ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ពាណិជ្ជកម្មសេរី (Free trade) គឺជាគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មមួយ ដែលមិនដាក់របាំងច្បាប់ ដើម្បីរឹតបន្តឹង ឬហាមឃាត់ការនាំចូល និងការនាំចេញទំនិញ ព្រមទាំងសេវាកម្ម។ តាមវិគីភីឌា (Wikipedia) គោលនយោបាយនេះផ្ទុយគ្នាទាំងស្រុងនឹង "ការគាំពារនិយម" (protectionism) ដែលជាគោលនយោបាយប្រើរបាំងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីការពារផលិតកម្មក្នុងស្រុក។

នៅក្នុងនយោបាយ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ពាណិជ្ជកម្មសេរីត្រូវបានគាំទ្រជាចម្បងដោយគណបក្សនយោបាយ ដែលកាន់ជំហរសេរីនិយមខាងសេដ្ឋកិច្ច រីឯគណបក្សជាតិនិយមខាងសេដ្ឋកិច្ចវិញ ជាទូទៅគាំទ្រការគាំពារនិយម។ ការបែងចែកនេះបង្ហាញថា ពាណិជ្ជកម្មសេរី មិនមែនជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចតែមួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាបញ្ហានយោបាយផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ពាណិជ្ជកម្មសេរីមិនមែនជាទឹកដី ឬប្រទេសណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការបើកចំហពាណិជ្ជកម្ម មានភាពខុសគ្នាច្បាស់លាស់រវាងប្រទេស និងតំបន់។ វិគីភីឌាបង្ហាញសន្ទស្សន៍បើកចំហពាណិជ្ជកម្ម តាមរយៈសមាមាត្រនៃពាណិជ្ជកម្មលើផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) សកល ដែលជួយវាស់ថាតើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកពឹងផ្អែកលើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិប៉ុណ្ណា។

តាមវិគីភីឌា សិង្ហបុរីគឺជាប្រទេសឈានមុខគេក្នុងសន្ទស្សន៍ជំរុញពាណិជ្ជកម្ម (Enabling Trade Index)។ ការវាយតម្លៃនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រទេសដែលមានទីផ្សារក្នុងស្រុកតូច ហើយពឹងផ្អែកលើកំពង់ផែ និងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដើម្បីរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ទីក្រុងកំពង់ផែ និងមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន គឺជាកន្លែងដែលឥទ្ធិពលនៃពាណិជ្ជកម្មសេរីអាចមើលឃើញច្បាស់បំផុត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មូលដ្ឋានគំនិតដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពាណិជ្ជកម្មសេរី គឺទ្រឹស្តី "អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀប" (comparative advantage) ដែលពន្យល់ដោយអ្នកសេដ្ឋកិច្ចអង់គ្លេស ដេវីដ រីកាដូ (David Ricardo) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩។ តាមវិគីភីឌា ទ្រឹស្តីនេះពន្យល់ថា ប្រទេសនានាអាចទទួលបានផលចំណេញ នៅពេលពួកគេឯកទេសលើការផលិតទំនិញ ដែលខ្លួនអាចផលិតបានដោយចំណាយទាបជាងគេ ហើយធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នា។

ការជជែកដេញដោយអំពីពាណិជ្ជកម្មសេរី មានប្រវត្តិយូរអង្វែង ជាពិសេសនៅចក្រភពអង់គ្លេស។ វិគីភីឌាបានដាក់បញ្ចូលផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មនយោបាយរបស់គណបក្សសេរីនិយមអង់គ្លេស (British Liberal Party) ដែលបង្ហាញពីជំហររបស់គណបក្សនេះ ចំពោះភាពខុសគ្នារវាងសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើពាណិជ្ជកម្មសេរី និងសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើការគាំពារនិយម។

ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទៀត ដូចជាផែនទីចក្រភពអាណានិគមក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ និងផ្ទាំងគំនូរបោះពុម្ព "ការព្យាករណ៍ពាណិជ្ជកម្មសេរី" (ប្រហែល ឆ្នាំ១៩០៥–១៩១០) ក៏ត្រូវបានវិគីភីឌាដាក់បញ្ចូល ដើម្បីបង្ហាញពីបរិបទនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកបានវិវត្តក្នុងរយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការជជែកដេញដោយអំពីពាណិជ្ជកម្មសេរី ផ្តោតខ្លាំងលើតម្លៃទំនិញ និងផលប្រយោជន៍របស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបស់គណបក្សសេរីនិយមអង់គ្លេស បង្ហាញហាងមួយដែលអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មសេរីថា ពោរពេញទៅដោយអតិថិជន ដោយសារតម្លៃទាប ខណៈហាងដែលផ្អែកលើការគាំពារនិយម រងទុក្ខពីតម្លៃខ្ពស់ និងការខ្វះអតិថិជន ព្រមទាំងជម្លោះរវាងម្ចាស់អាជីវកម្ម និងអ្នកត្រួតពិនិត្យ។

វិគីភីឌាក៏បានបង្ហាញក្រាហ្វអត្រាពន្ធគយមធ្យមនៅបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជួយឱ្យអ្នកអានមើលឃើញកម្រិតខុសគ្នានៃការការពារទីផ្សារក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសទាំងបី តាមពេលវេលា។ នៅកម្រិតប្រចាំថ្ងៃ ការបើកចំហពាណិជ្ជកម្ម ធ្វើឱ្យទំនិញបរទេស និងជម្រើសថ្មីៗ កាន់តែអាចរកបានសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ខណៈផលិតករក្នុងស្រុកត្រូវប្រកួតប្រជែងខ្លាំងជាងមុន។ នេះជាហេតុផលមួយ ដែលការជជែកដេញដោយអំពីពន្ធគយ តែងតែទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសាធារណជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រព័ន្ធ: Wikipedia

ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី នៅតែជាឧបករណ៍កណ្តាលនៃការទូតសេដ្ឋកិច្ច។ តាមវិគីភីឌា កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងម៉ឺរកូស៊ូ (Mercosur) នឹងបង្កើតជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីមួយ ក្នុងចំណោមតំបន់ធំៗបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ការចរចារបស់ភាគីទាំងពីរ បង្ហាញពីការបន្តពង្រីកបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ទោះបីជាការជជែកដេញដោយរវាងពាណិជ្ជកម្មសេរី និងការគាំពារនិយម នៅតែបន្តដូចដែលវិគីភីឌាបានកត់ត្រាក៏ដោយ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា បញ្ហានេះមានពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ ព្រោះសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការនាំចេញ ជាពិសេសផលិតផលកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង ទៅកាន់ទីផ្សារបរទេសសំខាន់ៗ។ ការផ្លាស់ប្តូរពន្ធគយ ឬរបាំងពាណិជ្ជកម្មពីបរទេស អាចប៉ះពាល់ដល់ការងារ និងប្រាក់ចំណូលរបស់កម្មករជាច្រើននាក់។ ក្នុងតំបន់ អាស៊ានក៏បានប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ជាមធ្យោបាយពង្រឹងសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសសមាជិក។ ដូច្នេះ ការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ពន្ធគយ និងកិច្ចចរចាពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ គឺជាការតាមដានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ។