ភាសាគុជរាតី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ភាសាគុជរាតី (Gujarati) គឺជាភាសាមួយក្នុងក្រុមភាសាឥណ្ឌូ-អារ្យ័ន (Indo-Aryan) ដែលមានដើមកំណើតនៅរដ្ឋគុជរាត (Gujarat) នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ វាជាភាសាផ្លូវការនៅក្នុងរដ្ឋនេះ និងដែនដីសហព័ន្ធ Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu ព្រមទាំងជាភាសាមួយក្នុងចំណោមភាសាទាំង២២ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញឥណ្ឌា។ ភាសានេះជាភាសានិយាយដើមរបស់ជនជាតិគុជរាតី ហើយស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយភាសាសំស្ក្រឹត និងភាសាហិណ្ឌី។

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ជំរឿនប្រជាជនឥណ្ឌាឆ្នាំ២០១១ បានរកឃើញថា ភាសាគុជរាតីមានអ្នកនិយាយដើមប្រមាណ ៥៥ លាន ៥ សែននាក់ (៥៥.៥ លាននាក់) ដែលស្មើនឹង ៤.៥% នៃប្រជាជនឥណ្ឌា។ វាជាភាសាដែលមានអ្នកនិយាយដើមច្រើនជាងគេលំដាប់ទី៦ ក្នុងប្រទេស ហើយតាមការប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ២០០៧ វាក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២៦ ក្នុងពិភពលោកផងដែរ។ តួលេខនេះបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃភាសានេះទាំងក្នុងកម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាគុជរាតីត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងនៅក្នុងរដ្ឋគុជរាត ដែលស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃប្រទេសឥណ្ឌា តាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រអារ៉ាប់ (Arabian Sea)។ វាជាភាសាផ្លូវការនៅទីនោះ ក៏ដូចជានៅដែនដីសហព័ន្ធ Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu ផងដែរ។ សហគមន៍ជនជាតិគុជរាតីរស់នៅរាយប៉ាយទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា និងនៅបរទេស ជាពិសេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អឺរ៉ុប និងអាមេរិក ដែលបានពង្រីកវិសាលភាពនៃការប្រើប្រាស់ភាសានេះលើឆាកអន្តរជាតិ។ ភាសានេះត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរគុជរាតី (Gujarati script) ដែលវិវត្តពីអក្សរ Brahmi បុរាណ និងមានតួអក្សររាងមូលស្រស់ស្អាត។ នៅក្នុងរដ្ឋគុជរាត ភាសានេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យអប់រំ រដ្ឋបាល និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ដោយមានទូរទស្សន៍ និងសារព័ត៌មានជាច្រើនផ្សាយជាភាសាគុជរាតី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភាសាគុជរាតីមានការវិវត្តពីភាសាគុជរាតីសម័យដើម (Old Gujarati) ដែលបានចាប់កំណើតយ៉ាងហោចណាស់តាំងពីសតវត្សទី១៤។ ភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយគឺសាត្រាស្លឹករឹតពីឆ្នាំ១៦៦៦ ដែលជាការចម្លងអត្ថបទសាសនាជេន (Jain Prakrit) ពីសតវត្សទី៦ ប៉ុន្តែបានបំពាក់ដោយអធិប្បាយជាភាសាគុជរាតីដើម ដែលសរសេរតាំងពីឆ្នាំ១៤៨៧។ ឯកសារនេះបង្ហាញថាភាសានេះត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការសិក្សាសាសនា និងជាភាសាអក្សរសាស្ត្រជាយូរមកហើយ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយទៀតគឺការបោះពុម្ពអត្ថបទជាភាសាគុជរាតីជាលើកដំបូង។ នៅថ្ងៃទី២៥ ធ្នូ ឆ្នាំ១៨១៥ លោក ហ្វារឌុនជី ម៉ាហ្សបាន (Fardunjee Marzban) បានបោះពុម្ពការបកប្រែសៀវភៅ Dabestan-e Mazaheb ដែលជាស្នាដៃដ៏មានតម្លៃក្នុងការផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹង និងជាគ្រឹះសម្រាប់អក្សរសិល្ប៍បោះពុម្ពសម័យថ្មីជាភាសានេះ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភាសាគុជរាតីបានអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរសង្គម និងបច្ចេកវិទ្យា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រៅពីជាភាសាទំនាក់ទំនង ភាសាគុជរាតីក៏ផ្តល់នូវបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សំបូរបែបផងដែរ។ យោងតាម Wikipedia ការបោះពុម្ពនៅសតវត្សទី១៩ បានបើកសករាជថ្មីសម្រាប់អក្សរសាស្ត្រគុជរាតី ដែលបន្តរីកចម្រើនរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ កវី និងអ្នកនិពន្ធល្បីៗជាច្រើនបានបង្កើតស្នាដៃដ៏មានឥទ្ធិពល ដូចជាជីវប្រវត្តិរបស់មហាត្មៈ គន្ធី (Mahatma Gandhi) ដែលបានសរសេរដំបូងជាភាសានេះ ដើម្បីបញ្ជ្រាបគំនិតសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌។ អក្សរគុជរាតីក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចម្លងគម្ពីរសាសនាសំខាន់ៗ និងជានិមិត្តរូបនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ប្រជាជនគុជរាតី។

គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា មហាត្មៈ គន្ធី និងលោក មូហាំម៉ាត់ អាលី ជីនណា (Muhammad Ali Jinnah) ដែលជាឥស្សរជនសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌា សុទ្ធតែមានភាសាគុជរាតីជាភាសាកំណើត។ ប៉ុន្តែ លោក ជីនណា ដែលក្រោយមកបានបង្កើតប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានតស៊ូមតិឱ្យប្រើភាសាអ៊ុយរឌូ (Urdu) ជំនួសភាសាគុជរាតីសម្រាប់ចលនានយោបាយរបស់គាត់ ដូចបានរៀបរាប់ដោយ Wikipedia ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យទំនើប ភាសាគុជរាតីបានបន្តដើរតួយ៉ាងសំខាន់ ស្របពេលដែលរដ្ឋគុជរាតបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏រីកចម្រើនមួយរបស់ឥណ្ឌា។ ភាសានេះមិនត្រឹមតែជាភាសារដ្ឋបាលប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ជាភាសានៃពាណិជ្ជកម្ម និងការចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មផងដែរ។ សហគមន៍គុជរាតីនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានជួយផ្សព្វផ្សាយភាសា និងវប្បធម៌ តាមរយៈបណ្តាញសង្គម និងវេទិកាឌីជីថល ធ្វើឱ្យវានៅរក្សាភាពរស់រវើក។

សម្រាប់អ្នកអានសារព័ត៌មាន KhmerPulse ភាសាគុជរាតីក៏មានភាពពាក់ព័ន្ធដែរ តាមរយៈទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌាដែលកំពុងរីកចម្រើន។ ឥណ្ឌាជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ហើយសហគមន៍ឥណ្ឌានៅកម្ពុជា ដែលរួមមានអ្នកនិយាយភាសាគុជរាតីមួយចំនួន បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី។ ការយល់ដឹងអំពីភាសាចម្រុះរបស់ឥណ្ឌាដូចជាភាសាគុជរាតី អាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងការទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជននិងប្រជាជន។