ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) គឺជារង្វាស់តម្លៃទីផ្សារសរុបនៃទំនិញនិងសេវាកម្មចុងក្រោយដែលផលិតក្នុងកំឡុងពេលជាក់លាក់មួយក្នុងប្រទេសឬតំបន់។ វាជាសូចនាករគន្លឹះនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ សមាសភាគចម្បងរួមមាន ការប្រើប្រាស់ ការចំណាយរដ្ឋាភិបាល ការនាំចេញសុទ្ធ និងការវិនិយោគ។ ការផ្លាស់ប្តូរកត្តាទាំងនេះអាចប៉ះពាល់ដល់កំណើន GDP។ ឧទាហរណ៍ កំណើនប្រជាជនអាចបង្កើនការប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែមិនធានាថាកម្រិតជីវភាពប្រជាជនកើនឡើងទេ។ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ផ្តល់រូបភាពប្រហាក់ប្រហែលនៃបទដ្ឋានរស់នៅ តែមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិសមភាព ឬភាពខុសគ្នានៃថ្លៃទំនិញឡើយ។ ដើម្បីប្រៀបធៀបជីវភាពឲ្យបានត្រឹមត្រូវជាងមុន គេនិយមប្រើ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់គិតតាមអំណាចទិញ (PPP)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

GDP ត្រូវបានវាស់វែងទូទាំងពិភពលោក ដោយប្រទេសធំៗដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងអាល្លឺម៉ង់ មានចំណែក GDP សកលខ្ពស់។ ភូមិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចបង្ហាញថា ប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនអាចមាន GDP សរុបធំ ប៉ុន្តែ GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់អាចទាប ដូចករណីឥណ្ឌា និងចិន។ កំណើនប្រជាជនអាចជំរុញការប្រើប្រាស់ និងកម្លាំងពលកម្ម ប៉ុន្តែក៏បង្កសម្ពាធលើធនធានផងដែរ។ វិគីភីឌាសង្កត់ធ្ងន់ថា GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់មិនមែនជារង្វាស់សុខុមាលភាពទូលំទូលាយទេ ព្រោះវាមិនបានគិតពីការបែងចែកប្រាក់ចំណូល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិត GDP បានចាប់កំណើតក្នុងសតវត្សទី២០ ដើម្បីវាស់សេដ្ឋកិច្ចជាតិក្រោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ និងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ សេដ្ឋវិទូ Simon Kuznets ជាអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធគណនីជាតិនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៣០ ហើយក្រោយមក លោក John Maynard Keynes បានអភិវឌ្ឍទ្រឹស្តីតម្រូវការសរុប ដែលជួយកែលម្អការគណនា។ នៅឆ្នាំ១៩៥៣ អង្គការសហប្រជាជាតិបានចេញផ្សាយប្រព័ន្ធគណនីជាតិ (SNA) ជាស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ ដំបូងឡើយ ផលិតផលជាតិសរុប (GNP) ត្រូវបានប្រើ ប៉ុន្តែនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ ប្រទេសភាគច្រើនបានប្តូរមក GDP ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងផលិតកម្មក្នុងព្រំដែនភូមិសាស្ត្រឲ្យច្បាស់ជាងមុន។

ទោះយ៉ាងណា លោក Kuznets ខ្លួនឯងបានព្រមានថា GDP មិនគួរជារង្វាស់សុខុមាលភាពសង្គមឡើយ។ ការអភិវឌ្ឍសូចនាករជំនួសដូចជាសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) និងសេដ្ឋកិច្ចបៃតង បានកើតឡើងដើម្បីបំពេញចន្លោះខ្វះខាត (តាមវិគីភីឌា)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

GDP ដើរតួជាខ្នងបង្អែកសម្រាប់គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច។ រដ្ឋាភិបាល ធនាគារកណ្តាល និងស្ថាប័នដូចជា IMF ប្រើ GDP ដើម្បីកំណត់អត្រាការប្រាក់ និងរៀបចំផែនការថវិកា (វិគីភីឌា)។ ក្នុងវប្បធម៌សាធារណៈ កំណើន GDP ត្រូវបានមើលឃើញថាជាសញ្ញាជោគជ័យ ប៉ុន្តែការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើ GDP បានបង្កឲ្យមានការរិះគន់ថាជា “GDP fetishism” ដែលអាចមើលរំលងបញ្ហាសង្គម និងបរិស្ថាន។ ជាលទ្ធផល ប្រទេសភូតានបានបង្កើតសន្ទស្សន៍សុភមង្គលជាតិសរុប (GNH) ជាជម្រើស។ ម្យ៉ាងទៀត ការគណនា GDP ប្រែប្រួលតាមប្រទេស ដែលនាំឲ្យមានការសង្ស័យអំពីភាពត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសចំពោះប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធស្ថិតិមិនឯករាជ្យ (វិគីភីឌា)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ GDP ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាថ្មីៗដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលជំរុញឲ្យមានការសិក្សាអំពីការបំបែកទំនាក់ទំនង (decoupling) រវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការបំភាយឧស្ម័ន។ ការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩ បានធ្វើឲ្យ GDP សកលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ២០២០ ហើយការស្ទុះងើបឡើងវិញនៅតែជាកង្វល់ចម្បង។ សម្រាប់កម្ពុជា GDP ជាឧបករណ៍វាស់វឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ច ហើយការយល់ដឹងពីទិន្នន័យ GDP អាចជួយវាយតម្លៃគោលនយោបាយ និងផលប៉ះពាល់ពីព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ។ ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ការអំពាវនាវឲ្យមាន “GDP ២.០” ដែលរួមបញ្ចូលសុខុមាលភាពសង្គម កំពុងទទួលបានការគាំទ្រកាន់តែខ្លាំង (វិគីភីឌា)។