ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទុនបម្រុងរូបិយវត្ថុបរទេស (Foreign Exchange Reserves) គឺជាទ្រព្យសកម្មហិរញ្ញវត្ថុដែលកាន់កាប់ដោយធនាគារកណ្តាល ឬអាជ្ញាធររូបិយវត្ថុ រួមមានសាច់ប្រាក់បរទេស មាស សិទ្ធិដកប្រាក់ពិសេស (SDRs) និងមូលបត្ររដ្ឋាភិបាលបរទេស។ គោលបំណងចម្បងនៃការកាន់កាប់ទុនបម្រុងទាំងនេះ គឺដើម្បីធានាថាប្រទេសមួយអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចទូទាត់អន្តរជាតិបានទាន់ពេលវេលា ជះឥទ្ធិពលលើអត្រាប្តូរប្រាក់ជាតិឱ្យស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលគាំទ្រដល់គោលដៅសេដ្ឋកិច្ច និងរក្សាទំនុកចិត្តរបស់ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។

រូបិយប័ណ្ណបម្រុងដែលគេប្រើច្រើនជាងគេគឺដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ូ។ លើសពីនេះ យ៉េនជប៉ុន ផោនអង់គ្លេស និងយ៉ន់ចិនក៏កំពុងត្រូវបានរក្សាទុកជាទុនបម្រុងដែរ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីការចែកចាយសមាសភាពទុនបម្រុងពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដោយមាន SDRs ប្រាក់បរទេស និងមាស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមភូមិសាស្ត្រ ទុនបម្រុងរូបិយវត្ថុបរទេសមិនត្រូវបានចែកចាយស្មើគ្នានៅលើពិភពលោកទេ។ តំបន់អាស៊ីខាងកើត ជាពិសេស ចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ កាន់កាប់ទុនបម្រុងដ៏ធំសម្បើម ដោយសារតែអតិរេកគណនីចរន្ត និងការអន្តរាគមន៍រូបិយវត្ថុ។ មជ្ឈឹមបូព៌ាក៏មានទុនបម្រុងច្រើនដែរ ដោយសារចំណូលពីការនាំចេញប្រេង។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍មួយចំនួន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក មានទុនបម្រុងតិចតួច ប៉ុន្តែរូបិយប័ណ្ណរបស់ខ្លួនជារូបិយប័ណ្ណបម្រុងអន្តរជាតិ។

ទាក់ទងនឹងប្រជាជន ប្រទេសដែលមានប្រជាជនតិច ប៉ុន្តែមានទុនបម្រុងខ្ពស់ ដូចជាសាំងហ្គាពួរ និងស្វីស មានទុនបម្រុងក្នុងមនុស្សម្នាក់ខ្ពស់ជាងប្រទេសមានប្រជាជនច្រើន។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញផែនទីពិភពលោកដែលប្រៀបធៀបទុនបម្រុងដកបំណុលបរទេសក្នុងឆ្នាំ២០១១ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសុវត្ថិភាពហិរញ្ញវត្ថុជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា ការប្រើប្រាស់ទុនបម្រុងរូបិយវត្ថុបរទេសបានចាប់ផ្តើមពីប្រព័ន្ធស្តង់ដារមាសក្នុងសតវត្សទី១៩។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កិច្ចព្រមព្រៀង Bretton Woods បានបង្កើតប្រព័ន្ធមួយដែលរូបិយប័ណ្ណនានាត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងដុល្លារ ហើយដុល្លារត្រូវបានភ្ជាប់ទៅមាសក្នុងអត្រាថេរ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ទុនបម្រុងភាគច្រើនត្រូវបានកាន់កាប់ជាដុល្លារ និងមាស។

នៅឆ្នាំ១៩៧១ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក Richard Nixon បានបញ្ឈប់ការប្តូរដុល្លារទៅមាស ដែលបញ្ចប់ប្រព័ន្ធ Bretton Woods និងចាប់ផ្តើមសម័យកាលនៃអត្រាប្តូរប្រាក់អណ្តែត។ បន្ទាប់ពីនោះ ធនាគារកណ្តាលនានាបានបង្កើនការកាន់កាប់រូបិយប័ណ្ណបរទេស ជាពិសេសដុល្លារ ដើម្បីគ្រប់គ្រងហានិភ័យអត្រាប្តូរប្រាក់។ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ បានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការមានទុនបម្រុងគ្រប់គ្រាន់ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនបានប្រមូលទុនបម្រុងជាវិធានការការពារខ្លួន។

សព្វថ្ងៃ ទុនបម្រុងសកលមានទំហំធំធេង ហើយត្រូវបានវិនិយោគក្នុងទ្រព្យសកម្មដែលមានសុវត្ថិភាពដូចជា សញ្ញាប័ណ្ណរតនាគារអាមេរិក និងមាស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទុនបម្រុងរូបិយវត្ថុបរទេសមានតួនាទីសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។ ទីមួយ វាជួយរក្សាស្ថិរភាពរូបិយវត្ថុដោយអនុញ្ញាតឱ្យធនាគារកណ្តាលធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងទីផ្សារប្តូរប្រាក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលដ៏ខ្លាំងដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងតម្លៃទំនិញ។ ទីពីរ វាដើរតួជាការធានារ៉ាប់រងប្រឆាំងនឹងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តពីវិនិយោគិនបរទេស និងការហូរចេញនៃទុនភ្លាមៗ (Capital Flight)។ ទីបី វាជួយធានាថាប្រទេសមួយអាចទូទាត់បំណុលបរទេស និងចំណាយសម្រាប់ការនាំចូលចាំបាច់ សូម្បីតែក្នុងពេលមានវិបត្តិ។

ស្តង់ដារមួយដែលគេនិយមប្រើដើម្បីវាស់ភាពគ្រប់គ្រាន់នៃទុនបម្រុងគឺ "ចំនួនខែនៃការនាំចូល" (Import Cover) ដែលបង្ហាញថាទុនបម្រុងអាចគ្របដណ្តប់ការនាំចូលបានប៉ុន្មានខែ។ ជាទូទៅ កម្រិត ៣ ខែត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអប្បបរមា ប៉ុន្តែប្រទេសជាច្រើនកាន់កាប់លើសពី ៦ ខែ។ ការគ្រប់គ្រងទុនបម្រុងក៏តម្រូវឱ្យមានការរក្សាតុល្យភាពរវាងសុវត្ថិភាព លំហូរសាច់ប្រាក់ និងទិន្នផលវិនិយោគផងដែរ ដោយទុនបម្រុងភាគច្រើនត្រូវបានវិនិយោគក្នុងមូលបត្ររដ្ឋាភិបាលបរទេសដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ថ្វីត្បិតតែមិនមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ក៏ដោយ ការយល់ដឹងអំពីទុនបម្រុងគឺជាផ្នែកមួយនៃការអប់រំហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ ដែលអាចជួយប្រជាជនឱ្យយល់ពីសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទសកលបច្ចុប្បន្ន គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ធនាគារកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក (Federal Reserve) ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការប្រែប្រួលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានជំរុញឱ្យប្រទេសនានាពិនិត្យឡើងវិញនូវយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងទុនបម្រុងរបស់ខ្លួន។ ប្រទេសជាច្រើននៅតំបន់អាស៊ាន រួមទាំងកម្ពុជា ក៏កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានគ្រប់គ្រងទុនបម្រុងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពនៃប្រាក់រៀល និងគាំទ្រដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ការពឹងផ្អែកខ្ពស់លើដុល្លារអាមេរិកនៅកម្ពុជា ធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងទុនបម្រុងកាន់តែមានសារៈសំខាន់។ ការធ្លាក់ចុះតម្លៃរូបិយប័ណ្ណ ឬការកើនឡើងអត្រាការប្រាក់នៅក្រៅប្រទេស អាចជះឥទ្ធិពលដល់ថ្លៃទំនិញ និងអតិផរណាក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះ ព័ត៌មានអំពីកម្រិតទុនបម្រុង និងគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធ គឺជាប្រធានបទដែល KhmerPulse តែងតែតាមដានជូនអ្នកអាន ដើម្បីជួយឱ្យពួកគេយល់ពីទិសដៅសេដ្ឋកិច្ច និងឱកាសវិនិយោគ។