ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ឈូងសមុទ្រពែរ្ស (Persian Gulf) គឺជាសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេមួយដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងលិច។ វាជាផ្នែកបន្តនៃសមុទ្រអារ៉ាប់ និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយស្ថិតនៅចន្លោះឧបទ្វីបអារ៉ាប់ និងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (ពែរ្ស)។ ឈូងសមុទ្រនេះត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅកាន់ឈូងសមុទ្រអូម៉ង់នៅខាងកើតតាមរយៈច្រកសមុទ្រហូរមូស (Strait of Hormuz) ហើយដីសណ្ដទន្លេសាតអាល់អារ៉ាប់ (Shatt al-Arab) បង្កើតបានជាឆ្នេរសមុទ្រប៉ែកពាយ័ព្យ។ ជួនកាល ឈូងសមុទ្រនេះក៏ត្រូវបានគេហៅថា ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែឈ្មោះ « ពែរ្ស » ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិយ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយសារឫសគល់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia និងរូបភាពផែនទី ឈូងសមុទ្រពែរ្សព័ទ្ធជុំវិញដោយប្រទេសចំនួន ៨ រួមមាន៖ អ៊ីរ៉ង់នៅភាគខាងជើង អ៊ីរ៉ាក់នៅភាគពាយ័ព្យ គុយវ៉ែត អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បារ៉ែន កាតា និងសហព័ន្ធអារ៉ាប់រួម (UAE) នៅភាគខាងត្បូង រួមនឹងតំបន់ Musandam របស់អូម៉ង់នៅខាងកើតជាប់ច្រកសមុទ្រ។ ច្រកសមុទ្រហូរមូសគឺជាច្រកចេញចូលតែមួយគត់ទៅកាន់សមុទ្របើកចំហ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនថាមពលពិភពលោក (តាម Wikipedia)។

តាមរូបភាពពីស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) ឆ្នាំ២០២០ ពន្លឺទីក្រុងជាច្រើនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់នៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រ។ ទីក្រុងធំៗដូចជា ឌូបៃ អាប៊ុយដាប៊ី ដូហា ម៉ាណាម៉ា និងបានដារអាប់បាស សុទ្ធតែស្ថិតនៅជុំវិញឈូងសមុទ្រនេះ (រូបភាពពី Wikipedia)។ លើសពីនេះ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយជីវិតសត្វសមុទ្រចម្រុះ៖ រូបភាពពី Wikipedia បង្ហាញពីត្រីលម្អដូចជា Yellowbar Angelfish សត្វឌុយកុង (Dugong) ហ្វូងផ្សោតនៅក្បែរកោះ Hengam និងប្រទេសអូម៉ង់ ព្រមទាំងចំនួនត្រីបាឡែន Humpback ដ៏កម្រនៃសមុទ្រអារ៉ាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ឈូងសមុទ្រពែរ្សមានប្រវត្តិដ៏យូរអង្វែងក្នុងនាមជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រដ៏សំខាន់ ដែលបានទាក់ទាញមហាអំណាចអាណានិគមជាច្រើន។ រូបគំនូរពីឆ្នាំ ១៥៥៦ របស់ Gaspar Correia (ដែលមាននៅក្នុង Wikipedia) បង្ហាញពីបន្ទាយព័រទុយហ្គាល់នៅលើកោះហូរមូស ដែលជាភស្តុតាងនៃវត្តមានរបស់អឺរ៉ុបនាសតវត្សទី១៦។

នៅឆ្នាំ ១៨០៩ កងកម្លាំងចក្រភពអង់គ្លេសបានបើកប្រតិបត្តិការកងនាវានៅឆ្នេរ Ras Al Khaimah ដូចបានឃើញក្នុងគំនូរដោយ Charles Hamilton Smith (រូបភាពពី Wikipedia) ដែលបង្ហាញពីយុទ្ធនាការយោធាក្នុងតំបន់ និងការពង្រឹងឥទ្ធិពលអង់គ្លេស។

នៅសតវត្សទី២០ ការរកឃើញប្រេងបានប្រែក្លាយឈូងសមុទ្រទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ រូបភាពថតនៅថ្ងៃទី ២១ តុលា ១៩៨៧ (Wikipedia) បង្ហាញនាវាចម្បាំងអាមេរិកកំពុងអមការពារនាវាដឹកប្រេងក្នុងក្របខណ្ឌប្រតិបត្តិការ Earnest Will ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនាសម័យសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់-អ៊ីរ៉ាក់។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ការដាក់ឈ្មោះ “ឈូងសមុទ្រពែរ្ស” ក៏ជាប្រធានបទចម្រូងចម្រាសផងដែរ៖ រូបភាពផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងសារមន្ទីរឌូបៃ (ដែលបានថតដោយអ្នកប្រើប្រាស់ Wikipedia) បង្ហាញពីការលុបពាក្យ “Persian” ចេញ ដែលជាការប៉ុនប៉ងរបស់ប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួនក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះទៅជា “ឈូងសមុទ្រអារ៉ាប់” ដែលនៅតែជាជម្លោះការទូតរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia តំបន់ឈូងសមុទ្រពែរ្សត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាឃ្លាំងប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ ផែនទីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងនិងឧស្ម័ន (រូបភាពពី Wikipedia) បង្ហាញពីបណ្ដាញបំពង់បង្ហូរ អណ្តូងប្រេង និងកន្លែងចម្រាញ់យ៉ាងក្រាស់ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសជុំវិញឈូងសមុទ្រក្លាយជាប្រទេសនាំចេញថាមពលដ៏សំខាន់។

វប្បធម៌នៅតាមឆ្នេរឈូងសមុទ្ររួមបញ្ចូលទាំងទំនៀមទម្លាប់សមុទ្រដ៏សំបូរបែប ដូចជាការសាងសង់និងប្រើប្រាស់នាវាឌូ (dhow) ប្រពៃណីជលផល និងការប្រមូលគុជខ្យង។ រូបភាពឌូមួយនៅក្នុងហ្វយ័រនៃKhasab ប្រទេសអូម៉ង់ (ពី Wikipedia) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបរស់នៅបែបប្រពៃណីដែលបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ លើសពីនេះ ទីក្រុងទំនើបដូចជាឌូបៃ និងអាប៊ុយដាប៊ី ក៏បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពពី Wikipedia)។ ឯអូអេស៊ីសអាល់-អាហ្សា (Al-Ahsa Palm Oasis) នៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលជាតំបន់កសិកម្មប្រពៃណីដ៏ចំណាស់មួយ (រូបភាពពី Wikipedia) ក៏បង្ហាញពីកេរដំណែលដ៏សម្បូរបែបនៃតំបន់នេះផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ឈូងសមុទ្រពែរ្សនៅតែដើរតួនាទីជាសរសៃឈាមថាមពលដ៏សំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia បរិមាណប្រេងយ៉ាងច្រើនត្រូវដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហូរមូសជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលធ្វើឲ្យសន្តិសុខនៃច្រកនេះក្លាយជាកង្វល់អន្តរជាតិជានិច្ច។ វត្តមានយោធាអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត រួមជាមួយនឹងភាពតានតឹងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ បានបន្តធ្វើឲ្យតំបន់នេះជាចំណុចក្តៅភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដូចដែលរូបភាពប្រតិបត្តិការ Earnest Will បានបង្ហាញ។

ជម្លោះដាក់ឈ្មោះរវាង “ពែរ្ស” និង “អារ៉ាប់” ក៏នៅតែជាបញ្ហាការទូតដែលមិនទាន់ដោះស្រាយ។ រូបភាពផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រពីសារមន្ទីរឌូបៃ (Wikipedia) ដែលបានលុបពាក្យ “Persian” ជាក់ស្តែង គឺជាឧទាហរណ៍នៃការប្រកួតប្រជែងខាងនិទានកថាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលកំពុងបន្ត។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការវិវត្តនៅឈូងសមុទ្រពែរ្សអាចមានឥទ្ធិពលដោយប្រយោលដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា តាមរយៈការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ និងផលប៉ះពាល់លើពាណិជ្ជកម្មសកល។ លើសពីនេះ តំបន់នេះក៏ជាគោលដៅទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាមួយចំនួនផងដែរ។