ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ (Financial crime) គឺជាប្រភេទឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រព្រឹត្តទៅលើទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិដោយខុសច្បាប់ ទៅជាផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ជនល្មើស។ តាម Wikipedia ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រភេទនេះអាចមានទម្រង់ជាច្រើន រួមមានការក្លែងបន្លំ (fraud) ការលួច ការបោកប្រាស់ ការគេចពន្ធ ការសូកប៉ាន់ ការតាំងខ្លួនជាបះបោរ ការកេងបន្លំទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ ការលួចអត្តសញ្ញាណ ការលាងលុយកខ្វក់ និងការក្លែងបន្លំឯកសារ ឬប្រាក់ក្លែងក្លាយ។

ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុជាបញ្ហាសកលដែលប៉ះពាល់ដល់ស្ថាប័នធនាគារ វិស័យឯកជន រដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង Reuters ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រភេទនេះកំពុងវិវឌ្ឍយ៉ាងលឿនទៅតាមការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ជាពិសេសក្នុងវិស័យធនាគារអនឡាញ និងគ្រីបតូ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុមិនមានព្រំដែនភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់ទេ ដោយវាប្រព្រឹត្តទៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ។ ប៉ុន្តែតំបន់ហិរញ្ញវត្ថុធំៗដូចជាទីក្រុងឡុងដ៍ (London) ញូវយ៉ក (New York) ហុងកុង (Hong Kong) និងសិង្ហបុរី (Singapore) ច្រើនជាគោលដៅនៃការលាងលុយកខ្វក់និងការក្លែងបន្លំធំៗ។ តាម Wikipedia ប្រទេសដែលមានច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុធូររលុង ឬជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុអុហ្វសរ (offshore) ច្រើនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាកន្លែងបង្វែរប្រាក់ខុសច្បាប់។

ជនល្មើសនៃឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុមានចាប់ពីបុគ្គលឯករាជ្យ រហូតដល់បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ និងសូម្បីតែមន្ត្រីរដ្ឋខ្ពស់។ ជនរងគ្រោះក៏មានទម្រង់ផ្សេងៗ ចាប់ពីប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាដែលត្រូវបានបោកប្រាស់តាមទូរស័ព្ទ រហូតដល់សាជីវកម្មពហុជាតិ និងថវិការដ្ឋ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុមានវត្តមានតាំងពីយុគប្រាក់កាក់ដំបូងបង្អស់ ដោយការក្លែងបន្លំប្រាក់កាក់ត្រូវបានចាត់ទុកជាបទឧក្រិដ្ឋធ្ងន់ធ្ងរនៅអាណាចក្ររ៉ូម៉ាំង និងចិនបុរាណ។ នៅសតវត្សទី១៩ ការអភិវឌ្ឍធនាគារនិងផ្សារហ៊ុនទំនើបបានបង្កើតឱកាសថ្មីៗសម្រាប់ការក្លែងបន្លំ ដោយរួមមានករណីល្បីៗដូចជាការក្ស័យធនរបស់ធនាគារនៅអឺរ៉ុបខាងលិច។

តាម Wikipedia ច្បាប់ប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់ទំនើបបានចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងនៅទសវត្សរ៍ ១៩៧០ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ Bank Secrecy Act នៅឆ្នាំ ១៩៧០។ ក្រោយមកការបង្កើតក្រុមប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ FATF នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ បានក្លាយជាស្តង់ដារសកលក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់និងការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម។

នៅសតវត្សទី២១ ការកើនឡើងនៃអ៊ីនធឺណិត គ្រីបតូ និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលបានធ្វើឱ្យឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុមានទំហំធំជាងមុន។ ករណីល្បីៗដូចជា Bernie Madoff (២០០៨) និងការលាងលុយតាមរយៈធនាគារធំៗដូចជា Danske Bank (២០១៨) បានបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃបញ្ហានេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេងដល់ពិភពលោក។ តាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ប្រាក់ដែលត្រូវបានលាងជារៀងរាល់ឆ្នាំមានទំហំចន្លោះពី ២ ទៅ ៥ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិភពលោក។ ការក្លែងបន្លំក៏ប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធធនាគារ ផ្សារហ៊ុន និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុបានក្លាយជាប្រធានបទរបស់ខ្សែភាពយន្តនិងសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា "The Wolf of Wall Street" និង "Catch Me If You Can" ដែលបង្ហាញពីភាពទាក់ទាញ និងផលវិបាកនៃបទល្មើសប្រភេទនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការបោកប្រាស់តាមអនឡាញ និង "មជ្ឈមណ្ឌលបោកប្រាស់" (scam compounds) បានក្លាយជាបញ្ហាធំ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Reuters និង BBC មជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះមានវត្តមាននៅកម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា និងឡាវ ដែលជនរងគ្រោះមកពីប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងចិន វៀតណាម និងថៃ ត្រូវបានបង្ខំឱ្យបោកប្រាស់ប្រជាជននៅសេសសល់ពិភពលោក។

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងបណ្តាញទាំងនេះក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ដោយធ្វើប្រតិបត្តិការវាយឆ្មក់ជាច្រើនលើកនៅខេត្តព្រះសីហនុ និងតំបន់ផ្សេងទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើបុគ្គលនិងក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដែលគេជឿថាពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញបោកប្រាស់ឆ្លងព្រំដែនទាំងនេះ។

ការកើនឡើងនៃប្រាក់គ្រីបតូក៏បាននាំមកនូវបញ្ហាប្រឈមថ្មីៗ ដោយធ្វើឱ្យការតាមដានលំហូរប្រាក់ខុសច្បាប់កាន់តែពិបាក។ សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ — ជាពិសេសការបោកប្រាស់តាមទូរស័ព្ទ និងការវិនិយោគក្លែងក្លាយ — គឺជា