ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការអភ័យទោស គឺជាដំណើរការផ្នែកចិត្តវិទ្យាដែលមានគោលបំណង និងស្ម័គ្រចិត្ត ដោយបុគ្គលដែលបានទទួលនូវការធ្វើបាប ឬការឈឺចាប់ បានផ្លាស់ប្តូរអារម្មណ៍ និងអាកប្បកិរិយាចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្ត ហើយយកឈ្នះលើឥទ្ធិពលនៃការប្រព្រឹត្តនោះ រួមទាំងអារម្មណ៍អវិជ្ជមានដូចជា ការឈឺចិត្ត ឬបំណងសងសឹក។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា (Wikipedia) ការអភ័យទោសមិនមែនជាការបំភ្លេច ការមិនអើពើ ការដោះសារ ឬការផ្សះផ្សាឡើងវិញនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការដោះលែងខ្លួនឯងពីបន្ទុកផ្លូវចិត្ត។ ការសិក្សាចិត្តវិទ្យាបានរកឃើញថា ការអភ័យទោសអាចនាំឲ្យមានសុខភាពផ្លូវចិត្តប្រសើរឡើង ដូចជាការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងការថប់បារម្ភ ព្រមទាំងជួយពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំទៀតផង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការអភ័យទោសជាគំនិតដែលមានជាសកល ហើយត្រូវបានបកស្រាយខុសៗគ្នាតាមវប្បធម៌ និងសាសនា។ នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ពិធីបុណ្យហូលី (Holi) គឺជាឱកាសមួយសម្រាប់ការអភ័យទោស និងការស្តារទំនាក់ទំនងរវាងមិត្តភក្តិ និងក្រុមគ្រួសារ តាមរូបភាពខាងលើ។ នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី អ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូបាលីប្រារព្ធ "ងេមបាក់ ហ្គេនី" (Ngembak Geni) មួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីពិធីបុណ្យញីភី (Nyepi) ដើម្បីសុំ និងផ្តល់ការអភ័យទោសដល់គ្នា។ នៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត ព្រះយេស៊ូវបានបង្រៀនឲ្យអភ័យទោសដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ តាមរយៈរឿងប្រៀបប្រដូចអំពី "កូនប្រុសបែកផ្ទះ"។ នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម ព្រះអល់ឡោះត្រូវបានហៅថា "អាល់ហ្កាហ្វួរ" (Al-Ghafur) មានន័យថាអ្នកអភ័យទោសជានិរន្តរ៍។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ការអភ័យទោសត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចជា មេត្តា ករុណា និងការលះបង់កំហឹង ដែលលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការយោគយល់ និងការដឹងខុសត្រូវ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការអភ័យទោសមានប្រវត្តិយូរលង់ តាំងពីសម័យបុរាណ។ នៅក្នុងអរិយធម៌ក្រិក និងរ៉ូម ការអធ្យាស្រ័យចំពោះសត្រូវជាគុណធម៌ដែលអ្នកគ្រប់គ្រងធ្វើជាគំរូ។ តាមរូបចម្លាក់នៅសារមន្ទីរកាពីតូនីន (Capitoline Museum) អធិរាជម៉ាកឃូស អូរ៉េលីអូស (Marcus Aurelius) បានបង្ហាញការអភ័យទោស និងការអធ្យាស្រ័យដល់កុលសម្ព័ន្ធដែលបានចាញ់សង្គ្រាម។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ក្នុងគម្ពីរសាសនាធំៗដូចជា គម្ពីរប៊ីប (Bible) និងគម្ពីរកូរ៉ាន (Quran) ការអភ័យទោសគឺជាប្រធានបទសំខាន់ ដោយមានខគម្ពីរជាច្រើនបង្រៀនឲ្យអ្នកជឿអភ័យទោសដល់អ្នកដទៃ។ នៅសតវត្សទី ២០ អ្នកចិត្តវិទ្យាដូចជា Robert Enright បានចាប់ផ្តើមសិក្សាការអភ័យទោសតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ហើយបានបង្កើតគំរូនៃការអភ័យទោសដែលមាន ២០ ដំណាក់កាល ដែលត្រូវបានប្រើក្នុងការព្យាបាលចិត្តសាស្ត្ររហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌ និងសិល្បៈបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការឆ្លុះបញ្ចាំង និងលើកតម្កើងការអភ័យទោស។ គំនូរដ៏ល្បីល្បាញរបស់វិចិត្រករហូឡង់ រ៉េមប្រង់ (Rembrandt) មានចំណងជើងថា "ការត្រឡប់មកវិញនៃកូនប្រុសបែកផ្ទះ" ដែលគូរអំពីរឿងប្រៀបប្រដូចក្នុងគម្ពីរប៊ីប បង្ហាញពីពេលវេលានៃការអភ័យទោសដ៏មានថាមពល។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ និងភាពយន្ត ការអភ័យទោសក៏ជាប្រធានបទដែលត្រូវបានលើកយកមកប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ដែរ។ បើនិយាយពីសេដ្ឋកិច្ច គំនិតនៃ "យុត្តិធម៌ស្តារឡើងវិញ" (restorative justice) ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើការអភ័យទោសនិងការកែប្រែ ជាជាងការដាក់ទណ្ឌកម្ម ត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៃប្រទេសមួយចំនួន ដោយអាចជួយកាត់បន្ថយការចំណាយលើពន្ធនាគារ និងបង្កើនការស្តារឡើងវិញនូវជនល្មើស។ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងគ្រួសារ ការសិក្សាបង្ហាញថាការអភ័យទោសក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់សុភមង្គល និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងសម័យទំនើប ការអភ័យទោសត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាឧបករណ៍ដ៏មានអានុភាពសម្រាប់សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងសុខុមាលភាពសង្គម។ ការស្រាវជ្រាវចិត្តវិទ្យាបច្ចុប្បន្នបានបង្ហាញថា ការអភ័យទោសខ្លួនឯង (self-forgiveness) អាចជួយកាត់បន្ថយការធ្លាក់ទឹកចិត្ត ការថប់បារម្ភ និងបញ្ហាសុខភាពផ្សេងទៀត។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការអភ័យទោសមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ដោយសារប្រទេសបានឆ្លងកាត់របបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម។ អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (សាលាក្តីខ្មែរក្រហម) បានដាក់បញ្ចូលគោលការណ៍យុត្តិធម៌ស្តារឡើងវិញ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យជនរងគ្រោះ និងជនជាប់ចោទចូលរួមក្នុងការស្វែងរកការពិត និងការអភ័យទោស។ ក្រៅពីនេះ កម្មវិធីអប់រំអំពីការអភ័យទោសកំពុងត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងសាលារៀននៅប្រទេសមួយចំនួន ដើម្បីបង្ការការសម្លុត និងលើកកម្ពស់ការយល់ចិត្តគ្នា។ ការយល់ដឹងអំពីអំណាចនៃការអភ័យទោស អាចជួយប្រជាជនកម្ពុជាយើងកសាងសង្គមមួយដែលមានសន្តិភាព និងសាមគ្គីភាព។