ជីនដាម៉ឺរី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជីនដាម៉ឺរី (Gendarmerie) គឺជាកម្លាំងយោធា ឬពាក់កណ្តាលយោធា ដែលមានភារកិច្ចអនុវត្តច្បាប់ក្នុងចំណោមប្រជាជនស៊ីវិល។ តាម Wikipedia ពាក្យ 'ជីនដាម' (gendarme) មានប្រភពមកពីពាក្យបារាំងសម័យកណ្តាល 'gens d'armes' ដែលបកប្រែថា 'បុរសអាវុធ' (men-at-arms)។ នៅប្រទេសបារាំង និងបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងជាច្រើន ជីនដាម៉ឺរី គឺជាសាខានៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ដែលទទួលខុសត្រូវផ្នែកសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងនៅតំបន់មួយចំនួន ហើយមានភារកិច្ចបន្ថែមជាប៉ូលិសយោធាសម្រាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ គំនិតនេះត្រូវបាននាំចូលទៅកាន់បណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបខាងលិចផ្សេងទៀត ក្នុងអំឡុងពេលការដណ្តើមអំណាចរបស់ណាប៉ូឡេអុង (Napoleon)។ បច្ចុប្បន្ន ជីនដាម៉ឺរីមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមផែនទីនេះ និងទិន្នន័យពី Wikipedia កងកម្លាំងជីនដាម៉ឺរីមានវត្តមាននៅទូទាំងស្ទើរតែគ្រប់ទ្វីប។ ប្រទេសជាច្រើនដែលធ្លាប់ជាអាណានិគមរបស់បារាំង ឬប្រទេសដែលរងឥទ្ធិពលនៃការសញ្ជ័យរបស់ណាប៉ូឡេអុង បានរក្សាទុក ឬបង្កើតកងកម្លាំងជីនដាម៉ឺរីផ្ទាល់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍សំខាន់ៗមាន ដូចជា កងកម្លាំង Carabinieri នៅអ៊ីតាលី កង Jandarma នៅទួរគី កង Guardia Civil នៅអេស្ប៉ាញ និងកង Gendarmerie Nationale នៅបារាំង។ ទាំងនេះសុទ្ធតែជាកងកម្លាំងយោធាដែលបំពេញមុខងារប៉ូលិស។ ទាក់ទងនឹងប្រជាជន ឬបុគ្គលិក សមាជិកនៃជីនដាម៉ឺរី (ហៅថាជីនដាម) គឺជាយោធាដែលត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលដើម្បីអនុវត្តច្បាប់។ ពួកគេមានឋានៈជាយោធា ប៉ុន្តែធ្វើការជាប៉ូលិសក្នុងសង្គមស៊ីវិល។ នៅក្នុងប្រទេសខ្លះ ពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃកងកម្លាំងពិសេស ដោយមានការហ្វឹកហ្វឺនខ្ពស់និងឧបករណ៍ទំនើប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជីនដាម៉ឺរីមានដើមកំណើតក្នុងសម័យកណ្តាលនៅប្រទេសបារាំង។ តាម Wikipedia ពាក្យ 'gens d'armes' ដំបូងសំដៅទៅលើទាហានជិះសេះប្រដាប់ដោយគ្រឿងសឹកធ្ងន់។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៤ ក្រុមនេះបានវិវឌ្ឍទៅជាកម្លាំងរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៧៩១ ក្នុងអំឡុងពេលបដិវត្តន៍បារាំង កង Gendarmerie Nationale ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការ។ ក្នុងសម័យណាប៉ូឡេអុង កម្លាំងនេះត្រូវបាននាំយកទៅប្រទេសជាច្រើននៅអឺរ៉ុប ដូចជា បែលហ្ស៊ិក ហូឡង់ និងអេស្ប៉ាញជាដើម។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រទេសអតីតអាណានិគមបារាំង និងប្រទេសក្រោមអាណត្តិបារាំងមួយចំនួនបានទទួលយករបបជីនដាម៉ឺរីបន្ទាប់ពីទទួលឯករាជ្យ។ ឧទាហរណ៍រួមមានប្រទេសនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច និងកណ្តាលជាដើម។ ដូច្នេះ គំរូជីនដាម៉ឺរីបានរីករាលដាលទៅទូទាំងពិភពលោក ដោយរក្សាបាននូវលក្ខណៈដើមជាកម្លាំងយោធាប៉ូលិស ដែលមានតួនាទីរក្សាសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កងជីនដាម៉ឺរី មិនត្រឹមតែដើរតួជាកម្លាំងសន្តិសុខប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ប្រទេសជាច្រើនផងដែរ។ តាម Wikipedia ក្នុងប្រទេសដូចជាបារាំង អ៊ីតាលី និងទួរគី ឯកសណ្ឋាន ក្បួនដង្ហែ និងវង់ភ្លេងរបស់ជីនដាម៉ឺរី គឺជានិមិត្តសញ្ញានៃការរួបរួមជាតិ។ ឧទាហរណ៍ កង Carabinieri នៅអ៊ីតាលី មានឯកសណ្ឋានពិសេស និងមានប្រវត្តិយូរអង្វែងដែលបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ។ សេដ្ឋកិច្ច៖ ការផ្តល់មូលនិធិដល់កងជីនដាម៉ឺរី ជាទូទៅត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈក្រសួងការពារជាតិ ឬក្រសួងមហាផ្ទៃ ដោយផ្អែកលើតួនាទីទ្វេរបស់ពួកគេ។ ក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេរកចំណូលបានពីសេវាដូចជាការផ្តល់សន្តិសុខ ឬការត្រួតពិនិត្យព្រំដែន។ ទោះយ៉ាងណា ការចំណាយលើកម្លាំងយោធាប៉ូលិសនេះ ជារឿយៗត្រូវបានជជែកវែកញែកទាក់ទងនឹងប្រសិទ្ធភាពធៀបនឹងប៉ូលិសស៊ីវិល។ ជារួម ជីនដាម៉ឺរីបានបង្កើតនូវអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន ដោយមានការតភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទំនៀមទម្លាប់ក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងសាកលលោក ប្រធានបទជីនដាម៉ឺរីមានភាពពាក់ព័ន្ធ ដោយសារកម្ពុជាក៏មានកងកម្លាំងជីនដាម៉ឺរីផ្ទាល់ខ្លួនដែរ គឺ កងរាជអាវុធហត្ថ (Royal Gendarmerie of Cambodia)។ តាមរយៈទិន្នន័យពី Wikipedia កម្ពុជាមានកងកម្លាំងនេះដែលមានតួនាទីជាកម្លាំងយោធាប៉ូលិស ដោយទទួលខុសត្រូវលើសន្តិសុខព្រំដែន ការប្រឆាំងភេរវកម្ម និងការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈជាដើម។ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ការជជែកវែកញែកអំពីការធ្វើយោធានីយកម្មប៉ូលិស និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាសម្រាប់កិច្ចការស៊ីវិល កំពុងបន្តជាប្រធានបទក្តៅ។ គំរូជីនដាម៉ឺរី ជារឿយៗត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅនឹងគំរូ Peelian របស់ប៉ូលិសស៊ីវិលដែលមានដើមកំណើតនៅចក្រភពអង់គ្លេស។ ទស្សនៈនេះនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការពិភាក្សាអំពីនយោបាយសន្តិសុខសកល។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីកងជីនដាម៉ឺរី ជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីវិធីសាស្ត្ររក្សាសន្តិសុខ និងនយោបាយការពារជាតិនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងជុំវិញពិភពលោក។