ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កំណើនសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានកំណត់ថាជាការកើនឡើងនៃបរិមាណ និងគុណភាពនៃទំនិញ និងសេវាកម្មសេដ្ឋកិច្ចដែលសង្គមមួយផលិតបាន។

វាត្រូវបានវាស់វែងជាកំណើននៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចដែលកែតម្រូវដោយអតិផរណា ដែលហៅថាផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ពិត ក្នុងមួយឆ្នាំ ឬក្នុងរយៈពេលណាមួយ។

សូចនាករនេះគឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសមួយ និងសម្រាប់ប្រៀបធៀបកម្រិតជីវភាពរវាងប្រទេសផ្សេងៗ។

Wikipedia បានពន្យល់ទៀតថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជារឿយៗជាគោលដៅនៃគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល ពីព្រោះវាអាចនាំមកនូវការកើនឡើងនៃការងារ ប្រាក់ចំណូល និងកម្រិតជីវភាពទូទៅ។

រូបភាពខាងលើបង្ហាញផែនទីពិភពលោកនៃអត្រាកំណើន GDP ពិតគិតជាភាគរយសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពីមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia ។

ផែនទីនេះឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់នៃសន្ទុះកំណើនរវាងតំបន់ផ្សេងៗនៃពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ដែលភាគច្រើនអាស្រ័យលើកត្តាភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្ត្រ។

តាមរូបភាពខាងលើដែលបង្ហាញពី Wikipedia គេអាចមើលឃើញថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ជាពិសេសនៅអាស៊ី បានបង្ហាញអត្រាកំណើនខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០-២០០៦ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។

ប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើន និងកម្លាំងពលកម្មក្មេងៗ ច្រើនតែមានសក្តានុពលក្នុងការសម្រេចបានកំណើនខ្ពស់ ប្រសិនបើមានការវិនិយោគត្រឹមត្រូវលើការអប់រំ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើជីវិតប្រជាជន។

Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ការកើនឡើងនៃផលិតភាពបានធ្វើឱ្យតម្លៃពិតនៃទំនិញជាមូលដ្ឋានដូចជាអាហារថយចុះ ដែលជួយឱ្យគ្រួសារក្រីក្រអាចបំពេញតម្រូវការបានកាន់តែងាយស្រួល។

ប៉ុន្តែ កំណើនក៏អាចបង្កើតវិសមភាពប្រាក់ចំណូល និងបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ ប្រសិនបើផលប្រយោជន៍មិនត្រូវបានចែកចាយដោយសមធម៌។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបង្ហាញថា វាជាបាតុភូតថ្មីមួយក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មនុស្សជាតិ។

មុនសតវត្សរ៍ទី ១៨ សេដ្ឋកិច្ចភាគច្រើននៃពិភពលោកមានកំណើនយឺត ឬគ្មានកំណើនសោះ ដោយសារការពឹងផ្អែកលើកសិកម្មបុព្វកាល និងកង្វះបច្ចេកវិទ្យាថ្មី។

ការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនៅចក្រភពអង់គ្លេស ហើយបន្ទាប់មករីកសាយទៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក បានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកជាមូលដ្ឋាន តាមរយៈការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន និងរោងចក្រផលិតកម្ម។

តារាងខាងលើ ដកស្រង់ពី Wikipedia បង្ហាញពីអត្រាផ្លាស់ប្តូរ GDP សកល និងរបស់ក្រុមប្រទេស OECD ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦១ មក។

តាមរយៈតារាងនេះ យើងឃើញថាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបានប្រែប្រួលតាមព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ ដូចជាវិបត្តិប្រេងនៅទសវត្សរ៍ ១៩៧០ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ ១៩៩៧ និងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ ២០០៨។

ក្រៅពីនេះ ការរីកចម្រើនផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មដែលគេស្គាល់ថាជាបដិវត្តន៍បៃតង បានជួយបង្កើនផលិតកម្មស្បៀងយ៉ាងខ្លាំង។

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា បដិវត្តន៍នេះរួមជាមួយការកែលម្អការដឹកជញ្ជូន ពាណិជ្ជកម្ម និងការប្រើប្រាស់ជីគីមី បានធ្វើឱ្យតម្លៃអាហារពិតធ្លាក់ចុះ ហើយជួយទ្រទ្រង់កំណើនប្រជាជន និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមិនត្រឹមតែត្រូវបានគេមើលឃើញតាមរយៈតួលេខ GDP ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រៅជ្រះទៅដល់វប្បធម៌ និងរបៀបរស់នៅរបស់មនុស្ស។

រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីរបៀបវាស់វែងកំណើននៅសហរដ្ឋអាមេរិកពីឆ្នាំ ១៨៦០ ដល់ ២០២០ ដោយប្រើសូចនាករពីរ៖ ទីមួយគឺកំណើនប្រាក់ចំណូលពិតក្នុងមនុស្សម្នាក់ និងទីពីរគឺសមាមាត្រគ្រួសារដែលទទួលបានសេវាមូលដ្ឋាននិងទំនិញប្រើប្រាស់។

តាមទិន្នន័យ Wikipedia ការកើនឡើងនៃភាពអាចរកបាននៃអគ្គិសនី ទឹកស្អាត ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនង គឺជាសក្ខីភាពនៃការរីកចម្រើនដែលនាំមកដោយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយូរអង្វែង។

ម្យ៉ាងវិញទៀត កំណើនសេដ្ឋកិច្ចក៏មានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ផងដែរ។

ការវិនិយោគលើការអប់រំ សិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រ ជារឿយៗអាស្រ័យលើធនធានដែលបង្កើតឡើងដោយកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

យ៉ាងណាមិញ Wikipedia ក៏បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីគំនិតនៃ "កំណើនសេដ្ឋកិច្ចគ្មានប្រយោជន៍" (uneconomic growth) ដែលក្នុងនោះការចំណាយផ្នែកបរិស្ថាន និងការបាត់បង់ធនធានអាចមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។

នេះជាការរំឭកថា គំរូកំណើនចាំបាច់ត្រូវមានតុល្យភាពជាមួយនឹងនិរន្តរភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទពិភពលោកសព្វថ្ងៃ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចគឺជាប្រធានបទដែលកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មីម្តងទៀត ដោយសារកត្តាវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ អតិផរណាកើនឡើង និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

រដ្ឋាភិបាលជុំវិញពិភពលោកកំពុងព្យាយាមជំរុញកំណើន ដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ប៉ុន្តែពួកគេក៏ត្រូវប្រឈមមុខនឹងដែនកំណត់ថ្មីៗដូចជាបំណុលខ្ពស់ និងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលងាយរងគ្រោះ។

ដ្យាក្រាមខាងលើពី Wikipedia បង្ហាញពីគំនិតដែលថា កំណើនបន្ថែមអាចនាំឱ្យមានថ្លៃដើមសង្គម និងបរិស្ថានដែលលើសពីអត្ថប្រយោជន៍ ដែលជាគំនិតមួយកំពុងត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងក្តៅគគុកក្នុងចំណោមអ្នកសេដ្ឋកិច្ច និងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍជាតិ។

យោងតាមទិន្នន័យដែលបង្ហាញក្នុងផែនទី GDP ឆ្នាំ ២០២៤ ខាងដើមអត្ថបទ កម្ពុជាត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងមានអត្រាកំណើនខ្ពស់គួរសម ដែលជាឱកាសសម្រាប់កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្កើនជីវភាពប្រជាជន។

ការតាមដាននិន្នាការសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដើម្បីយល់ដឹងពីទិសដៅដែលពិភពលោក និងកម្ពុជាកំពុងឆ្ពោះទៅ។