ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ហ្គោម៉ា (Goma) គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ (DRC) ដែលជាទីរួមខេត្ត និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ខេត្តគីវូខាងជើង។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងជើងនៃបឹងគីវូ ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសរវ៉ាន់ដានៅទិសខាងកើត ព្រមទាំងមានចម្ងាយត្រឹមតែ ១៣ ទៅ ១៨ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះពីភ្នំភ្លើងនីរ៉ាហ្គុងហ្គោ (Mount Nyiragongo) ដែលជាភ្នំភ្លើងសកម្មមួយក្នុងតំបន់។ ហ្គោម៉ាស្ថិតក្នុងតំបន់ប្រេះឆាអាល់បឺទីន (Albertine Rift) ដែលជាផ្នែកនៃប្រេះឆាអាហ្វ្រិកខាងកើត ហើយមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៧៥.៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

តាមទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៤ ហ្គោម៉ាមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៧៨២ ០០០ នាក់ ដោយមិនទាន់រាប់បញ្ចូលជនភៀសខ្លួនប្រមាណ ៥០០ ០០០ នាក់ដែលបានសម្រុកចូលមកដោយសារជម្លោះ និងគ្រោះធម្មជាតិ។ ដោយសារទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាប់ព្រំដែនអន្តរជាតិ និងនៅក្បែរភ្នំភ្លើងសកម្ម ហ្គោម៉ាបានក្លាយជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រ និងមជ្ឈមណ្ឌលមនុស្សធម៌ដ៏សំខាន់មួយនៅអាហ្វ្រិកកណ្ដាល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ហ្គោម៉ាស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងជើងនៃបឹងគីវូ (Lake Kivu) ដែលជាបឹងទឹកសាបមួយក្នុងចំណោមបឹងធំៗនៅអាហ្វ្រិក។ ទីក្រុងនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងនគរបាគូមូ (Bukumu Chiefdom) នៅខាងជើង ប្រទេសរវ៉ាន់ដានៅខាងកើត និងដែនដីម៉ាស៊ីស៊ី (Masisi Territory) នៅខាងលិច។ តាមរូបភាពពីផ្កាយរណបដែលបានបង្ហាញក្នុងវីគីភីឌា ហ្គោម៉ាបានរីកសាយភាយបង្កើតជាតំបន់ទីក្រុងតែមួយជាមួយទីក្រុងហ្គីសេនយី (Gisenyi) របស់រវ៉ាន់ដា នៅតាមបណ្ដោយច្រាំងបឹង។ នៅភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុង មានបឹងរណ្ដៅភ្នំភ្លើងមួយឈ្មោះថា បឹងបៃតង (Lac Vert) ដែលស្ថិតនៅក្បែរភាគនិរតីនៃភ្នំភ្លើងនីរ៉ាហ្គុងហ្គោ និងភាគឦសាននៃបឹងគីវូ។

តាមការប៉ាន់ប្រមាណចុងក្រោយ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងមានចំនួន ៧៨២ ០០០ នាក់ ប៉ុន្តែចំនួននេះបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដោយសារលំហូរចូលនៃជនភៀសខ្លួនពីតំបន់ជិតខាងដែលរងគ្រោះដោយសង្គ្រាម។ យោងតាមវីគីភីឌា នៅឆ្នាំ២០២៤ មានជនភៀសខ្លួនបន្ថែមប្រមាណ ៥០០ ០០០ នាក់កំពុងស្វែងរកទីជម្រកនៅក្នុង និងជុំវិញទីក្រុង។ កំណើនប្រជាជនយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះបានបង្កើតសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាសង្គមរបស់ទីក្រុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបរបស់ហ្គោម៉ាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយជម្លោះក្នុងតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល។ ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៤ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍សោកនាដកម្មនៅប្រទេសរវ៉ាន់ដា នៅពេលដែលជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់បានហូរចូលទៅកាន់តំបន់ភាគខាងកើតនៃប្រទេសហ្សៃរ៉ា (ដែលបច្ចុប្បន្នគឺសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ)។ រូបថតក្នុងបណ្ណសារវីគីភីឌាបង្ហាញពីជំរុំជនភៀសខ្លួនដ៏ធំនៅក្បែរហ្គោម៉ា ដូចជាជំរុំនៅគីប៊ុមបា (Kibumba) ដែលបានក្លាយជាជម្រកបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់មនុស្សរាប់សែននាក់។ វត្តមាននៃជំរុំទាំងនេះបាននាំមកនូវវិបត្តិមនុស្សធម៌ និងធ្វើឲ្យតំបន់នេះក្លាយជាចំណុចផ្ទុះជម្លោះបន្ត។

