ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ខេត្តកានស៊ូ គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃប្រទេសចិន។ ទីរួមខេត្តនិងទីក្រុងធំជាងគេគឺទីក្រុងឡានចូវ (Lanzhou) ដែលស្ថិតនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃខេត្ត។ កានស៊ូជាតំបន់រដ្ឋបាលធំជាងគេទី៧ ក្នុងប្រទេសចិនដោយមានផ្ទៃដី ៤៥៣.៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅចន្លោះខ្ពង់រាបទីបេនិងខ្ពង់រាបឡូស (Loess Plateau)។ ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងតំបន់ស្វយ័តស៊ីនជាំង ខេត្តឈីងហៃ ខេត្តស៊ីឈួន ខេត្តសានស៊ី និងតំបន់ស្វយ័តម៉ុងហ្គោលីខាងក្នុង ព្រមទាំងខេត្តហ្គូវី-អាល់តៃ របស់ម៉ុងហ្គោលីផងដែរ។ កានស៊ូមានតួនាទីសំខាន់ជាយូរមកហើយក្នុងនាមជាច្រករបៀងឆ្លងកាត់ផ្លូវសូត្របុរាណ ដែលភ្ជាប់ចិនជាមួយអាស៊ីកណ្តាលនិងអឺរ៉ុប។ បច្ចុប្បន្ន ខេត្តនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាមានសារៈសំខាន់ខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រពៃណីវប្បធម៌ចម្រុះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទន្លេលឿងហូរកាត់ផ្នែកខាងត្បូងនៃខេត្តកានស៊ូ។ ផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីកានស៊ូស្ថិតនៅក្នុងវាលខ្សាច់ហ្គោប៊ី ឯជួរភ្នំឈីលាន (Qilian) ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង។ តំបន់នេះមានទេសភាពចម្រុះចាប់ពីវាលខ្សាច់រហូតដល់ជួរភ្នំខ្ពស់ និងជ្រលងទន្លេមានជីជាតិ។ តំបន់ភូមិសាស្ត្រសំខាន់មួយគឺច្រករបៀងហឺស៊ី (Hexi Corridor) ដែលជាច្រកតូចចង្អៀតរវាងភ្នំ និងវាលខ្សាច់ បម្រើជាផ្លូវដឹកជញ្ជូននិងយោធាជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ទាក់ទងនឹងប្រជាជន វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា កានស៊ូជាខេត្តដែលមានជនជាតិច្រើនក្រុមរស់នៅរួមគ្នា រួមមានជនជាតិហាន (Han) ដែលជាក្រុមធំជាងគេ ជនជាតិហួយ (Hui) ដែលកាន់សាសនាឥស្លាម និងជនជាតិទីបេ ជាពិសេសនៅតំបន់ភាគខាងត្បូង។ ក្រុមជនជាតិផ្សេងទៀតរួមមាន ម៉ុងហ្គោល និងក្រុមដុងស៊ាំង (Dongxiang)។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាចិនកុកងឺ ប៉ុន្តែភាសារបស់ក្រុមជនជាតិនីមួយៗក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កានស៊ូមានឫសគល់ជ្រៅជ្រះ ដោយមានភស្តុតាងបុរាណវត្ថុដូចជាក្អមពីសម័យវប្បធម៌ស៊ិនដៀន (Xindian) ដែលមានអាយុកាលប្រមាណ ១០០០ ឆ្នាំមុន គ.ស.។ ក្នុងសម័យរាជវង្សហាន (ពីឆ្នាំ ២០២ មុន គ.ស. ដល់ គ.ស. ២២០) តំបន់នេះត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងអធិរាជាណាចក្រចិន ហើយជាផ្នែកសំខាន់នៃការពង្រីកផ្លូវសូត្រ។ សំណង់បុរាណដូចជាប្រាសាទបុរាណដុនហួង (Dunhuang) និងច្រកយូម៉េន (Yumen Pass) ត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីការពារព្រំដែននិងត្រួតពិនិត្យពាណិជ្ជកម្ម។

ក្នុងសម័យក្រោយៗមក កានស៊ូបានក្លាយជាចំណុចឆ្លងកាត់ដ៏មមាញឹកនៃផ្លូវសូត្រ។ បន្ទាយជីយ៉ូគួន (Jiayuguan) ដែលត្រូវបានកសាងក្នុងសម័យរាជវង្សមីង (គ.ស. ១៤៦៣) គឺជាទីតាំងចុងខាងលិចនៃមហាកំពែងចិន និងជានិមិត្តរូបនៃភាពរឹងមាំនៃចក្រភពចិន។ លើសពីនេះ រូងភ្នំម៉ូហ្គាវ (Mogao Caves) នៅដុនហួង គឺជាឃ្លាំងសិល្បៈព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏ធំធេង ដែលមានផ្ទាំងគំនូរនិងរូបចម្លាក់តាំងពីសម័យរាជវង្សវេយខាងលិច (Western Xia, គ.ស. ១០៣៨-១២២៧) និងពីមុននោះ។ សំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះជាសក្ខីភាពនៃការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងវប្បធម៌ចិន និងឥទ្ធិពលពីអាស៊ីកណ្តាល និងឥណ្ឌា។

ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រាជវង្សថាង (គ.ស. ៦១៨-៩០៧) កានស៊ូជួបវិបុលភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ ដោយមានចម្លាក់ដីឥដ្ឋ (terracotta warrior) និងចម្លាក់ភ្នំម៉ៃជីសាន (Maijishan Grottoes) ជាស្នាដៃព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏អស្ចារ្យពីសម័យនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់កានស៊ូពឹងផ្អែកយ៉ាងធំលើវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសនៅតាមជ្រលងទន្លេលឿង និងច្រករបៀងហឺស៊ី ដែលមានប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកដាំដំណាំស្រូវសាលី ពោត និងផ្លែឈើ។ រោងចក្រឧស្សាហកម្មធំៗស្ថិតនៅទីក្រុងឡានចូវ រួមមានឧស្សាហកម្មគីមី ឡានដឹកទំនិញ និងសម្ភារសំណង់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ វិស័យទេសចរណ៍កំពុងរីកចម្រើនដោយសារបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប រួមមានរូងភ្នំម៉ូហ្គាវ បន្ទាយជីយ៉ូគួន និងតំបន់ទេសភាពដានសៀ (Danxia) ដែលល្បីខាងថ្មពណ៌ឥន្ទធនូ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ កានស៊ូជាកន្លែងរលាយបញ្ចូលគ្នានៃសាសនានិងប្រពៃណីផ្សេងៗ។ នៅភាគខាងត្បូង វត្តឡាប្រាង (Labrang Monastery) ជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់នៃព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ ទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រារាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ឯនៅតំបន់លីនសៀ (Linxia) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “មេក្កាតូច” ដោយសារសហគមន៍អ៊ីស្លាមដ៏ធំនិងវិហារឥស្លាមជាច្រើន ដូចជាវិហារដុងគួនម៉ុស (Dongguan Mosque)។ លើសពីនេះ សិល្បៈនិងពិធីបុណ្យប្រពៃណីរបស់ក្រុមជនជាតិផ្សេងៗធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្នុងបរិបទសម័យថ្មី ខេត្តកានស៊ូជាទីតាំងរបស់មជ្ឈមណ្ឌលបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណបជីវឈួន (Jiuquan Satellite Launch Center) ដែលបានប្រើសម្រាប់ការបាញ់បង្ហោះយានអវកាសសំខាន់ៗ រួមទាំងបេសកកម្មជាមួយមនុស្សដូចជាយាន Shenzhou 13។ តំបន់នេះនៅតែជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការតភ្ជាប់ផ្លូវដឹកជញ្ជូននិងថាមពល ដោយភ្ជាប់ជាមួយគម្រោង “ខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវ” (Belt and Road Initiative) របស់រដ្ឋាភិបាលចិន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កានស៊ូប្រឈមនឹងការលំបាកផ្នែកបរិស្ថានដូចជាការរីកដុះដាលនៃវាលខ្សាច់ ដែលជាកង្វល់សម្រាប់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។ ថ្វីបើមានឧបសគ្គនេះ ខេត្តកានស៊ូនៅតែជាដែនដីដែលផ្សារភ្ជាប់អតីតកាលជាមួយបច្ចុប្បន្នភាព ហើយជាប្រធានបទដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរដើម្បីតាមដាន។