ការអប់រំក្មេងស្រី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមគេហទំព័រ Wikipedia ការអប់រំក្មេងស្រី (ឬការអប់រំស្ត្រី) គឺជាពាក្យសរុបសម្រាប់បញ្ហា និងការពិភាក្សាដ៏ស្មុគស្មាញជុំវិញការអប់រំសម្រាប់ក្មេងស្រី និងស្ត្រី។ វារួមបញ្ចូលផ្នែកសមភាពយេនឌ័រ និងការទទួលបានការអប់រំ។ ការអប់រំរបស់ស្ត្រីនិងក្មេងស្រីមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ ប្រធានបទដែលពាក់ព័ន្ធទូលំទូលាយរួមមានការអប់រំដាច់យេនឌ័រ និងការអប់រំផ្នែកសាសនាសម្រាប់ស្ត្រី ដែលការអប់រំត្រូវបានបែងចែកតាមយេនឌ័រ។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការអប់រំក្មេងស្រីត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់សម្រាប់សម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សកល ព្រោះវាមានឥទ្ធិពលពហុគុណលើសុខភាព សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ស្ថានភាពនៃការអប់រំក្មេងស្រីប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើននៅទ្វីបអាហ្រ្វិកខាងក្រោមសាហារ៉ា អាស៊ីខាងត្បូង និងមជ្ឈិមបូព៌ា ក្មេងស្រីប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចូលរៀន ដោយសារភាពក្រីក្រ បទដ្ឋានវប្បធម៌ និងជម្លោះ។ របាយការណ៍របស់ UNESCO ដែល Wikipedia បានដកស្រង់ បង្ហាញថាមានក្មេងស្រីនិងស្ត្រីវ័យក្មេងប្រមាណ ១២៩ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកដែលមិនបានចូលរៀន។ តំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេរួមមាន អនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្រ្វិក និងអាស៊ីខាងត្បូង។ នៅតាមតំបន់ជនបទ ក្មេងស្រីប្រឈមនឹងឧបសគ្គបន្ថែមដូចជាចម្ងាយផ្លូវទៅសាលា និងកង្វះគ្រឿងបរិក្ខារអនាម័យ។ ជាក់ស្តែង នៅប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់របបតាលីបង់ ក្មេងស្រីត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យសិក្សាលើសពីថ្នាក់ទី៦ ចំណែកប្រទេសមួយចំនួនទៀតមានអត្រាចុះឈ្មោះយេនឌ័រដែលមិនស្មើគ្នាខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ឱកាសសម្រាប់ការអប់រំរបស់ស្ត្រីមានកម្រិត។ ក្នុងសម័យបុរាណ អក្ខរភាពរបស់ស្ត្រីគឺកម្រណាស់ ទោះបីជាស្ត្រីមួយចំនួនដូចជា Sappho នៅសម័យក្រិកបុរាណទទួលបានការអប់រំក៏ដោយ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ចលនាតស៊ូមតិសម្រាប់សិទ្ធិស្ត្រីបានជំរុញឱ្យមានការបង្កើតសាលានារី ដូចជា សាលាក្មេងស្រីនៅបេងហ្គាល់ជាដើម។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុបនិងអាមេរិក មហាវិទ្យាល័យនារីបានចាប់ផ្តើមលេចឡើង ដូចជា Mount Holyoke College ដែលបង្កើតឡើងដោយ Mary Lyon ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៧។ សេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ បានបញ្ជាក់ថា ការអប់រំជាសិទ្ធិគ្រប់រូប ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិជាច្រើនបានពង្រឹងការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ។ Wikipedia ផ្សព្វផ្សាយថា ការអប់រំក្មេងស្រីបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោកនាពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយសារការដាក់ចេញច្បាប់ជាតិ និងការគាំទ្រពីអង្គការអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការអប់រំក្មេងស្រីនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។ តាម Wikipedia ការសិក្សាជាច្រើនបានបង្ហាញថា កាលឆ្នាំសិក្សាបន្ថែមមួយឆ្នាំអាចបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់ស្ត្រីរហូតដល់ ២០%។ ស្ត្រីដែលទទួលបានការអប់រំមានទំនោរចូលរួមក្នុងកម្លាំងពលកម្ម រួមចំណែកដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងវិនិយោគលើការអប់រំរបស់កូនៗពួកគេ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា ការអប់រំក្មេងស្រីមានទំនាក់ទំនងជាមួយអត្រាមរណភាពទារកទាប សុខភាពគ្រួសារប្រសើរ និងការចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្តក្នុងគ្រួសារ។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ដ៏យូរលង់ និងគោលគំនិតយេនឌ័រនៅតែជាឧបសគ្គ។ នៅក្នុងសហគមន៍ខ្លះ អាពាហ៍ពិពាហ៍កុមារ និងកង្វល់អំពីសុវត្ថិភាពបានរារាំងក្មេងស្រីមិនឱ្យបញ្ចប់ការសិក្សា។ ទោះយ៉ាងណាក្តី យុទ្ធនាការអន្តរជាតិនិងគំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងស្រុកកំពុងផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថវប្បធម៌បន្តិចម្តងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការអប់រំក្មេងស្រីបានក្លាយជាប្រធានបទស្នូលក្នុងការអភិវឌ្ឍសកល។ គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (SDG 4) មានគោលបំណងធានាឱ្យមានការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព សម្រាប់ទាំងអស់គ្នាត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។ ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមនៅតែមាន៖ ការដណ្តើមកាន់កាប់អំណាចរបស់ក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានក្នុងឆ្នាំ២០២១ បណ្តាលឱ្យមានការហាមឃាត់លើការសិក្សានៅថ្នាក់មធ្យមសម្រាប់ក្មេងស្រី ដែលទទួលបានការថ្កោលទោសជាអន្តរជាតិ។ ក្រុមជ្រុលនិយមដូចជា Boko Haram នៅនីហ្សេរីយ៉ាបានកំណត់គោលដៅសាលានារីជាញឹកញាប់។ ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ក៏បានធ្វើឱ្យវិសមភាពផ្នែកអប់រំកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយក្មេងស្រីជាច្រើនប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការបោះបង់ការសិក្សា។ សកម្មជនដូចជា Malala Yousafzai បានលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងជាសកល ហើយ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តដើម្បីលុបបំបាត់របាំង និងធានាសិទ្ធិអប់រំសម្រាប់ក្មេងស្រីគ្រប់រូបនៅតែបន្ត។