ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទឹកជំនន់ភ្លាមៗ (Flash flood) គឺជាបាតុភូតធម្មជាតិដែលទឹកជន់លិចយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅតំបន់ទាបៗដូចជា អូរ ទន្លេ បឹងស្ងួត និងទំនាបផ្សេងៗ។ តាម Wikipedia បានឱ្យដឹងថា ទឹកជំនន់ភ្លាមៗអាចបណ្តាលមកពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងព្យុះរន្ទះ ព្យុះស៊ីក្លូន ឬទឹកកករលាយពីព្រិល និងទឹកកក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការបាក់ទំនប់ធម្មជាតិដូចជាទំនប់ទឹកកក ឬទំនប់ដី ក៏ដូចជាការបាក់ទំនប់ដែលបង្កើតដោយមនុស្ស ក៏អាចនាំឲ្យមានទឹកជំនន់ភ្លាមៗផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីមួយគឺទឹកជំនន់នៅទីក្រុង Johnstown ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៩ ដែលបង្កឡើងដោយការបាក់ទំនប់ដ៏ធំមួយ។

អ្វីដែលសម្គាល់ទឹកជំនន់ភ្លាមៗពីទឹកជំនន់ធម្មតានោះគឺរយៈពេលនៃការចាប់ផ្តើម៖ ចាប់ពីពេលភ្លៀងធ្លាក់រហូតដល់ពេលទឹកឡើងជន់លិចគឺក្នុងរយៈពេលតិចជាង ៦ ម៉ោង។ លក្ខណៈឆាប់រហ័សនេះធ្វើឲ្យទឹកជំនន់ភ្លាមៗជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះប្រជាជនតែងតែមិនមានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីជម្លៀសខ្លួន ឬការពារទ្រព្យសម្បត្តិ។ ទឹកជំនន់ភ្លាមៗជារឿយៗកើតឡើងនៅពេលយប់ ដែលធ្វើឲ្យគ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំង ព្រោះពិបាកសង្កេតមើលឃើញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទឹកជំនន់ភ្លាមៗអាចកើតឡើងនៅគ្រប់ទីកន្លែង ប៉ុន្តែមានតំបន់ខ្លះដែលងាយទទួលរងជាងគេ។ តាម Wikipedia តំបន់ស្ងួតហួតហែង និងពាក់កណ្តាលស្ងួត ដូចជាវាលខ្សាច់ គឺស្ថិតក្នុងក្រុមដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ព្រោះដីមានសមត្ថភាពស្រូបទឹកទាប ហើយទឹកភ្លៀងហូរកាត់លើផ្ទៃដីយ៉ាងលឿន បង្កើតជាទឹកជំនន់ភ្លាមៗ។ តំបន់ភ្នំ និងជ្រលងភ្នំក៏មានភាពប្រឈមខ្ពស់ផងដែរ ដោយសារសណ្ឋានដីចោតធ្វើឲ្យទឹកហូរចុះមកយ៉ាងលឿន ប្រមូលផ្តុំកម្លាំង និងដឹកនាំកំទេចកំទី ដែលអាចបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លើសពីនេះ តំបន់ទីក្រុងដែលមានផ្ទៃដីបេតុង និងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់ ក៏ងាយនឹងជន់លិចភ្លាមៗនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។

ផលប៉ះពាល់ទៅលើប្រជាជនគឺគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ នៅឆ្នាំ ២០០៤ ក្រោយពេលមានព្យុះរន្ទះនៅវាលខ្សាច់ហ្គោប៊ី (Gobi) ក្នុងប្រទេសម៉ុងហ្គោលី ទឹកជំនន់ភ្លាមៗបានហូរចូលតំបន់នេះ បំផ្លាញផ្លូវថ្នល់ និងទ្រព្យសម្បត្តិដោយគ្មានការព្រមានជាមុន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្ហាញថា សូម្បីតែតំបន់ដែលគេមិនរំពឹងថាមានទឹកច្រើន ក៏អាចកើតមានគ្រោះទឹកជំនន់ភ្លាមៗដែរ។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រដែលរួមមានជួរភ្នំ និងតំបន់ទំនាបទន្លេ ប្រជាជននៅតាមជនបទក៏ប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនេះជារៀងរាល់រដូវវស្សា ដែលជាការរំឭកពីភាពចាំបាច់នៃការត្រៀមបង្ការ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

(គ្មានរូបភាព)

ទឹកជំនន់ភ្លាមៗបានបន្សល់ទុកនូវស្នាមរបួសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏រន្ធត់មួយគឺទឹកជំនន់ Johnstown នៅឆ្នាំ ១៨៨៩ ដែលបណ្តាលមកពីទំនប់វារីអគ្គិសនី South Fork បាក់បែកនៅរដ្ឋ Pennsylvania សហរដ្ឋអាមេរិក។ ទឹករាប់សិបលានតោនបានហូរកាត់ទីក្រុង Johnstown ដោយបន្សល់ទុកនូវការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្តាលឲ្យមនុស្សជាច្រើនពាន់នាក់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាការដាស់តឿនអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការសាងសង់ទំនប់ និងតម្រូវការក្នុងការគ្រប់គ្រងហានិភ័យ។ ក្រោយមក ប្រទេសជាច្រើនបានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធព្រមានមុន ដើម្បីកាត់បន្ថយការបាត់បង់។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទឹកជំនន់ភ្លាមៗក៏បានកើតមានជាញឹកញាប់ផងដែរ ដោយសារអាកាសធាតុមូសុង។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់ត្រានូវព្រឹត្តិការណ៍ទឹកជំនន់ភ្លាមៗនៅតាមខេត្តភ្នំដូចជា ពោធិ៍សាត់ បាត់ដំបង និងមណ្ឌលគិរី ដែលបណ្តាលឲ្យខូចខាតដំណាំ និងលំនៅដ្ឋាន។ ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិនេះជួយឲ្យយើងវាយតម្លៃហានិភ័យបច្ចុប្បន្នបានកាន់តែប្រសើរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

(គ្មានរូបភាព)

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីទឹកជំនន់ភ្លាមៗគឺគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ តាម Wikipedia ការជន់លិចភ្លាមៗអាចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗដូចជា ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ប្រព័ន្ធអគ្គិសនី និងទឹកស្អាត ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ដែលបង្កឲ្យមានការចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការស្តារឡើងវិញ។ វិស័យកសិកម្មរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ ដោយដំណាំ សត្វពាហនៈ និងទីជម្រកត្រូវបំផ្លាញ ធ្វើឲ្យកសិករបាត់បង់របរចិញ្ចឹមជីវិត។ នៅក្នុងតំបន់ដែលគ្មានប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រង គ្រួសារអាចធ្លាក់ចូលក្នុងភាពក្រីក្របន្ទាប់ពីទឹកជំនន់។

វប្បធម៌ក៏មានការឆ្លើយតបទៅនឹងទឹកជំនន់ភ្លាមៗដែរ។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ទឹកជំនន់ប្រចាំឆ្នាំនៃទន្លេមេគង្គត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃវដ្ដជីវិត ដោយនាំមកនូវដីល្បាប់មានជីជាតិ និងត្រីសម្បូណ៌។ ប៉ុន្តែទឹកជំនន់ភ្លាមៗខុសពីនេះ វាកើតឡើងដោយមិនបានរំពឹងទុក ហើយនាំមកនូវការបំផ្លាញ មិនមែនពរជ័យ។ រឿងព្រេងនិទាន និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីមួយចំនួនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការគោរពកោតខ្លាចចំពោះអំណាចធម្មជាតិនេះ ហើយជារឿយៗមានការបង្រៀនឲ្យប្រជាជនប្រុងប្រយ័ត្ននៅតាមដងអូរ និងជ្រលងភ្នំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

(គ្មានរូបភាព)

បច្ចុប្បន្ននេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឲ្យគ្រោះទឹកជំនន់ភ្លាមៗកាន់តែគំរាមកំហែង។ យោងតាម Wikipedia ការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាពផែនដីអនុញ្ញាតឲ្យបរិយាកាសផ្ទុកចំហាយទឹកបានច្រើនជាងមុន ដែលនាំឲ្យមានព្រឹត្តិការណ៍ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងញឹកញាប់ ហើយជាលទ្ធផលទឹកជំនន់ភ្លាមៗកើតឡើងកាន់តែញឹកនិងខ្លាំង។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងរដូវវស្សានាខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ហានិភ័យនៅតែបន្តកើតមាន ជាពិសេសនៅតំបន់ទំនាប និងតំបន់ជាយក្រុង។ អ្នកជំនាញណែនាំឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងជៀសវាងការធ្វើដំណើរកាត់តំបន់លិចទឹក។ ការអប់រំសាធារណៈអំពីសញ្ញាព្រមានមុន និងការរៀបចំផែនការបន្ទាន់ គឺជាវិធានការសំខាន់ៗក្នុងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។ KhmerPulse បន្តផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានចុងក្រោយ និងធនធានដែលមានប្រយោជន៍ ដើម្បីជួយអ្នកអានឲ្យរក្សាសុវត្ថិភាពក្នុងពេលប្រឈមមុខនឹងគ្រោះធម្មជាតិ។