ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា កំណើនបៃតងគឺជាទស្សនាទានមួយក្នុងទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ច និងការរៀបចំគោលនយោបាយ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីពណ៌នាពីផ្លូវនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលមានចីរភាពបរិស្ថាន។ ពាក្យនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០៥ ដោយលោក Rae Kwon Chung ជនជាតិកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជានាយកនៃ UNESCAP ។ ខ្លឹមសារសំខាន់នៃកំណើនបៃតងគឺការយល់ដឹងថា ដរាបណាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាគោលដៅចម្បង គឺត្រូវការការបំបែកកំណើនសេដ្ឋកិច្ចចេញពីការប្រើប្រាស់ធនធាន និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានអវិជ្ជមាន។ ដូច្នេះ កំណើនបៃតងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទស្សនាទានសេដ្ឋកិច្ចបៃតង កាបោនទាប ឬការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។

កត្តាជំរុញចម្បងសម្រាប់កំណើនបៃតងគឺការផ្លាស់ប្តូរទៅរកប្រព័ន្ធថាមពលប្រកបដោយចីរភាព។ អ្នកគាំទ្រនយោបាយកំណើនបៃតងអះអាងថា គោលនយោបាយបៃតងដែលអនុវត្តបានល្អអាចបង្កើតឱកាសការងារនៅក្នុងវិស័យដូចជា ថាមពលកកើតឡើងវិញ កសិកម្មបៃតង និងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីកម្មករដែលកំពុងធ្វើការនៅទីតាំងទួប៊ីនខ្យល់នៅអ៊ុយក្រែន ដែលជាឧទាហរណ៍នៃការងារក្នុងវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ។ ដោយសារកំណើនបៃតងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការអភិវឌ្ឍកាបោនទាប វាក៏រួមចំណែកដោះស្រាយបញ្ហាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជាកំណើនបៃតងជាទស្សនាទានមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ តែការអនុវត្ត និងការទទួលយករបស់វាមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ។ ដោយចាប់ផ្តើមពីការបង្កើតឡើងនៅកូរ៉េខាងត្បូង និង UNESCAP គំនិតនេះបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅកាន់បណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ និងអង្គការអន្តរជាតិនានា។ ឧទាហរណ៍ អង្គការសហប្រជាជាតិ OECD និងធនាគារពិភពលោក សុទ្ធតែបានគាំទ្រ និងបញ្ចូលកំណើនបៃតងទៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា បណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុប និងអាស៊ីបានដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្រកំណើនបៃតងផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្នុងនោះ សហភាពអឺរ៉ុបបានតាមដានការបំបែកកំណើនសេដ្ឋកិច្ចចេញពីការប្រើប្រាស់ធនធានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដូចដែលនឹងបង្ហាញក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចខាងក្រោម។ ការពង្រីកវិសាលភាពនេះបង្ហាញថា កំណើនបៃតងបានក្លាយជាគោលដៅរួមរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ពាក្យ «កំណើនបៃតង» ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Rae Kwon Chung ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ នៅ UNESCAP ។ មុនពេលនោះ មានការពិភាក្សាអំពីការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងសេដ្ឋកិច្ចបៃតងរួចមកហើយ ប៉ុន្តែកំណើនបៃតងបានក្លាយជាគោលគំនិតគោលនយោបាយដាច់ដោយឡែក។ នៅពេលបង្កើតឡើង កូរ៉េខាងត្បូងជាប្រទេសដំបូងគេដែលដាក់បញ្ចូលគោលគំនិតនេះទៅក្នុងផែនការជាតិរបស់ខ្លួន។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក គំនិតនេះបានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់ពីសេដ្ឋវិទូ និងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយនានា។ វាក៏ត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិជាច្រើន រួមទាំងវេទិកាស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ ការលេចឡើងនៃកំណើនបៃតងបានកើតឡើងស្របពេលជាមួយនឹងការយល់ដឹងសកលកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីវិបត្តិអាកាសធាតុ និងតម្រូវការក្នុងការកែប្រែគំរូសេដ្ឋកិច្ចប្រពៃណី។ វិគីភីឌាបានគូសបញ្ជាក់ថា កំណើនបៃតងផ្អែកលើការយល់ដឹងថា ដរាបណាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាគោលដៅចម្បង នោះការផ្លាស់ប្តូររបៀបផលិតកម្ម និងការប្រើប្រាស់ធនធានគឺជៀសមិនរួច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កំណើនបៃតងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសការបំបែកកំណើនចេញពីការប្រើប្រាស់ធនធាន។ ដូចដែលវិគីភីឌាបានរាយការណ៍ ការយល់ដឹងថាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាគោលដៅចម្បង ប៉ុន្តែត្រូវការការបំបែកពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន គឺជាមូលដ្ឋាននៃកំណើនបៃតង។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីនិន្នាការនៃការប្រើប្រាស់ធនធានសម្ភារៈ (MF) ធៀបនឹងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) នៅសហភាពអឺរ៉ុបចន្លោះឆ្នាំ១៩៩០ ដល់ឆ្នាំ២០១៨។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការសម្រេចឱ្យបានការបំបែកនោះ ទោះបីជាមិនទាន់សម្រេចបានពេញលេញក៏ដោយ ក៏និន្នាការបង្ហាញថាកំណើន GDP អាចកើនឡើងដោយមិនពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ធនធានក្នុងអត្រាដូចគ្នា។

សារៈសំខាន់សេដ្ឋកិច្ចរបស់កំណើនបៃតងក៏រួមបញ្ចូលការបង្កើតការងារផងដែរ។ អ្នកគាំទ្រអះអាងថា គោលនយោបាយបៃតងដែលរៀបចំបានល្អអាចផ្តល់ការងារក្នុងវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជាការដំឡើង និងថែទាំទួប៊ីនខ្យល់ជាដើម ដែលជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងពីរូបភាពនៅផ្នែកទិដ្ឋភាពទូទៅ។ តាមទស្សនវិស័យវប្បធម៌ កំណើនបៃតងក៏ទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសង្គម ដោយផ្តល់តម្លៃដល់និរន្តរភាព និងលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ និងវិនិយោគិន ប្រកាន់យកការអនុវត្តដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា កំណើនបៃតងពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យកសិកម្មបៃតង និងព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព ដែលជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌សេដ្ឋកិច្ចថ្មីនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កំណើនបៃតងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ដោយសារប្រទេសនេះកំពុងឆ្លងកាត់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថានដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការបាត់បង់ព្រៃឈើ និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។ តាមរយៈការទទួលយកគោលនយោបាយកំណើនបៃតង កម្ពុជាអាចបន្តអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ ក្នុងនាមជាសមាជិករបស់អាស៊ាន និង UNESCAP កម្ពុជាក៏បានចូលរួមក្នុងកិច្ចពិភាក្សាតំបន់ស្តីពីកំណើនបៃតងផងដែរ។

ក្នុងបរិបទពិភពលោក កំណើនបៃតងនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុក ជាពិសេសនៅពេលដែលបណ្តាប្រទេសនានាត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចអាកាសធាតុរបស់ខ្លួនក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs)។ ដូចដែលវិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ កំណើនបៃតងផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ផ្លូវអភិវឌ្ឍន៍ដែលអាចធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងវឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ច និងការការពារបរិស្ថាន ដែលជាបញ្ហាបន្ទាន់សម្រាប់មនុស្សជាតិទាំងមូល។ ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse នេះគឺជាប្រធានបទដែលនឹងបន្តមានឥទ្ធិពលលើទិសដៅគោលនយោបាយ និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ចនាពេលអនាគត។