ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះប្រេងឥន្ធនៈ (Fuel shortage) ឬវិបត្តិថាមពល (Energy crisis) គឺជាស្ថានភាពដែលការផ្គត់ផ្គង់ធនធានថាមពលជួបការរាំងស្ទះធ្ងន់ធ្ងរ មិនអាចបំពេញតម្រូវការរបស់សេដ្ឋកិច្ចបាន។ យោងតាមទំព័រវិគីភីឌាស្តីពីវិបត្តិថាមពល នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ ពាក្យនេះជារឿយៗសំដៅទៅលើប្រភពថាមពលដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពេលវេលានិងទីតាំងជាក់លាក់ ជាពិសេសសម្រាប់បណ្តាញអគ្គិសនីជាតិ ឬជាឥន្ធនៈសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម។

កត្តាចម្បងដែលបង្កឱ្យមានកង្វះនេះរួមមានកំណើនប្រជាជននិងតម្រូវការថាមពលកើនឡើង ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការធ្លាក់ចុះទុនបម្រុងប្រេង និងការរំពឹងទុករបស់ទីផ្សារ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ តម្រូវការថ្មីនេះ រួមជាមួយការធ្លាក់ចុះតម្លៃប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក កង្វល់ពី «កំពូលប្រេង» (peak oil) និងការរំពឹងទុកតម្លៃប្រេងដោយអ្នកវិនិយោគ បានជំរុញឱ្យតម្លៃប្រេងឡើងដល់កំណត់ត្រា ១៤៧.៣០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលនៅឆ្នាំ២០០៨។ ការឡើងថ្លៃយ៉ាងខ្លាំងនេះបានធ្វើឱ្យពិភពលោកដឹងពីភាពចាំបាច់នៃការស្វែងរកប្រភពថាមពលជំនួស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះប្រេងឥន្ធនៈមិនមែនជាបញ្ហាឯកសណ្ឋានទូទាំងពិភពលោកទេ ព្រោះធនធានថាមពលត្រូវបានចែកចាយមិនស្មើគ្នា។ តំបន់ដែលសម្បូរប្រេងដូចជាមជ្ឈិមបូព៌ាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើទីផ្សារសកល រីឯអឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាមេរិកជាតំបន់ដែលមានការប្រើប្រាស់ខ្ពស់។ យោងតាមវិគីភីឌា កំណើនប្រជាជនពិភពលោកបានធ្វើឱ្យតម្រូវការថាមពលកើនឡើងខ្លាំង ដែលបង្កើតសម្ពាធបន្ថែមលើតំបន់ដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។

ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសអ្នកដែលមានចំណូលទាប រងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេនៅពេលមានវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈ ដោយសារតម្លៃឡើងថ្លៃធ្វើឱ្យការចំណាយលើដឹកជញ្ជូន ម្ហូបអាហារ និងទំនិញចាំបាច់កើនឡើង។ តារាងតម្លៃឧស្ម័នធម្មជាតិរបស់វិគីភីឌាបង្ហាញពីភាពប្រែប្រួលខុសគ្នារវាងអឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខុសគ្នាក្នុងការផ្គត់ផ្គង់និងតម្រូវការ។ នៅពេលដែលតម្លៃកើនឡើងភ្លាមៗ ស្រទាប់ប្រជាជនទាំងនេះជួបការលំបាកខាងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះប្រេងឥន្ធនៈបានកើតមានជាយូរមកហើយ។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការខ្វះខាតប្រេងសាំងបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនប្រើប្រាស់យានជំនិះសេះឡើងវិញ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព។ បន្ទាប់មក នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់រថយន្ត និងឧស្សាហកម្មបានធ្វើឱ្យពិភពលោកពឹងផ្អែកលើប្រេងកាន់តែខ្លាំង។

យោងតាមវិគីភីឌា ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ បានឃើញវិបត្តិថាមពលមួយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ តម្រូវការកើនឡើងដោយសារកំណើនប្រជាជន ភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ការធ្លាក់ចុះតម្លៃដុល្លារ ទុនបម្រុងប្រេងថយចុះ និងការរំពឹងទុកប្រេងបានបង្រួបបង្រួមបណ្តាលឱ្យតម្លៃប្រេងឡើងដល់ ១៤៧.៣០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ វាជាកំណត់ត្រាខ្ពស់បំផុតមិនធ្លាប់មាន និងជាការដាស់តឿនដល់សហគមន៍អន្តរជាតិអំពីភាពចាំបាច់នៃការធ្វើពិពិធកម្មប្រភពថាមពល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយ ដូចជាការកើនឡើងអតិផរណា ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងការធ្លាក់ចុះកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ យោងតាមវិគីភីឌា វិបត្តិឆ្នាំ២០០០ បានជំរុញឱ្យការវិនិយោគសកលលើថាមពលកកើតឡើងវិញកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដូចបានបង្ហាញក្នុងតារាងវិនិយោគឆ្នាំ២០០៤-២០១០។ ការឆ្លើយតបនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រេង ហើយឱកាសការងារថ្មីបានលេចឡើងនៅក្នុងវិស័យថាមពលស្អាត។

ទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ក៏ផ្លាស់ប្តូរដែរ៖ សង្គមចាប់ផ្តើមឱ្យតម្លៃលើការសន្សំថាមពល ការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ ឬការជិះកង់។ ការយល់ដឹងអំពីនិរន្តរភាពបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ទីក្រុង និងការអប់រំសកល។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន គោលនយោបាយសន្សំសំចៃថាមពល និងយុទ្ធនាការបរិស្ថានបានក្លាយជារឿងធម្មតា។ ការប្រើប្រាស់ថាមពលដោយប្រសិទ្ធភាពបានក្លាយជាគុណតម្លៃសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ កង្វះប្រេងឥន្ធនៈនៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកក្នុងវិស័យនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ច។ តារាងវិនិយោគថាមពលកកើតឡើងវិញរបស់វិគីភីឌាបង្ហាញពីនិន្នាការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាការឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិ និងការប្តេជ្ញាចិត្តអន្តរជាតិឆ្ពោះទៅរកអនាគតកាបូនទាប។ តម្លៃប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិនៅតែប្រែប្រួលខ្លាំងដោយសារកត្តាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ហើយការពឹងផ្អែកលើឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលនៅតែជាហានិភ័យសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ការយល់ដឹងពីបញ្ហានេះជួយឱ្យអ្នកអានតាមដានស្ថានភាពសកលដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃនៅគ្រប់តំបន់ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។