ភ្លើង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ភ្លើងគឺជាដំណើរការគីមីដែលកើតពីការកត់សុីយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃចំហេះ (fuel) ក្នុងប្រតិកម្មចំហេះ (combustion) ហើយបញ្ចេញកម្តៅ ពន្លឺ និងផលិតផលរង។ អណ្តាតភ្លើងគឺជាផ្នែកដែលមើលឃើញច្បាស់ជាងគេ ហើយវាបង្កើតឡើងនៅពេលចំហេះឡើងដល់ចំណុចឆេះ (ignition point)។ អណ្តាតភ្លើងពីឥន្ធនៈអ៊ីដ្រូកាបូនភាគច្រើនផ្សំពីឧស្ម័នកាបូនិច (CO₂) ចំហាយទឹក អុកស៊ីសែន និងអាសូត។ ប្រសិនបើក្តៅខ្លាំង ឧស្ម័នអាចក្លាយជាប្លាស្មា។ ពណ៌ និងពន្លឺរបស់អណ្តាតភ្លើងពឹងផ្អែកលើប្រភេទចំហេះ និងឧស្ម័នជុំវិញ។ តាមធម្មតា ភ្លើងឆេះប្រកបដោយធាតុសំខាន់ ៣ គឺ ចំហេះ កម្តៅ និងអុកស៊ីសែន (ហៅត្រីកោណភ្លើង)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភ្លើងកើតមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានបន្លែ អុកស៊ីសែន និងប្រភពបញ្ឆេះ។ តាមវិគីភីឌា ភ្លើងធម្មជាតិកើតពីរន្ទះ ផេះភ្នំ ឬសូម្បីតែការកកិតថ្ម។ ភ្លើងឆេះព្រៃមានតួនាទីក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ព្រោះវាជំរុញការដុះលូតលាស់ថ្មី និងកំចាត់សត្វល្អិត ប៉ុន្តែក៏អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ផងដែរ។

មនុស្សបានប្រើប្រាស់ភ្លើងតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ។ ភស្តុតាងបង្ហាញថា Homo erectus បានចេះប្រើភ្លើងប្រហែល ១,៥ លានឆ្នាំមុន។ ភ្លើងផ្តល់កម្តៅ ការពារសត្វសាហាវ និងធ្វើឱ្យអាហារងាយរំលាយ ដែលជួយដល់ការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល។ សព្វថ្ងៃ ប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅតែពឹងផ្អែកលើភ្លើងសម្រាប់ចម្អិន និងកម្តៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិទាក់ទងនឹងភ្លើងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ តាមវិគីភីឌា ការចេះគ្រប់គ្រងភ្លើងនាំទៅរកការរលាយរ៉ែ (smelting) ដែលបង្កើតឧបករណ៍ធ្វើពីដែក ហើយរួមចំណែកដល់ការកកើតអរិយធម៌។ នៅសម័យបុរាណ អរិយធម៌ធំៗដូចជាក្រិក និងចិន ចាត់ទុកភ្លើងជាធាតុគ្រឹះ។ ភ្លើងក៏ត្រូវបានប្រើជាអាវុធក្នុងសង្គ្រាម ដូចជាការប្រើ “ភ្លើងក្រិក” (Greek fire) និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកភ្លើងនាពេលក្រោយមក។

ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ ការដុតធ្យូងថ្មសម្រាប់ម៉ាស៊ីនចំហាយទឹក (steam engine) បានជំរុញបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងការដឹកជញ្ជូន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គ្រោះមហន្តរាយអគ្គីភ័យធំៗដូចជាអគ្គីភ័យនៅទីក្រុងឡុងដ៍ឆ្នាំ ១៦៦៦ និងនៅទីក្រុងឈីកាហ្គោឆ្នាំ ១៨៧១ បានជំរុញឱ្យប្រទេសនានាបង្កើតច្បាប់សុវត្ថិភាពអគ្គីភ័យ និងក្រុមពន្លត់អគ្គីភ័យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការដុតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល (ធ្យូងថ្ម ប្រេង ឧស្ម័ន) ផ្តល់ថាមពលសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី ឧស្សាហកម្ម និងដឹកជញ្ជូន ដែលជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចសកល។ ប៉ុន្តែការដុតឥន្ធនៈនេះក៏បង្កការបំពុល និងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ដែលនាំឱ្យការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រៅពីនេះ ភ្លើងត្រូវបានប្រើក្នុងការផ្សារដែក ផលិតកញ្ចក់ និងការកែច្នៃអាហារ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ភ្លើងតំណាងទាំងការបង្កើត និងការបំផ្លាញ។ ក្នុងសាសនាហ្សូរ៉ូអាស្ទ្រី ភ្លើងជានិមិត្តរូបនៃពន្លឺ និងបរិសុទ្ធភាព។ ភ្លើងអូឡាំពិច (Olympic flame) តំណាងសាមគ្គីភាព ហើយពិធីដើរលើភ្លើង (firewalking) មាននៅក្នុងវប្បធម៌ខ្លះសម្រាប់បង្ហាញកម្លាំងចិត្ត។ នៅកម្ពុជា កាំជ្រួច និងគោមបង្ហាញពីសោភ័ណភាពរបស់ភ្លើងក្នុងពិធីបុណ្យប្រពៃណី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឱ្យភ្លើងឆេះព្រៃកាន់តែញឹកញាប់ និងកាចសាហាវ។ តាមវិគីភីឌា ភ្លើងឆេះព្រៃបំផ្លាញព្រៃឈើ និងជម្រកសត្វ បង្កបញ្ហាសុខភាព និងខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច។ ការស្រាវជ្រាវឥរិយាបថភ្លើងនៅក្នុងលំហអវកាស (ដូចនៅស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ) កំពុងជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការឆេះ ដើម្បីអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាពន្លត់ឱ្យប្រសើរឡើង។

សម្រាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជា សុវត្ថិភាពអគ្គីភ័យកំពុងក្លាយជាកង្វល់សំខាន់ ជាពិសេសនៅក្នុងរោងចក្រកាត់ដេរ និងអគារខ្ពស់ៗ។ ទោះបីមានការប្រឹងប្រែងក្នុងការអប់រំនិងច្បាប់ ឧប្បត្តិហេតុនៅតែកើតមានជារឿយៗ ដែលបង្ហាញពីតម្រូវការកែលម្អបន្ថែមទៀត។ លើសពីនេះ ការផ្លាស់ប្តូរពីឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលទៅថាមពលស្អាត គឺជាកិច្ចការចម្បងដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលភ្លើងលើបរិស្ថាន។