានកត់ត្រាទុក។ នេះបង្ហាញពីតួនាទីយ៉ាងសកម្មរបស់អ្នកបើកយន្តហោះក្នុងការអភិវឌ្ឍយុទ្ធសាស្ត្រប្រយុទ្ធ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃយន្តហោះចម្បាំងចាប់ផ្តើមពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ (១៩១៤-១៩១៨) នៅពេលដែលយន្តហោះត្រូវបានគេយកមកប្រើសម្រាប់ឈ្លបយកការណ៍និងបាញ់ប្រហារ។ យន្តហោះដំបូងៗមានលក្ខណៈសាមញ្ញ ដូចជា Airco DH.2 ដែលជាប្រភេទ«រុញ» និង SPAD S.A.2 ដែលមានអ្នកបាញ់កាំភ្លើងនៅខាងមុខ (យោងតាមរូបភាពនិងចំណងជើងរបស់វីគីភីឌា)។ យន្តហោះ Fokker Dr.I ដែលមានស្លាបបីជាន់របស់អាល្លឺម៉ង់ ក៏ជាយន្តហោះចម្បាំងដ៏ល្បីល្បាញក្នុងសម័យនោះដែរ។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ការអភិវឌ្ឍយន្តហោះចម្បាំងបានបន្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ យន្តហោះ Nieuport-Delage NiD.52 ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងទ័ពអាកាសបារាំង និងអេស្ប៉ាញ ក្នុងទសវត្សរ៍១៩២០ និង១៩៣០។

នៅសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (១៩៣៩-១៩៤៥) យន្តហោះចម្បាំងបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំង។ យន្តហោះដូចជា Supermarine Spitfire របស់អង់គ្លេស និង Messerschmitt Bf 109 របស់អាល្លឺម៉ង់ ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីឱ្យមានល្បឿនលឿននិងសមត្ថភាពហោះឡើងខ្ពស់។ យន្តហោះ P-51D Mustang របស់អាមេរិកបានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការការពារយន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក។ នៅចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាម បច្ចេកវិទ្យាម៉ាស៊ីនយន្តហោះប្រភេទជេត (jet) បានលេចមុខដូចជា Messerschmitt Me 262 របស់អាល្លឺម៉ង់ និង Gloster Meteor របស់អង់គ្លេស ដែលជាយន្តហោះចម្បាំងជេតដំបូងគេ។

ក្រោយសង្គ្រាម យន្តហោះចម្បាំងបានឈានចូលយុគសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដោយមានយន្តហោះដូចជា F-4 Phantom II, F-15 Eagle, MiG-31 និង English Electric Lightning។ យន្តហោះ Lockheed F-104G Starfighter របស់អាល្លឺម៉ង់ខាងលិចក៏ជាយន្តហោះដែលមានល្បឿនលឿន ហើយបំពាក់ដោយកាំភ្លើង M61 ទំហំ២០ មម។ យោងតាមរូបភាពរបស់វីគីភីឌា យន្តហោះ F-4 Phantom II និង F-15 Eagle គឺជាយន្តហោះរបស់កងទ័ពអាកាសអាមេរិក ខណៈ MiG-31 ជាយន្តហោះរបស់កងទ័ពអាកាសរុស្ស៊ី។ យន្តហោះទាំងនេះមានល្បឿនលឿនជាងសំឡេង និងបំពាក់ដោយប្រព័ន្ធរ៉ាដាទំនើប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មយន្តហោះចម្បាំង និងគ្រឿងសព្វាវុធពាក់ព័ន្ធ បង្កើតបានជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ។ តាមរូបភាពរបស់វីគីភីឌា មីស៊ីលអាកាសទៅអាកាសដូចជា AIM-9 Sidewinder និង AIM-120 AMRAAM ត្រូវបានដាក់នៅលើយន្តហោះ F-16 ហើយផលិតដោយក្រុមហ៊ុនអាមេរិក។ មីស៊ីល MBDA Meteor របស់អឺរ៉ុបក៏ត្រូវបានប្រើនៅលើយន្តហោះ Typhoon, Gripen, F-35 និង Rafale ដែលបង្ហាញពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឧស្សាហកម្មអន្តរជាតិ។

ក្រៅពីផ្នែកយោធា យន្តហោះចម្បាំងក៏ដើរតួនាទីក្នុងវិស័យវប្បធម៌ផងដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍បង្ហាញយន្តហោះ (airshow) ដូចជា RIAT (Royal International Air Tattoo) និង Joint Services Open House ទាក់ទាញទស្សនិកជនយ៉ាងច្រើន ហើយជួយលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីអាកាសចរណ៍។ រូបភាពដែលបានផ្ដល់ដោយវីគីភីឌាបង្ហាញយន្តហោះ Rafale នៅ RIAT ឆ្នាំ២០០៩ និង F-22 នៅក្នុងកម្មវិធីឆ្នាំ២០០៨។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន យន្តហោះចម្បាំងទំនើបដូចជា F-35 Lightning II ផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Lockheed Martin របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងទ័ពអាកាសជាច្រើន។ យោងតាមរូបភាពដែលបានផ្ដល់ យន្តហោះនេះមានសមត្ថភាពហោះហើរខ្ពស់ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជានិមិត្តសញ្ញានៃអំណាចដែនអាកាស។ យន្តហោះ F-22 Raptor ក៏ជាយន្តហោះចម្បាំងដ៏ទំនើបមួយរបស់អាមេរិកដែរ ហើយរុស្ស៊ីមានយន្តហោះ Sukhoi Su-57 ជាយន្តហោះចម្បាំងជំនាន់ថ្មីរបស់ខ្លួន (តាមរូបភាព)។

ក្នុងតំបន់អាស៊ី ការធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ពអាកាសកំពុងកើនឡើង ប៉ុន្តែកម្ពុជាមានកងកម្លាំងអាកាសតូចមួយបើធៀបនឹងប្រទេសជិតខាង។ ការយល់ដឹងអំពីយន្តហោះចម្បាំងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការតាមដាននិន្នាការសន្តិសុខក្នុងតំបន់។