ក្រៅពីវិបត្តិជនភៀសខ្លួន ហ្គោម៉ាក៏ប្រឈមនឹងសង្គ្រាមស៊ីវិលជាបន្តបន្ទាប់។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ សង្គ្រាមនៅគីវូខាងជើងបានបង្ខំឲ្យអ្នកភូមិនៅគីបាទី (Kibati) ត្រូវភៀសខ្លួនចេញពីជំរុំដោយសារការបាញ់ផ្លោង ដូចដែលបានកត់ត្រាក្នុងរូបថតវីគីភីឌា។ នៅឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ ក្រុមឧទ្ទាម M23 បានធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងតំបន់ ដែលនាំឲ្យមានការប៉ះទង្គិចជាមួយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ DRC (FARDC) និងបណ្ដាលឲ្យមានជនភៀសខ្លួនថ្មីៗបោះជំរុំនៅជាយក្រុងហ្គោម៉ា។ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើងនីរ៉ាហ្គុងហ្គោក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះក៏បានបន្ថែមស្រទាប់វិបត្តិថ្មី ដោយបានបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងបង្កើនចំនួនអ្នកភៀសខ្លួនបន្ថែមទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីប្រឈមនឹងអស្ថិរភាពក្ដី ហ្គោម៉ាមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចរស់រវើក។ រូបសំណាកឈូកូឌូ (chukudu) នៅក្នុងទីក្រុងគឺជានិមិត្តរូបនៃការងារ និងភាពប៉ិនប្រសព្វរបស់អ្នកស្រុក។ ឈូកូឌូគឺជាយានធ្វើពីឈើដែលប្រើសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនទំនិញក្នុងមូលដ្ឋាន ហើយជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ។ វិស័យនេសាទក៏មានសារៈសំខាន់ដែរ ដោយបឹងគីវូផ្ដល់ត្រីតូចៗដែលគេស្គាល់ថា «សាំបាហ្សា» (sambaza) ដែលជាអាហារប្រពៃណីនៅក្នុងតំបន់។ រូបថតពីវីគីភីឌាបង្ហាញពីស្ត្រីម្នាក់កំពុងដឹកត្រីសាំបាហ្សា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីរបស់ស្ត្រីក្នុងជួរផលិតកម្មស្បៀង។

វិស័យកសិកម្មរួមមានការដាំដុះដំឡូងមី (cassava) នៅលើតំបន់ខ្ពង់រាបជុំវិញបឹងបៃតង។ ហ្គោម៉ាក៏មានឧស្សាហកម្មយកថ្ម (quarry) ដែលផ្គត់ផ្គង់សម្ភារសំណង់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងដែលកំពុងពង្រីកខ្លួន។ ការសាងសង់ថ្មីៗនៅតាមមាត់បឹងបង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងវិស័យទេសចរណ៍ដែលកំពុងរីកចម្រើន ដោយមានសណ្ឋាគារដូចជា Hôtel Serena និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិហ្គោម៉ាផ្ដល់សេវាកម្មដល់អ្នកដំណើរ។ នៅក្បែរទីក្រុង ឧទ្យានជាតិវីរុងហ្គា (Virunga National Park) ជាជម្រកសត្វព្រៃដូចជាដំរី និងក្របី ដែលជាកត្តាទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ មហោស្រពអាម៉ានី (Amani Festival) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដែលលើកកម្ពស់សន្តិភាពតាមរយៈតន្ត្រី និងសិល្បៈ។ តាមរូបថតវីគីភីឌា តារាចម្រៀងអន្តរជាតិម៉ូហុមប៊ី (Mohombi) និងមន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិ លោកស្រី ប៊ីនទូ កេអ៊ីតា (Bintou Keita) បានចូលរួមក្នុងមហោស្រពនេះ។ វិស័យអប់រំមានស្ថាប័នដូចជាសាកលវិទ្យាល័យ ULPGL និងសាលាអន្តរជាតិគីវូ (Kivu International School)។ ផ្នែកសុខាភិបាល មន្ទីរពេទ្យ HEAL AFRICA ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការព្យាបាលជនរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សាផ្លូវភេទ ដែលជាបញ្ហាធំមួយនៅក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ហ្គោម៉ានៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកងកម្លាំង FARDC និងក្រុមឧទ្ទាម M23 បានបណ្ដាលឲ្យមានការផ្លាស់ទីលំនៅជាបន្តបន្ទាប់។ រូបថតវីគីភីឌាបង្ហាញពីជំរុំបណ្ដោះអាសន្ននៅកន្លែងដូចជា Kanyaruchinya និង Mihanda ដែលទទួលជនភៀសខ្លួនរាប់ម៉ឺននាក់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការគំរាមកំហែងពីភ្នំភ្លើងនីរ៉ាហ្គុងហ្គោនៅតែបន្ត ដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រុករស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាចជានិច្ច។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនកំពុងប្រតិបត្តិការនៅក្នុងតំបន់ ដោយផ្ដល់ជំនួយស្បៀង ទីជម្រក និងសេវាសុខាភិបាល ដូចដែលបានឃើញក្នុងរូបថតនៃការចែកអាហារនៅជំរុំ Kanyaruchinya ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ស្ថានការណ៍នៅហ្គោម៉ាគឺជាការរំឭកពីផលវិបាកនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងគ្រោះធម្មជាតិដែលអាចបំផ្លាញជីវិតមនុស្សរាប់លាននាក់។ កម្ពុជាក្នុងនាមជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏បានចូលរួមក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងថែរក្សាសន្តិភាពនៅទូទាំងពិភពលោក ហើយវិបត្តិនៅហ្គោម៉ាឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃសាមគ្គីភាពអន្តរជាតិ។ ទោះបីមានឧបសគ្គ ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាមហោស្រពអាម៉ានីបង្ហាញពីភាពធន់ និងក្ដីសង្ឃឹមរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។