ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អភិបាលកិច្ចបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) សកល គឺជាការប្រមូលផ្តុំនូវក្របខណ្ឌច្បាប់ គោលនយោបាយ និងស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលមានគោលបំណងគ្រប់គ្រងការអភិវឌ្ឍ និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ឱ្យប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ក្រមសីលធម៌ និងផលប្រយោជន៍រួមសម្រាប់មនុស្សជាតិ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយអនឡាញ Wikipedia អភិបាលកិច្ច AI គឺជាវិស័យពហុវិមាត្រដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិ វិស័យឯកជន និងសង្គមស៊ីវិល ក្នុងការបង្កើតគោលការណ៍រួមដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យដូចជា ការលម្អៀងនៃក្បួនដោះស្រាយ ការរំលោភឯកជនភាព និងផលប៉ះពាល់លើទីផ្សារការងារ។

ការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃប្រព័ន្ធ AI ជំនាន់ថ្មី ជាពិសេសម៉ូដែលភាសាធំៗដូចជា GPT និងប្រព័ន្ធបង្កើតមាតិកា បានជំរុញឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការគ្រប់គ្រង។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតស្ថាប័នប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ស្តីពី AI ហើយសហភាពអឺរ៉ុបបានអនុម័តច្បាប់ AI ដំបូងបង្អស់របស់ពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អភិបាលកិច្ច AI សកលមានលក្ខណៈឆ្លងដែន ដោយមានតួអង្គសំខាន់ៗដែលជាអ្នកដឹកនាំបច្ចេកវិទ្យា និងនិយ័តកម្មដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន សហភាពអឺរ៉ុប ចក្រភពអង់គ្លេស ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញបទបញ្ជាប្រតិបត្តិស្តីពី AI ដែលផ្តោតលើសុវត្ថិភាព និងការច្នៃប្រឌិត ខណៈចិនបានអនុវត្តគោលនយោបាយគ្រប់គ្រង AI យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ជាមួយនឹងការតម្រូវឱ្យក្បួនដោះស្រាយត្រូវមានការអនុម័តជាមុន។ សហភាពអឺរ៉ុបបានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការបង្កើតច្បាប់ AI Act ដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ហានិភ័យច្បាស់លាស់ ដោយហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ AI ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់។

បណ្តាអង្គការអន្តរជាតិក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ផងដែរ៖ អង្គការ UNESCO បានអនុម័តអនុសាសន៍ស្តីពីក្រមសីលធម៌ AI នៅឆ្នាំ ២០២១ ដែលជាឧបករណ៍គតិយុត្តអន្តរជាតិដំបូង។ អង្គការ OECD បានបង្កើតគោលការណ៍ AI តាំងពីឆ្នាំ ២០១៩ ហើយក្រុម G7 បានចាប់ផ្តើមដំណើរការ Hiroshima AI Process នៅឆ្នាំ ២០២៣។ តំបន់អាស៊ាន ដែលកម្ពុជាជាសមាជិក ក៏កំពុងបង្កើតគោលការណ៍ណែនាំ AI រួមផងដែរ ដើម្បីធានាថាការអភិវឌ្ឍ AI នៅក្នុងតំបន់មានភាពស៊ីសង្វាក់និងយុត្តិធម៌។

ទាក់ទងនឹងប្រជាជន អ្នករងផលប៉ះពាល់សំខាន់គឺប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្រុមដែលងាយរងគ្រោះនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ការបែងចែកឌីជីថលធ្វើឱ្យប្រជាជននៅបណ្តាប្រទេសក្រីក្រប្រឈមនឹងការមិនមានសំឡេងក្នុងការកំណត់ច្បាប់ AI សកល ដែលអាចនាំឱ្យមានអយុត្តិធម៌រចនាសម្ព័ន្ធកាន់តែខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃអភិបាលកិច្ច AI សកលចាប់ផ្តើមពីគំនិតផ្តួចផ្តើមឯកជនដូចជា គោលការណ៍ Asilomar AI (ឆ្នាំ ២០១៧) និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ម៉ុងរ៉េអាល់ស្តីពី AI ដែលមានការទទួលខុសត្រូវ (ឆ្នាំ ២០១៨)។ យោងតាម Wikipedia គោលការណ៍ទាំងនេះបានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការពិភាក្សាជាសកលលើតម្លាភាព ភាពយុត្តិធម៌ និងការគ្រប់គ្រងហានិភ័យដែលទាក់ទងនឹង AI ។

ចំណុចរបត់ដ៏ធំបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលសុវត្ថិភាព AI នៅប្លេឆ្លី (Bletchley Park) ដែលប្រមូលផ្តុំអ្នកដឹកនាំពិភពលោក និងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា ហើយចុះហត្ថលេខាលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម។ នៅឆ្នាំដដែល សហភាពអឺរ៉ុបបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយស្តីពីច្បាប់ AI Act ដែលជាច្បាប់គ្រប់គ្រង AI ដំបូងគេដោយផ្អែកលើកម្រិតហានិភ័យ។ ក្រោយមក អង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ និងអនុម័តសេចក្តីសម្រេចស្តីពី “បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីមនុស្សជាតិ” ក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយអំពាវនាវឱ្យមានការអភិវឌ្ឍ AI ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

អភិបាលកិច្ច AI មានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់លើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តាមការដកស្រង់របស់ Wikipedia ពីរបាយការណ៍របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) AI អាចបន្ថែមទឹកប្រាក់រាប់ពាន់ពាន់លានដុល្លារដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល ប៉ុន្តែក៏អាចបង្កើនវិសមភាព និងការបាត់បង់ការងារក្នុងវិស័យជាច្រើនផងដែរ។ ដូច្នេះ ក្របខណ្ឌគ្រប់គ្រងត្រូវរួមបញ្ចូលវិធានការគាំពារសង្គម ការអប់រំជំនាញឌីជីថលឡើងវិញ និងការធានាថាផលប្រយោជន៍ពី AI ត្រូវបានចែករំលែកទូលំទូលាយ។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏ជាកត្តាស្មុគស្មាញ។ ក្រមសីលធម៌ AI ខុសគ្នារវាងបស្ចិមប្រទេសដែលផ្តោតលើសិទ្ធិបុគ្គល និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីដែលអាចសង្កត់ធ្ងន់លើភាពសុខដុមរួម និងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម។ ការជជែកវែកញែកអំពី "អាណានិគមឌីជីថល" បានលេចឡើង ដោយអ្នករិះគន់ព្រមានថា ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍អាចដាក់ទស្សនវិស័យរបស់ពួកគេទៅលើពិភពលោកកំពុងអភិវឌ្ឍន៍តាមរយៈ AI ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការរក្សាវប្បធម៌ ភាសាខ្មែរ និងអត្តសញ្ញាណជាតិក្នុងយុគសម័យ AI គឺជាបញ្ហាចាំបាច់ ដែលតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការកំណត់ស្តង់ដារសកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃ AI កំពុងមានវត្តមាននៅគ្រប់ទីកន្លែង ចាប់ពីកម្មវិធីជំនួយកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនដូចជា ChatGPT រហូតដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងតុលាការ។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង CNN ភាពរីករាលដាលនៃបច្ចេកវិទ្យា deepfake និងព័ត៌មានក្លែងបន្លំបានក្លាយជាការគម្រាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនប្រញាប់បង្កើតច្បាប់គ្រប់គ្រង។ សម្រាប់កម្ពុជា ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល អភិបាលកិច្ច AI ពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ព្រោះប្រទេសត្រូវរៀបចំក្របខណ្ឌច្បាប់ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិន ការពារពលរដ្ឋពីការប្រើប្រាស់ AI ខុសឆ្គង និងធានាថាយុវជនខ្មែរមានជំនាញប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សារការងារសកល។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ កិច្ចប្រជុំកំពូលសុវត្ថិភាព AI នៅសេអ៊ូល ដែលរៀបចំដោយកូរ៉េខាងត្បូង និងចក្រភពអង់គ្លេស បានបន្តជំរុញឱ្យមានការបង្កើតវិទ្យាស្ថានសុវត្ថិភាព AI ជាតិ និងការធ្វើតេស្តគំរូរួមគ្នា។ កម្ពុជា ក្នុងនាមជាសមាជិកអាស៊ាន អាចទទួលផលពីគំនិតផ្តួចផ្តើមទាំងនេះ ប្រសិនបើខ្លួនចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការសន្ទនាសកល និងអនុវត្តអនុសាសន៍របស់អង្គការ UNESCO និង OECD នៅក្នុងបរិបទជាតិ។