ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បំណុលរដ្ឋាភិបាល ឬហៅថា «បំណុលសាធារណៈ» ជាគោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចដែលសំដៅទៅលើកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុរបស់វិស័យរដ្ឋាភិបាល។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បំណុលរដ្ឋាភិបាលសរុបរបស់ប្រទេសមួយ គឺជាកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុរបស់វិស័យរដ្ឋាភិបាល ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងបំណុលជំពាក់អ្នករស់នៅក្នុងស្រុក និងអ្នករស់នៅក្រៅស្រុក។ ការផ្លាស់ប្តូរបំណុលរដ្ឋាភិបាលក្នុងរយៈពេលណាមួយ ភាគច្រើនកើតចេញពីការខ្ចីប្រាក់ ដែលបណ្តាលមកពីឱនភាពថវិការបស់រដ្ឋាភិបាលកាលពីអតីតកាល។

Wikipedia បានពន្យល់បន្ថែមថា ឱនភាពកើតឡើងនៅពេលដែលចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលមានចំនួនច្រើនជាងចំណូលរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ បំណុលរដ្ឋាភិបាលមិនមែនជារឿងដាច់ដោយឡែកពីគោលនយោបាយសារពើពន្ធនោះទេ ព្រោះវាជាលទ្ធផលបង្គរនៃឱនភាពថវិកាជាច្រើនឆ្នាំ។ ការយល់ដឹងអំពីពាក្យនេះជួយឱ្យអ្នកអានវិភាគព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយជាតិបានកាន់តែច្បាស់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីបំណុលរដ្ឋាភិបាលមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏វាមានវិសាលភាពភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់។ តាម Wikipedia បំណុលរដ្ឋាភិបាលអាចជំពាក់អ្នករស់នៅក្នុងស្រុក ហើយក៏អាចជំពាក់អ្នករស់នៅក្រៅស្រុកផងដែរ។ ប្រសិនបើបំណុលនោះត្រូវបានជំពាក់ទៅអ្នករស់នៅក្រៅស្រុក ចំនួនទឹកប្រាក់នោះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងបំណុលខាងក្រៅរបស់ប្រទេស។ ចំណុចនេះបង្ហាញថា បំណុលរដ្ឋាភិបាលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នករស់នៅក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក ដែលគេចាត់ទុកជាអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រព័ន្ធបំណុលសាធារណៈ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលដាក់បង្ហាញនៅទីនេះ បង្ហាញពីការបោះត្រាធម្មនុញ្ញរបស់ធនាគារអង់គ្លេស នៅឆ្នាំ១៦៩៤។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់ Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលបង្ហាញថាការរៀបចំហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋ និងស្ថាប័នទាក់ទងនឹងការខ្ចីប្រាក់ មានវត្តមាននៅអឺរ៉ុបតាំងពីសតវត្សទី១៧មកម្ល៉េះ។ យោងតាម Wikipedia ការផ្លាស់ប្តូរបំណុលរដ្ឋាភិបាលក្នុងរយៈពេលណាមួយ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការខ្ចីប្រាក់ដែលកើតចេញពីឱនភាពថវិកាកន្លងមក។

នៅសតវត្សទី១៨ បំណុលជាតិក៏បានក្លាយជាប្រធានបទសិល្បៈ និងការតិះដៀលនយោបាយផងដែរ។ រូបគំនូរដោយលោក James Gillray នៅឆ្នាំ១៧៨៦ បង្ហាញពីព្រះបាទ George III និងលោក William Pitt ក្នុងឈុតឆាកនិយាយអំពីការសងបំណុលជាតិ។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់ Wikipedia ស្នាដៃនេះបង្ហាញថា សំណួរអំពីបំណុលសាធារណៈបានក្លាយជាប្រធានបទសន្ទនាសាធារណៈ និងការរិះគន់តាមរយៈសិល្បៈ តាំងពីសតវត្សទី១៨មកម្ល៉េះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ពីទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច បំណុលរដ្ឋាភិបាលជាចំនួនបង្គរនៃកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុរបស់វិស័យរដ្ឋាភិបាល។ Wikipedia បានពន្យល់ថា ឱនភាពកើតឡើងនៅពេលដែលចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលលើសពីចំណូល ហើយការខ្ចីប្រាក់ដើម្បីបំពេញឱនភាពនោះ ធ្វើឱ្យបំណុលកើនឡើង។ ប្រសិនបើបំណុលត្រូវជំពាក់អ្នករស់នៅក្រៅស្រុក ផ្នែកនោះត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងបំណុលខាងក្រៅរបស់ប្រទេស ដែលជាតួលេខមួយគេច្រើនតាមដានក្នុងរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ។

ផ្នែកវប្បធម៌ បំណុលជាតិក៏បានលេចឡើងក្នុងសិល្បៈ និងការតិះដៀលនយោបាយដែរ។ គំនូររបស់លោក James Gillray ពីឆ្នាំ១៧៨៦ ដែលមានចំណងជើងថា «A new way to pay the National Debt» ជាឧទាហរណ៍ដែលថតបង្ហាញពីរបៀបដែលសង្គមអឺរ៉ុបបានប្រើសិល្បៈ ដើម្បីពិភាក្សា និងរិះគន់ការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន បំណុលរដ្ឋាភិបាលជាប្រធានបទដែលគេឃើញញឹកញាប់ក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិ ពិសេសនៅពេលរដ្ឋាភិបាលប្រកាសអំពីឱនភាពថវិកា ការខ្ចីប្រាក់ ឬការសងបំណុល។ រូបភាពផ្ទាំងបង្ហាញបំណុលជាតិ ដែលថតនៅមុខការិយាល័យ IRS ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២ ជាឧទាហរណ៍មួយដែលបង្ហាញពីការគូសបញ្ជាក់ជាសាធារណៈអំពីបំណុលរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការស្គាល់គោលគំនិត «បំណុលរដ្ឋាភិបាល» អាចជួយក្នុងការតាមដានការរាយការណ៍អំពីសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា តំបន់អាស៊ាន និងពិភពលោក ជាពិសេសនៅពេលគេលើកឡើងពីឱនភាពថវិកា បំណុលខាងក្រៅ ឬការខ្ចីពីបរទេស។ ដោយសារបំណុលរដ្ឋាភិបាលអាចជំពាក់ទាំងអ្នករស់នៅក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក វាជាផ្នែកមួយនៃស្ថិតិហិរញ្ញវត្ថុដែលគេច្រើនយោងក្នុងរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ច។