ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ជំនាន់ Z (Generation Z) ត្រូវបានគេស្គាល់មិនផ្លូវការថាជា Zoomers គឺជាក្រុមប្រជាជនដែលកើតនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៧ និង ២០១២។ ជំនាន់នេះស្ថិតនៅបន្ទាប់ពីជំនាន់ Millennials និងមុនជំនាន់ Alpha ដោយត្រូវបានគេព្យាករថាជាឪពុកម្តាយរបស់សមាជិកជំនាន់ Alpha និង Beta នាពេលអនាគត។ ជំនាន់ Z ក៏ត្រូវបានគេហៅថា "iGeneration" ឬ "Centennials" ដោយសារការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាដែលភ្ជាប់មកជាមួយការធំឡើងរបស់ពួកគេ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យជំនាន់ Z ពិសេសគឺថា ពួកគេគឺជាជំនាន់ទីមួយដែលធំឡើងជាមួយនឹងអ៊ីនធឺណិត ស្មាតហ្វូន និងបណ្តាញសង្គមដែលបានក្លាយជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបាននៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃតាំងពីវ័យកុមារ។ ហេតុនេះ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ជនជាតិដើមឌីជីថល" (digital natives) ហើយមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ប៉ុបសម័យថ្មី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់វិគីភីឌា ជំនាន់ Z មានប្រជាជនសរុបជាង ២ ពាន់លាននាក់ទូទាំងពិភពលោក ដែលជាច្រើនរស់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ទ្វីបអាស៊ីមានចំនួនយុវជនជំនាន់ Z ច្រើនជាងគេ ដោយប្រទេសឥណ្ឌា និងចិន ជាអ្នកដឹកនាំ។ នៅទ្វីបអាហ្រ្វិក យុវជនជំនាន់ Z តំណាងឱ្យភាគរយដ៏ធំនៃប្រជាជនសរុប ប៉ុន្តែពួកគេប្រឈមនឹងបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកង្វះឱកាសសិក្សា។ នៅបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងក្រិក សមាមាត្រយុវជនតូចចុះដោយសារអត្រាកំណើតទាប ដែលអាចបង្កើតបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់ប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍។

ជំនាន់ Z ក៏ជាក្រុមដែលមានភាពចម្រុះខាងពូជសាសន៍ ជាតិសាសន៍ និងនិន្នាការភេទជាងជំនាន់មុនៗ។ វិគីភីឌាបានបង្ហាញតារាងដែលបញ្ជាក់ថា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាងពាក់កន្លះនៃសមាជិកជំនាន់ Z មិនមែនជាជនជាតិស្បែកស ហើយភាពចម្រុះនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់ទស្សនៈសង្គម និងគោលនយោបាយរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការបែងចែកឌីជីថលនៅតែជាឧបសគ្គសម្រាប់យុវជននៅតំបន់ជនបទ ប៉ុន្តែការកើនឡើងនៃស្មាតហ្វូនតម្លៃសមរម្យកំពុងជួយកាត់បន្ថយគម្លាតនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជំនាន់ Z បានធំឡើងក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ពួកគេជាកុមារក្នុងអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍សកលធំៗ រួមមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៨ (Great Recession) ដែលធ្វើឱ្យឪពុកម្តាយជាច្រើនបាត់បង់ការងារ និងជះឥទ្ធិពលដល់សុវត្ថិភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ។ ស្របពេលនោះ ការចាប់ផ្តើមនៃ iPhone ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ និងការលេចធ្លាយនៃបណ្តាញសង្គមដូចជា Facebook និង Instagram បានផ្លាស់ប្តូរវិធីដែលពួកគេទំនាក់ទំនង និងបង្កើតអត្តសញ្ញាណ។

ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ បានបន្ថែមស្រទាប់ថ្មីនៃបញ្ហា។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាតាមអនឡាញ ការខាតបង់ទំនាក់ទំនងសង្គម និងភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបានធ្វើឱ្យជំនាន់ Z ជួបនឹងវិបត្តិសុខភាពផ្លូវចិត្តខ្ពស់ជាងជំនាន់ផ្សេងៗ។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី ពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជំនាន់ដែលមានកម្រិតអប់រំខ្ពស់ជាងគេ និងមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីបញ្ហាដូចជាអាកាសធាតុ និងយុត្តិធម៌សង្គមពីវ័យក្មេង។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ពីការកើនឡើងនៃ "វប្បធម៌លុបចោល" (cancel culture) និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមសម្រាប់សកម្មភាពនយោបាយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខាងសេដ្ឋកិច្ច វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា ជំនាន់ Z ជាអ្នកប្រើប្រាស់ដែលមានឥទ្ធិពល ដោយគេប៉ាន់ស្មានថាពួកគេនឹងចំណាយទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ ពួកគេចូលចិត្តទិញទំនិញតាមអនឡាញ ស្វែងរកការវាយតម្លៃពីអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀត ហើយផ្តល់អាទិភាពដល់ម៉ាកដែលមានក្រមសីលធម៌ និងនិរន្តរភាព។ គោលគំនិតនៃ "ការងារចំហៀង" (side hustle) និងការងារឯករាជ្យ (gig economy) ក៏កំពុងពេញនិយម ដោយជំនាន់ Z ជាច្រើនមិនចង់បានការងារប្រពៃណី តែងាកទៅរកសហគ្រិនភាព ឬការបង្កើតមាតិកា។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ពួកគេបានធ្វើឱ្យ TikTok ក្លាយជាបាតុភូតសកល និងបានជំរុញឱ្យ K-pop ទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដូចដែលបានរាយការណ៍ដោយវិគីភីឌា។ ហ្គេមអេឡិចត្រូនិក (e-sports) និងការផ្សាយហ្គេម (game streaming) បានប្រែក្លាយទៅជាអាជីពដែលគួរឱ្យគោរព ដោយមានយុវជនជាច្រើនចូលរួម។ និន្នាការម៉ូដដូចជាសំពត់ផ្កា និងរចនាប័ទ្ម Y2K កំពុងមានការរស់ឡើងវិញដោយសារពួកគេ ហើយការសរសេរអក្សរសិល្ប៍អ្នកគាំទ្រ (fan fiction) ក៏ជាការចាប់អារម្មណ៍មួយដែរ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា សូម្បីតែការអានសៀវភៅបែប Harry Potter ក៏នៅតែមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមយុវវ័យជំនាន់ Z ដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រជាជនវ័យក្មេងច្រើន ជំនាន់ Z កំពុងក្លាយជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់។ តាមនិន្នាការសកលដែលរាយការណ៍ដោយវិគីភីឌា យុវជនជំនាន់នេះនៅកម្ពុជាប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដូចជា TikTok និង Facebook ដើម្បីបង្កើតអាជីវកម្ម ចែករំលែកព័ត៌មាន និងបញ្ចេញមតិ។ ការកើនឡើងនៃពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក និងការធ្វើទីផ្សារឌីជីថលបានបើកឱកាសថ្មីៗសម្រាប់យុវជនដែលចង់ចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មខ្លួនឯង។

ជាសកល ជំនាន់ Z បានឈានមុខគេក្នុងចលនាសង្គមសំខាន់ៗ។ យុវតី Greta Thunberg ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ បានបំផុសឱ្យយុវជនរាប់លាននាក់នៅជុំវិញពិភពលោកចូលរួមកូដកម្មដើម្បីអាកាសធាតុ។ ដូចគ្នានេះដែរ ការតវ៉ាទាមទារកំណែទម្រង់នយោបាយនៅបង់ក្លាដែស និងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅកេនយ៉ាសុទ្ធតែត្រូវបានដឹកនាំយ៉ាងធំដោយយុវជនជំនាន់ Z។ វិគីភីឌាក៏បានសង្កេតឃើញថា ទស្សនៈនយោបាយរបស់ពួកគេកាន់តែមានលក្ខណៈរីកចម្រើន ដោយគាំទ្រគោលនយោបាយដែលដោះស្រាយវិសមភាព សិទ្ធិជនជាតិភាគតិច និងវិបត្តិអាកាសធាតុ។ ជាមួយនឹងចំនួនប្រជាជនដ៏ច្រើន និងការតភ្ជាប់ឌីជីថល ជំនាន់ Z បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ដើម្បីកែប្រែរូបរាងពិភពលោកក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ។