ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ប្រទេសហ្គីយ៉ាណា ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសហករណ៍ហ្គីយ៉ាណា គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅឆ្នេរខាងជើងនៃទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅភាគខាងជើង ប្រទេសស៊ូរីណាមនៅភាគខាងកើត ប្រទេសប្រេស៊ីលនៅភាគខាងត្បូង និងភាគនិរតី និងប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡានៅភាគខាងលិច។ រាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ចចថោន (Georgetown)។

ហ្គីយ៉ាណាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ហ្គីយ៉ាណាស ហើយមានភាពល្បីល្បាញដោយសារព្រៃអាម៉ាហ្សូនដ៏ធំសម្បើម និងធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប។ វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ប្រទេសនេះមានប្រជាជនតិចតួច ជាមួយនឹងដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាប ហើយប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរ។ រូបភាពផ្កាយរណបពីឆ្នាំ ២០០៤ ដែលមាននៅក្នុងវីគីភីឌាបង្ហាញពីព្រៃក្រាស់និងប្រព័ន្ធទន្លេរបស់ប្រទេសនេះយ៉ាងច្បាស់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ដោយផ្អែកលើព័ត៌មានពីវីគីភីឌា ហ្គីយ៉ាណាមានទឹកដីភាគច្រើនគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃអាម៉ាហ្សូន ដែលជាព្រៃត្រូពិចដ៏ធំបំផុត និងមានជីវចម្រុះខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក។ តំបន់ឆ្នេរភាគខាងជើងជាវាលទំនាបមានជីជាតិ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់កសិកម្ម ខណៈពេលដែលតំបន់ខាងក្នុងមានព្រៃក្រាស់ វាលស្មៅរូពុនុនី (ដូចរូបភាព) និងជួរភ្នំ។ ទន្លេអេសសេគីបូ (Essequibo) គឺជាទន្លេដ៏វែងបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរគឺ ទឹកធ្លាក់កៃអេធួរ (Kaieteur Falls) ដែលជាទឹកធ្លាក់ដ៏មានកម្លាំងខ្លាំងបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដូចដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងវីគីភីឌា។ នៅតំបន់នេះក៏មានសត្វកង្កែប Anomaloglossus beebei ដែលជាប្រភេទសត្វដែលមានតែនៅក្នុងប្រទេសហ្គីយ៉ាណាប៉ុណ្ណោះ។

តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា ប្រជាជនហ្គីយ៉ាណាមានប្រមាណជាង ៨០០ ០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាកូនចៅរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ឥណ្ឌា និងអាហ្វ្រិក ព្រមទាំងជនជាតិដើម។ ក្រាហ្វដែលមាននៅក្នុងវីគីភីឌាបានបង្ហាញពីការថយចុះចំនួនប្រជាជនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលបណ្ដាលមកពីការធ្វើចំណាកស្រុក។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេស ដែលធ្វើឱ្យហ្គីយ៉ាណាក្លាយជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអាមេរិកខាងត្បូងដែលប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាផ្លូវការ។ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនមានកម្រិតទាប ហើយប្រជាជនភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅតាមតំបន់ឆ្នេរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វីគីភីឌាបានកត់ត្រាថា តំបន់ដែលឥឡូវជាហ្គីយ៉ាណា ធ្លាប់ជាទីជម្រករបស់ជនជាតិដើមអារ៉ាវ៉ាក់ (Arawak) និងការ៉ាអ៊ីប (Carib) ពីមុនការមកដល់របស់ជនជាតិអឺរ៉ុបនៅសតវត្សរ៍ទី ១៧។ ពួកហុល្លង់ជាអ្នកបង្កើតអាណានិគមដំបូង ដោយបង្កើតជាតំបន់ហុល្លង់ហ្គីយ៉ាណា។ ក្រោយមកនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១៩ ចក្រភពអង់គ្លេសបានកាន់កាប់ ហើយរួបរួមជាអាណានិគមអង់គ្លេសហ្គីយ៉ាណានៅឆ្នាំ ១៨៣១។ ផែនទីឆ្នាំ ១៨៩៦ (ដូចក្នុងរូប) បង្ហាញពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៃអង់គ្លេសហ្គីយ៉ាណា។ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទៀតដែលមានក្នុងវីគីភីឌាគឺផែនទីបង្ហាញជម្លោះព្រំដែនឆ្នាំ ១៨៩៧ ដោយលោក George Philip អ្នកគូសផែនទីជនជាតិស្កុតឡង់។

ហ្គីយ៉ាណាបានទទួលឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ២៦ ឧសភា ១៩៦៦ ហើយបានក្លាយជាសាធារណរដ្ឋនៅថ្ងៃទី ២៣ កុម្ភៈ ១៩៧០។ ទោះបីជាប្រទេសមានឯករាជ្យក៏ដោយ ជម្លោះដែនដីជាមួយវ៉េណេស៊ុយអេឡាលើតំបន់អេសសេគីបូ បានបន្តក្លាយជាបញ្ហាធំមួយ ដោយសារវ៉េណេស៊ុយអេឡាបានទាមទារតំបន់ភាគខាងលិចនៃទន្លេអេសសេគីបូ។ តាមវីគីភីឌា បញ្ហានេះបាននាំឱ្យមានសំណុំរឿងនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដែលកំពុងបន្តដំណើរការរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ហ្គីយ៉ាណាពឹងផ្អែកជាប្រពៃណីលើវិស័យកសិកម្ម រួមមានការផលិតស្រូវ និងស្ករ និងការជីករ៉ែមាស ត្បូងពេជ្រ និងបុកស៊ីត។ រូបថតពីវីគីភីឌាបង្ហាញពីត្រាក់ទ័រមួយក្នុងស្រែស្រូវ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសកម្មភាពកសិកម្មប្រពៃណី។ កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ការរកឃើញប្រេងឆៅនៅតំបន់ឈូងសមុទ្របានផ្លាស់ប្ដូរសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស ធ្វើឱ្យហ្គីយ៉ាណាក្លាយជាប្រទេសមួយដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿនបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ស្ពានអន្តរជាតិនៅឡេថឹម (Lethem) តភ្ជាប់ទៅប្រទេសប្រេស៊ីល ក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្ម។

ផ្នែកវប្បធម៌ ហ្គីយ៉ាណាមានសង្គមពហុវប្បធម៌ ដែលរួមបញ្ចូលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា អាហ្វ្រិក អឺរ៉ុប និងជនជាតិដើម។ សាសនាសំខាន់ៗមាន គ្រិស្ដសាសនា ហិណ្ឌូសាសនា និងឥស្លាមសាសនា។ គ្រីកេតជាកីឡាពេញនិយម ហើយពហុកីឡាដ្ឋានប្រូវីដេនស៍ (Providence Stadium) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិ។ កេរដំណែលវប្បធម៌រួមមាន វិហារគ្រិស្ដសាសនា St. George's Anglican Cathedral សាលារៀន Queen's College និងអគាររដ្ឋសភាដែលប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ ១៨៣៤ ដូចមានរូបភាពនៅក្នុងវីគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗ ប្រធានបទហ្គីយ៉ាណាបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងឡើងៗនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយសារតែកត្ដាពីរសំខាន់៖ ការកើនឡើងនៃជម្លោះដែនដីជាមួយវ៉េណេស៊ុយអេឡា និងការរកឃើញប្រេងដ៏ធំ។ រូបថតពីវីគីភីឌាខាងលើបង្ហាញពីជំនួបរវាងលោក Antony Blinken រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក និងលោក Irfaan Ali ប្រធានាធិបតីហ្គីយ៉ាណា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់មហាអំណាចចំពោះតំបន់នេះ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហគមន៍អន្តរជាតិបានសម្ដែងការគាំទ្រចំពោះអធិបតេយ្យភាពរបស់ហ្គីយ៉ាណា ខណៈដែលវ៉េណេស៊ុយអេឡាបន្តរឹតបន្តឹងជំហររបស់ខ្លួន។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ករណីហ្គីយ៉ាណាអាចផ្ដល់មេរៀនអំពីរបៀបដែលប្រទេសតូចមួយអាចគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិថ្មី និងប្រឈមមុខជាមួយការទាមទារដែនដីពីប្រទេសជិតខាង ដែលស្រដៀងនឹងបញ្ហាមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លើសពីនេះ ការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងលឿនរបស់ហ្គីយ៉ាណាក៏ជាករណីសិក្សាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ប្រជាជាតិកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។