ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា Flood control ឬ Flood management គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដែលបណ្តាលមកពីទឹកជំនន់។ ទឹកជំនន់អាចបង្កឡើងដោយការរួមផ្សំគ្នានៃដំណើរការធម្មជាតិ ដូចជាអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរនៅតំបន់ដើមទន្លេ និងការកែប្រែដោយមនុស្សទៅលើផ្ទៃទឹក និងការហូរច្រោះទឹកភ្លៀង។ វិធានការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់អាចចែកចេញជាពីរប្រភេទធំៗ៖ ប្រភេទរចនាសម្ព័ន្ធ (structural) ដែលទប់ទឹកជំនន់ដោយរូបវន្ត ដូចជាជញ្ជាំងទប់ទឹក និងទំនប់ និងប្រភេទមិនមែនរចនាសម្ព័ន្ធ (non-structural) ដែលពុំប្រើកម្លាំងរូបវន្តទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើការធ្វើផែនការ និងគោលនយោបាយ។ ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹង ដូចជាជញ្ជាំងទប់ទឹក គឺមានប្រសិទ្ធភាព ប៉ុន្តែស្តង់ដារល្អបំផុតក្នុងវិស្វកម្មទេសភាពគឺពឹងផ្អែកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទន់ និងប្រព័ន្ធធម្មជាតិ ដូចជាវាលភក់ និងតំបន់លិចទឹក ដើម្បីទប់ទល់នឹងការកើនឡើងនៃបរិមាណទឹក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទឹកជំនន់មិនមែនជាបញ្ហាថ្មីសម្រាប់មនុស្សជាតិឡើយ។ តំបន់ដែលងាយរងគ្រោះដោយទឹកជំនន់ ភាគច្រើនគឺតំបន់វាលទំនាបទន្លេ តំបន់ដីសណ្ត និងតំបន់ឆ្នេរ។ មនុស្សរាប់រយលាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោករស់នៅក្នុងតំបន់ប្រឈមនឹងការជន់លិច ហើយត្រូវការវិធានការការពារសមស្រប។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយគឺប្រទេសហូឡង់ (Netherlands) ដែលមានដីទាបជាងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រធំមួយផ្នែក ហើយត្រូវពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធទំនប់ និងរបាំងទឹកដើម្បីការពារទឹកដី និងប្រជាជន។ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម ក៏ជាតំបន់ដែលមានរបបទឹកជំនន់តាមរដូវកាល ដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ មនុស្សតែងតែប្រើវិធីសាស្ត្ររចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាការសង់ទំនប់ ជញ្ជាំងការពារ និងអាងរក្សាទឹក ដើម្បីទប់ទល់នឹងទឹកជំនន់។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរឹងទាំងនេះមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ ប៉ុន្តែអាចនាំឲ្យមានការកើនឡើងហានិភ័យនៅតំបន់ខាងក្រោម បើគ្មានការគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ អ្នកជំនាញខាងវិស្វកម្មទេសភាពបានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើវិធីសាស្ត្រហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទន់ (soft infrastructure) ដោយប្រើប្រព័ន្ធធម្មជាតិដូចជា វាលភក់ តំបន់លិចទឹកធម្មជាតិ និងតំបន់ស្រូបទឹក ដើម្បីគ្រប់គ្រងការកើនឡើងនៃទឹកជំនន់ដោយនិរន្តរភាព។ ការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ដឹងថា ប្រព័ន្ធធម្មជាតិមិនត្រឹមតែទប់ទឹកជំនន់បានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍អេកូឡូស៊ីផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ដើរតួនាទីសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ច។ ការខូចខាតពីទឹកជំនន់អាចបណ្តាលឲ្យខាតបង់ទ្រព្យសម្បត្តិ បំផ្លាញកសិកម្ម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល។ ការវិនិយោគលើគម្រោងការពារទឹកជំនន់ អាចកាត់បន្ថយការចំណាយសម្រាប់ការស្តារឡើងវិញ និងជួយរក្សាលំនឹងសង្គម។ តាមទស្សនៈវប្បធម៌ សហគមន៍ដែលរស់នៅតំបន់ងាយរងគ្រោះ តែងមានចំណេះដឹងប្រពៃណីក្នុងការសម្របខ្លួន ដូចជាការសង់ផ្ទះល្វើយ ការរៀបចំទូកសង្គ្រោះ និងការកសាងជម្រកសហគមន៍។ ផែនទីតំបន់សមស្របសម្រាប់ជម្រកទឹកជំនន់នៅប្រទេសបង់ក្លាដែស (Bangladesh) គឺជាឧទាហរណ៍នៃការរៀបចំផែនការវប្បធម៌ត្រៀមរៀបចំទប់ទល់នឹងគ្រោះមហន្តរាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ជាមួយនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសកល ការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់បានក្លាយជារឿងបន្ទាន់សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។ ការកើនឡើងនៃភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ការរលាយទឹកកក និងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រកាន់តែខ្ពស់ បានបង្កឲ្យមានហានិភ័យទឹកជំនន់កាន់តែធំធេងឡើង។ ព្រឹត្តិការណ៍ទឹកជំនន់ធំៗនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅតំបន់អាស៊ី បានជំរុញឲ្យមានការស្រាវជ្រាវ និងវិនិយោគលើវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់បែបសមាហរណកម្ម។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គ និងបឹងទន្លេសាប ការយល់ដឹង និងការត្រៀមខ្លួនក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ គឺជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងការពារជីវិតមនុស្ស។