ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សម្ព័ន្ធភ្នែកទាំងប្រាំ (Five Eyes) គឺជាសម្ព័ន្ធភាពចារកម្មមួយដែលបង្កើតឡើងដោយប្រទេសនិយាយភាសាអង់គ្លេសចំនួន ៥ រួមមាន អូស្ត្រាលី កាណាដា ណូវែលហ្សេឡង់ ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រទេសទាំងនេះបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពហុភាគី UKUSA ដែលជាសន្ធិសញ្ញាសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរួមគ្នាក្នុងការស៊ើបការណ៍តាមសញ្ញា (Signals Intelligence)។ ពាក្យ «ភ្នែកទាំងប្រាំ» បានចាប់ផ្តើមចេញពីការកំណត់សិទ្ធិចូលប្រើព័ត៌មានសម្ងាត់ដែលមានចែងថា «AUS/CAN/NZ/UK/US Eyes Only» ដោយបញ្ជាក់ថាមានតែទីភ្នាក់ងារចារកម្មរបស់ប្រទេសទាំងប្រាំប៉ុណ្ណោះដែលអាចមើលឃើញព័ត៌មាននេះ។ ក្រៅផ្លូវការ «ភ្នែកទាំងប្រាំ» ត្រូវបានគេប្រើសំដៅទៅលើក្រុមទីភ្នាក់ងារចារកម្មសំខាន់ៗរបស់ប្រទេសទាំងនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សមាជិកនៃសម្ព័ន្ធភ្នែកទាំងប្រាំស្ថិតនៅលើទ្វីបចំនួនបួន គឺអាមេរិកខាងជើង (កាណាដា និងសហរដ្ឋអាមេរិក) អឺរ៉ុប (ចក្រភពអង់គ្លេស) និងអូសេអានី (អូស្ត្រាលី និងណូវែលហ្សេឡង់)។ ដូច្នេះហើយ សម្ព័ន្ធនេះគ្របដណ្ដប់លើទឹកដីយ៉ាងធំធេង និងមានប្រជាជនសរុបជាច្រើនលាននាក់។ ប្រទេសទាំងនេះសុទ្ធតែប្រើភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ ទោះបីជាកាណាដាមានភាសាបារាំងជាភាសាផ្លូវការទីពីរក៏ដោយ។ ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសសមាជិកមានលក្ខណៈចម្រុះវប្បធម៌ ប៉ុន្តែភាគច្រើនចែករំលែកមរតកវប្បធម៌អង់គ្លេស-សាក់សុង ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ ទីភ្នាក់ងារចារកម្មនីមួយៗមានទីស្នាក់ការនៅរាជធានី ឬទីក្រុងសំខាន់ៗរបស់ខ្លួន ដូចជា NSA នៅរដ្ឋម៉ារីឡែនសហរដ្ឋអាមេរិក GCHQ នៅចក្រភពអង់គ្លេស និង ASIO នៅកង់បេរ៉ាអូស្ត្រាលីជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia កិច្ចព្រមព្រៀង UKUSA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ដោយភាគីដំបូងគឺចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក នៅឆ្នាំ ១៩៤៦។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានគោលបំណងចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍តាមសញ្ញាដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងរួម ជាពិសេសក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។ ក្រោយមក កាណាដាបានចូលរួមនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ បន្ទាប់មកអូស្ត្រាលី និងណូវែលហ្សេឡង់នៅឆ្នាំ ១៩៥៦ បង្កើតបានជាក្រុមភ្នែកទាំងប្រាំពេញលេញ។ ពាក្យកាត់មួយដែលប្រើសម្រាប់កំណត់សិទ្ធិចូលប្រើគឺ «AUSCANNZUKUS» (អូស្ត្រាលី-កាណាដា-ណូវែលហ្សេឡង់-ចក្រភពអង់គ្លេស-សហរដ្ឋអាមេរិក)។ គម្របនៃកិច្ចព្រមព្រៀងដំបូងត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ២០១១។ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ អត្ថិភាពនៃសម្ព័ន្ធភាពនេះត្រូវបានរក្សាទុកជាសម្ងាត់ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតព័ត៌មានទាំងនេះបានលេចធ្លាយ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការដោយរដ្ឋាភិបាលជាបន្តបន្ទាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រទេសទាំងប្រាំក្នុងសម្ព័ន្ធភ្នែកទាំងប្រាំសុទ្ធតែជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងកាណាដាជាសមាជិកនៃក្រុម G7។ ពួកគេរួមគ្នាតំណាងឱ្យចំណែកដ៏ធំនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ពិភពលោក និងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ៗ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សជាច្រើនមានទីស្នាក់ការនៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះ ដែលធ្វើឱ្យសម្ព័ន្ធមានសិទ្ធិចូលប្រើទិន្នន័យដ៏ធំធេងតាមរយៈហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព័ត៌មាន។ ផ្នែកវប្បធម៌ ការចែករំលែកភាសាអង់គ្លេស និងប្រព័ន្ធច្បាប់ដែលមានមូលដ្ឋានលើ Common Law ជួយសម្រួលដល់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏គ្មានថ្នេរ។ មរតកវប្បធម៌អង់គ្លេស-សាក់សុងដែលចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅបានពង្រឹងទំនាក់ទំនង និងការទុកចិត្តគ្នាក្នុងកិច្ចការចារកម្ម ទោះបីជាក៏មានការរិះគន់ខ្លះថាសម្ព័ន្ធអាចប្រើប្រាស់សមត្ថភាពស៊ើបការណ៍សម្រាប់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន សម្ព័ន្ធភ្នែកទាំងប្រាំនៅតែជាសសរស្តម្ភដ៏សំខាន់ក្នុងការប្រមូល និងចែករំលែកព័ត៌មានស៊ើបការណ៍តាមសញ្ញាទូទាំងពិភពលោក។ បន្ទាប់ពីការលេចធ្លាយឯកសារសម្ងាត់ដោយលោក Edward Snowden ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ សាធារណជនបានដឹងពីទំហំនៃប្រតិបត្តិការឃ្លាំមើលដ៏ធំដូចជាកម្មវិធី PRISM និង XKeyscore ដែលអនុញ្ញាតឱ្យចាប់យកទិន្នន័យទំនាក់ទំនងពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាសកល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងជាមួយសម្ព័ន្ធនេះកើតឡើងតាមរយៈតួនាទីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងវិស័យជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខ។ ការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត និងការស៊ើបការណ៍បរទេសដែលជារឿយៗត្រូវបានរាយការណ៍ដោយរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងនេះ អាចមានឥទ្ធិពលដល់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ អ្នកវិភាគឯករាជ្យកត់សម្គាល់ថា បច្ចេកវិទ្យា AI និងការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតកំពុងបង្កើនភាពស្មុគស្មាញដល់ប្រតិបត្តិការរបស់ភ្នែកទាំងប្រាំ ហើយអាចធ្វើឱ្យប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជារងផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោលពីសកម្មភាពស៊ើបការណ៍សកលនេះ។