ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូ (Gwangju Uprising) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ចលនាប្រជាធិបតេយ្យ ១៨ ឧសភា (May 18 Democratization Movement) គឺជាការធ្វើបាតុកម្មដឹកនាំដោយនិស្សិត និងប្រជាពលរដ្ឋនៅទីក្រុងក្វាងជូ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨០។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានផ្ទុះឡើងប្រឆាំងនឹងរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី ១៧ ឧសភា ដែលដឹកនាំដោយលោក ជុន ឌូហ្វាន (Chun Doo-hwan) ដើម្បីពង្រឹងអំណាចរបស់លោកបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី ១២ ធ្នូ ១៩៧៩។ យោធាកូរ៉េខាងត្បូងបានបង្ក្រាបការបះបោរនេះយ៉ាងសាហាវ ដោយបណ្តាលឱ្យមនុស្សចន្លោះពី ៦០០ ទៅ ២ ៣០០ នាក់ស្លាប់។ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រជាធិបតេយ្យនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងក្វាងជូ ស្ថិតនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ក្នុងតំបន់ហូណាម (Honam) និងជាទីក្រុងធំមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងធំៗនៅក្នុងប្រទេស។ តាម Wikipedia ប្រជាជនក្នុងតំបន់មានចំនួនប្រមាណ ១,៥ លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២២)។ កាលពីឆ្នាំ ១៩៨០ ក្វាងជូគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងវប្បធម៌នៃខេត្តចុលឡាខាងត្បូង (South Jeolla) ដែលមានប្រវត្តិនៃការប្រឆាំងនឹងរបបយោធា។ អ្នកដែលបានចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះភាគច្រើនគឺនិស្សិតសកលវិទ្យាល័យ កម្មករ និងពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលចង់បានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia នៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក ផាក ជុងហី (Park Chung-hee) ត្រូវបានធ្វើឃាត ហើយមេទ័ព ជុន ឌូហ្វាន បានដណ្តើមអំណាចតាមរយៈរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី ១២ ធ្នូ ១៩៧៩។ បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃទី ១៧ ឧសភា ១៩៨០ លោកបានពង្រីកច្បាប់អាជ្ញាសឹក ចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំប្រឆាំង បិទសាកលវិទ្យាល័យ ហាមឃាត់សកម្មភាពនយោបាយ និងគាបសង្កត់សារព័ត៌មាន។ សកម្មភាពនេះបានបង្កឱ្យមានបាតុកម្មនៅក្វាងជូ ដោយចាប់ផ្តើមពីនិស្សិតហើយបានរីករាលដាលដល់ពលរដ្ឋទូទៅ។

ទាហានយោធាបានឆ្លើយតបដោយហិង្សា ដោយបាញ់សម្លាប់មនុស្សជាច្រើន។ ប្រជាពលរដ្ឋក្វាងជូបានងើបបះបោរឡើងដោយប្រដាប់អាវុធ ហើយបានគ្រប់គ្រងទីក្រុងមួយរយៈ មុនពេលដែលយោធាបញ្ជូនកម្លាំងបន្ថែមចូលមកបង្ក្រាបយ៉ាងឃោរឃៅ។ ចំនួនអ្នកស្លាប់មានភាពខុសគ្នា ដោយប្រភពខ្លះ (តាម Wikipedia) បានប៉ាន់ប្រមាណថាមានពី ៦០០ ទៅ ២ ៣០០ នាក់។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជា ការសម្លាប់រង្គាលក្វាងជូ (Gwangju Massacre) ប៉ុន្តែឈ្មោះផ្លូវការនាពេលបច្ចុប្បន្នគឺ ចលនាប្រជាធិបតេយ្យ ១៨ ឧសភា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ ក្រោយការបង្ក្រាប តំបន់នេះទទួលរងការខូចខាតផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ហើយសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ត្រូវបានប៉ះពាល់។ ទោះយ៉ាងណា កាលពីប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមក ក្វាងជូបានអភិវឌ្ឍក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគេរំឭកជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ១៨ ឧសភា ដោយមានពិធីដាក់កម្រងផ្កានៅទីបញ្ចុះសពជាតិ ១៨ ឧសភា និងវិមានអនុស្សាវរីយ៍។ វាក៏បានក្លាយជាប្រភពនៃសិល្បៈ ភាពយន្ត (ដូចជារឿង "A Taxi Driver" និង "May 18") និងអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើន។ នៅទីក្រុងក្វាងជូ មានសារមន្ទីរ និងកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរទាំងក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូនៅតែជានិមិត្តសញ្ញាដ៏មានឥទ្ធិពលនៃការតស៊ូដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យនៅតំបន់អាស៊ី ហើយវាមានសារសំខាន់សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជាដែលយល់ពីបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងការបង្ក្រាបរបបផ្តាច់ការ។ តាមរយៈ Wikipedia ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ មានការព្យាយាមបំភ្លៃ ឬកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រឹត្តិការណ៍ ដែលនាំឱ្យមានការជជែកវែកញែកនៅក្នុងសង្គមកូរ៉េ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ មេរៀនពីក្វាងជូបានជំរុញឱ្យមានចលនាប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា និងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ដែលពលរដ្ឋតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិ និងសេរីភាព។

នៅក្នុងយុគសម័យព័ត៌មាន ការចងចាំអំពីព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូត្រូវបានរក្សាទុកតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបណ្តាញសង្គម ដែលធ្វើឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយបានដឹងពីការបាត់បង់ និងភាពក្លាហានរបស់អ្នកតវ៉ា។