ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Sommet de la Francophonie) គឺជាកិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់បំផុតរបស់អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (Organisation internationale de la Francophonie – OIF)។ កិច្ចប្រជុំនេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងរៀងរាល់ ២ ឆ្នាំម្តង ហើយមានការចូលរួមពីប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសសមាជិកពេញសិទ្ធិ សមាជិកសមាគម និងអង្គការសង្កេតការណ៍ ដែលសុទ្ធតែប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងជាភាសាផ្លូវការ ឬភាសាទីពីរ។

កិច្ចប្រជុំកំពូលមានតួនាទីកំណត់ទិសដៅនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែងសម្រាប់អង្គការ ព្រមទាំងអនុម័តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម និងផែនការសកម្មភាពនានា។ ប្រធានបទសំខាន់ៗដែលត្រូវបានពិភាក្សារួមមាន ការលើកកម្ពស់ភាសាបារាំង និងភាពចម្រុះវប្បធម៌ ការកសាងសន្តិភាព និងប្រជាធិបតេយ្យ ការពង្រឹងសិទ្ធិមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។

កិច្ចប្រជុំលើកចុងក្រោយគឺលើកទី ១៨ ដែលបានប្រារព្ធធ្វើនៅកោះជែរបា (Djerba) ប្រទេសទុយនេស៊ី កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ កិច្ចប្រជុំនេះបានផ្តោតលើការស្តារសេដ្ឋកិច្ចក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងការពង្រឹងសាមគ្គីភាពហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ កិច្ចប្រជុំលើកទី ១៩ គ្រោងនឹងធ្វើឡើងនៅទីក្រុងវីឡឺរកូតឺរ៉េ (Villers-Cotterêts) ប្រទេសបារាំង ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៤ ដែលនឹងប្រារព្ធក្នុងឱកាសសម្ពោធមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិនៃភាសាបារាំង (Cité internationale de la langue française)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា អង្គការ OIF បច្ចុប្បន្នមានរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលសមាជិក សមាជិកសមាគម និងអង្គការសង្កេតការណ៍សរុបចំនួន ៨៨។ សមាជិកទាំងនេះលាតសន្ធឹងទូទាំងទ្វីបអាហ្វ្រិក អឺរ៉ុប អាមេរិក អាស៊ី និងអូសេអានី។ ប្រជាជនជាង ៣២១ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកនិយាយភាសាបារាំង ហើយចំនួននេះត្រូវបានព្យាករថានឹងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ខាងមុខ ដោយសារការកើនឡើងប្រជាជននៅអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិក។

ប្រទេសកម្ពុជាជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់ OIF តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិល និងការស្តាររបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញឡើងវិញ។ កម្ពុជាបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនានា និងបានទទួលផលប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីជំនួយរបស់អង្គការ។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រទេសឡាវ និងវៀតណាមក៏ជាសមាជិកពេញសិទ្ធិផងដែរ ចំណែកឯថៃជាអង្គការសង្កេតការណ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា អង្គការ OIF មានដើមកំណើតមកពីទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការវប្បធម៌ និងបច្ចេកទេស (ACCT) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងញាមេយ (Niamey) ប្រទេសនីហ្សេរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០។ កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកដំបូងត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ ដែលបានសម្ពោធដំណាក់កាលថ្មីនៃការធ្វើសមាហរណកម្មនយោបាយនៅក្នុងក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កិច្ចប្រជុំត្រូវបានរៀបចំឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅតាមប្រទេសសមាជិកដូចជា កេបិច (កាណាដា) ឆ្នាំ ១៩៨៧ ដាការ (សេណេហ្គាល់) ឆ្នាំ ១៩៨៩ ហាណូយ (វៀតណាម) ឆ្នាំ ១៩៩៧ និងបេរូត (លីបង់) ឆ្នាំ ២០០២។

នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅទីក្រុងហាណូយ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ អង្គការនេះត្រូវបានកែទម្រង់យ៉ាងធំធេង ហើយ ACCT ត្រូវបានជំនួសដោយអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង (OIF) ដែលមានអគ្គលេខាធិការជាន់ខ្ពស់ជាប្រមុខ។ តាំងពីឆ្នាំ ២០១៩ លោកស្រី ឡ្វីស មូសិគីវ៉ាបូ (Louise Mushikiwabo) អតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរ៉្វាន់ដា បានកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការ OIF ជំនួសលោកស្រី មីកាអេល ហ្សង់ (Michaëlle Jean)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចគឺជាសមាសភាគមួយដ៏សំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ អង្គការ OIF បានគាំទ្រការបង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសមាជិក និងលើកកម្ពស់ការវិនិយោគក្នុងវិស័យសំខាន់ៗដូចជា កសិកម្ម ថាមពល និងឌីជីថល។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Forum économique de la Francophonie) ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីតភ្ជាប់សហគ្រិន និងវិនិយោគិនមកពីបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង។

ផ្នែកវប្បធម៌ អង្គការបានរៀបចំការប្រកួតកីឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី (Jeux de la Francophonie) ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍ពហុកីឡា និងវប្បធម៌ធ្វើឡើងរៀងរាល់ ៤ ឆ្នាំម្តង។ លើសពីនេះ អង្គការបានគាំទ្រដល់បណ្តាញទូរទស្សន៍ TV5Monde វិទ្យុ RFI និងកាសែតអន្តរជាតិជាភាសាបារាំង ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ នៅកម្ពុជា ទោះបីជាភាសាបារាំងត្រូវបានជំនួសដោយភាសាអង់គ្លេសក្នុងសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ ក៏អង្គការ OIF នៅតែផ្តល់អាហារូបករណ៍ និងគាំទ្រកម្មវិធីបង្រៀនភាសាបារាំងនៅតាមសកលវិទ្យាល័យ និងវិទ្យាល័យ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីនៅតែមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាជាវេទិកាដែលកម្ពុជាអាចពង្រីកទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសនានានៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលកំពុងរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តាមវិគីភីឌា កម្ពុជាបានបញ្ជូនគណៈប្រតិភូដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទៅចូលរួមកិច្ចប្រជុំស្ទើរតែគ្រប់លើក។

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ កិច្ចប្រជុំកំពូលបានយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាសកលដូចជា សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត យុវជន និងការងារ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលសុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា។ ការចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំទាំងនេះមិនត្រឹមតែបង្ហាញពីការប្តេជ្ញារបស់កម្ពុជាចំពោះភាសាបារាំង និងតម្លៃរួមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់ឱកាសដើម្បីទទួលបានជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ និងបច្ចេកទេសពីស្ថាប័នហ្វ្រង់កូហ្វូនីផងដែរ។

កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី ១៩ ដែលនឹងធ្វើឡើងនៅប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នឹងក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងការកំណត់ទិសដៅអនាគតរបស់អង្គការ។ អ្នកវិភាគមួយចំនួនបានលើកឡើងថា អង្គការ OIF ត្រូវការពង្រឹងតួនាទីរបស់ខ្លួននៅក្នុងសកលភាវូបនីយកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីរក្សាភាពពាក់ព័ន្ធសម្រាប់ប្រជាជនវ័យក្មេងនៅតាមប្រទេសសមាជិក។