ត្រីឆ្លាមស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ត្រីឆ្លាមស (Great white shark) ដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Carcharodon carcharias គឺជាត្រីឆ្លាមមួយប្រភេទដ៏ធំ និងជាត្រីមំសាសីកំពូលនៅក្នុងមហាសមុទ្រ។ វាត្រូវបានស្គាល់ផងដែរថាជា ត្រីឆ្លាមពណ៌ស ឬ ត្រីឆ្លាមសធំ ហើយពេលខ្លះគេហៅថា ត្រីឆ្លាមសមហាសមុទ្រ។ ត្រីនេះមានរាងកាយរឹងមាំ ផ្នែកខាងលើមានពណ៌ប្រផេះ និងផ្នែកខាងក្រោមពណ៌ស ដែលជួយឱ្យវាលាក់ខ្លួនពីសត្រូវ និងសត្វរំពា (counter-shading)។

តាមទិន្នន័យពី Wikipedia ត្រីឆ្លាមសគឺជាប្រភេទត្រីមួយក្នុងចំណោមត្រីដែលមានទំហំធំបំផុតនៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ទោះបីវានៅតូចជាងត្រីឆ្លាមហ្វេន (whale shark) និងត្រីឆ្លាមផ្កាយ (basking shark) ក៏ដោយ។ ត្រីឆ្លាមសពេញវ័យអាចមានប្រវែងរហូតដល់ប្រមាណ ៦ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់ជាង ២.៥ តោន ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាត្រីដែលមានអានុភាពខ្លាំងក្លាក្នុងចំណោមមំសាសីសមុទ្រ។ វាមានធ្មេញប្រមាណ ៣០០ ដែលមានរាងត្រីកោណ និងមានស្រទាប់ធ្មេញមុតស្រួច (serrated) ហើយធ្មេញទាំងនេះត្រូវបានជំនួសជាប្រចាំនៅពេលដែលបាក់ឬជ្រុះ ដូចជាខ្សែសង្វាក់ដែលមានជួរថ្មីរុញមកជំនួសជួរចាស់ជានិច្ច។

លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតគឺថ្លើមរបស់វាដែលធំសម្បើម និងមានជាតិខ្លាញ់ច្រើន អាចមានទម្ងន់រហូតដល់ជាងមួយភាគបួននៃទម្ងន់ខ្លួន ដែលជួយឱ្យវាអណ្តែតក្នុងទឹក និងស្តុកថាមពលសម្រាប់ការធ្វើដំណើរឆ្ងាយ។ មួយវិញទៀត ត្រីឆ្លាមសជាត្រីដែលអាចគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួនបានមួយផ្នែក (partially warm-blooded) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវារស់នៅ និងបរបាញ់បានក្នុងតំបន់ទឹកត្រជាក់ ដែលត្រីមំសាសីដទៃមិនអាចរស់នៅបាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia រាយការណ៍ថា ត្រីឆ្លាមសមានជម្រកនៅតំបន់ទឹករាក់ និងតំបន់សមុទ្រជម្រៅមធ្យមទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងមហាសមុទ្រដែលមានសីតុណ្ហភាពទឹកពី ១២ ដល់ ២៤ អង្សាសេ។ ដោយសារលទ្ធភាពគ្រប់គ្រងកម្តៅក្នុងខ្លួន វាក៏អាចចូលទៅក្នុងទឹកត្រជាក់ដូចជានៅឆ្នេរអាឡាស្កា ឬជុំវិញប្រជុំកោះដែលមានអាហារសម្បូរបែប។ នៅឯកោះឌឺរ (Dyer Island) ក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង គេសង្កេតឃើញត្រីឆ្លាមសតែងតែផុសឡើងលើកម្ពស់ដើម្បីចាប់ត្រីស្វានសមុទ្រ ដែលជាទស្សនីយភាពទាក់ទាញអ្នកទេសចរ និងអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើន។

ចំនួនប្រជាកររបស់ត្រីឆ្លាមសពិបាកក្នុងការប៉ាន់ប្រមាណ ប៉ុន្តែវាកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងពីមនុស្ស ដូចជាការនេសាទលើសកម្រិត និងការជាប់សំណាញ់ដោយចៃដន្យ។ ទីតាំងដែលគេស្គាល់ថាមានវត្តមានច្រើនរួមមាន នៅឆ្នេរកាលីហ្វ័រនីញ៉ា (សហរដ្ឋអាមេរិក) ម៉ិកស៊ិក អាហ្វ្រិកខាងត្បូង អូស្ត្រាលី នូវែលសេឡង់ និងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ត្រីទាំងនេះធ្វើចំណាកស្រុកតាមរដូវកាលដើម្បីដេញតាមសត្វរំពាដូចជាត្រីស្វានសមុទ្រ (seal) និងត្រីតោសមុទ្រ (sea lion)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាហ្វូស៊ីល និង Wikipedia ត្រីឆ្លាមសមានបុព្វបុរសដូចជា Carcharodon hastalis ដែលជាត្រីឆ្លាមបុរាណរស់នៅរាប់សិបលានឆ្នាំមុន។ ការវិវត្តនេះបានបង្កើតឱ្យមានធ្មេញដែលមានរាងត្រីកោណ និងមុតស្រួច ស័ក្តិសមសម្រាប់ការហែកសាច់សត្វពាហនៈ។ ត្រីឆ្លាមសត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងអំបូរ Lamnidae ដែលរួមមានត្រីឆ្លាមម៉ាកូ (mako) ត្រីឆ្លាមផប៊ីហ្គល (porbeagle) និងត្រីឆ្លាមសាល់ម៉ុន (salmon shark)។ ត្រីទាំងនេះមានលក្ខណៈរួមគ្នាដូចជាការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពក្នុងខ្លួន និងរូបរាងដែលរហ័សរហួនក្នុងទឹក។

ហ្វូស៊ីលធ្មេញត្រីឆ្លាមសត្រូវបានគេប្រមូលបាននៅទូទាំងពិភពលោក ដែលបង្ហាញថាវាធ្លាប់មានវត្តមាននៅសម័យកាលមុនៗផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ ត្រីឆ្លាមសជាមំសាសីកំពូលដែលជួយរក្សាលំនឹងចំនួនសត្វរំពា ដូចជាត្រីស្វានសមុទ្រ និងត្រីតោសមុទ្រ ក៏ដូចជាបរបាញ់ត្រីឆ្លាមតូចៗ និងត្រីផ្សោតផងដែរ។ យោងតាម Wikipedia ត្រីឆ្លាមសក៏មានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាងពេលដែលវានៅរស់ជាងពេលដែលវាត្រូវបានចាប់យកមកធ្វើម្ហូប។ ដូច្នេះ ប្រទេសជាច្រើនបានប្រែក្លាយត្រីឆ្លាមសទៅជាតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។ ការទស្សនាត្រីឆ្លាមសដោយជិះទូកនិងមុជក្នុងទ្រុង (cage diving) គឺជាសកម្មភាពពេញនិយមនៅឯអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ម៉ិកស៊ិក និងអូស្ត្រាលី ដែលនាំចំណូលរាប់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ និងបង្កើតការងារដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ត្រីឆ្លាមសគឺជារូបភាពនៃភាពភ័យខ្លាច និងការគោរព។ ខ្សែភាពយន្ត "Jaws" (ឆ្នាំ ១៩៧៥) ដែលដឹកនាំដោយ Steven Spielberg បានធ្វើឱ្យវាក្លាយជារូបសញ្ញាភ័យរន្ធត់ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ និងបានបង្កើតឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើការយល់ឃើញរបស់មនុស្សចំពោះត្រីឆ្លាម។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានភាគច្រើនឯកសារ (documentaries) ដូចជាកម្មវិធី "Shark Week" ដែលបង្ហាញពីជីវិតពិតរបស់វា និងផ្សព្វផ្សាយអំពីការអភិរក្ស។ ទោះជាមានភាពភិតភ័យក៏ដោយ ក៏មានការយល់ដឹងកាន់តែខ្លាំងថាត្រីឆ្លាមសមិនសូវវាយប្រហារមនុស្សទេ ហើយការវាយប្រហារភាគច្រើនកើតឡើងដោយច្រឡំឬស្វែងយល់ ដូច្នេះហានិភ័យពិតប្រាកដគឺតូចបើធៀបនឹងរូបភាពក្នុងភាពយន្ត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ត្រីឆ្លាមសនៅតែជាប្រធានបទដែលទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណៈជន និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាដូចជាដ្រូន និងឧបករណ៍តាមដានដោយផ្កាយរណប បានបង្ហាញពីឥរិយាបថ និងទម្លាប់ចំណាកស្រុករបស់វាកាន់តែច្បាស់ ជាពិសេសនៅតំបន់ឆ្នេរដែលមានមនុស្សច្រើនដូចជារដ្ឋកាលីហ្វ័រនីញ៉ា និងអូស្ត្រាលី។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថាវាក៏ត្រូវបានរកឃើញនៅកន្លែងដូចជា False Bay នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលជាកន្លែងស្រាវជ្រាវសំខាន់។

ការប្រឈមធំៗរបស់ត្រីឆ្លាមសនាពេលនេះរួមមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្តាលឱ្យជម្រក និងចំណីអាហាររបស់វាផ្លាស់ប្តូរ និងការបំពុលទឹកសមុទ្រ។ កិច្ចប្រឹងប្រែងអភិរក្សអន្តរជាតិ ដូចជាការចុះបញ្ចូរក្នុងបញ្ជី CITES Appendix II បានជួយកំណត់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មផ្នែករាងកាយត្រីឆ្លាម (ដូចជាព្រុយ) ប៉ុន្តែការអនុវត្តន៍នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើននៅតែមានដែនកំណត់។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅបរទេស រឿងត្រីឆ្លាមសអាចជាប់ទាក់ទងនឹងបញ្ហាបរិស្ថានសមុទ្រធំៗ ដូចជាការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ការបំពុលទឹក និងការថែរក្សាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ។ ទោះជាត្រីឆ្លាមសមិនមានវត្តមានច្រើននៅក្នុងដែនទឹកកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាជាឧទាហរណ៍មួយនៃសារៈសំខាន់នៃការការពារប្រភេទសត្វដែលស្ថិតក្រោមការគំរាមកំហែង និងជំរុញការយល់ដឹងអំពីនិរន្តរភាពនៃមហាសមុទ្រ។ ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រសិនបើគ្រប់គ្រងបានល្អ អាចផ្តល់គំរូពីភាពចុះសម្រុងគ្នារវាងមនុស្ស និងធម្មជាតិដូចដែលគេឃើញនៅកន្លែងផ្សេងទៀត។