ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូ ដែលគេស្គាល់ជាផ្លូវការថា ចលនាប្រជាធិបតេយ្យ ១៨ ឧសភា គឺជាស៊េរីនៃបាតុកម្មដឹកនាំដោយនិស្សិត ដែលបានកើតឡើងនៅទីក្រុងក្វាងជូ កូរ៉េខាងត្បូង ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨០។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានចាប់ផ្តើមជាការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋប្រហាររបស់ឧត្តមសេនីយ៍ជុន ឌូហ្វាន់ ដែលបានដណ្តើមអំណាចក្រោយការធ្វើឃាតប្រធានាធិបតីផាក ជុងហ៊ី។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា កងទ័ពកូរ៉េខាងត្បូងបានបង្ក្រាបចលនានេះដោយអំពើហិង្សា ដោយមានការយល់ព្រម និងជំនួយផ្នែកភ័ស្តុភារពីសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមរដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីជីមី ខារទ័រ ដែលបារម្ភថាការបះបោរអាចរីកដុះដាលទៅទីក្រុងផ្សេងទៀត និងទាក់ទាញកូរ៉េខាងជើងឲ្យធ្វើអន្តរាគមន៍។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយក្នុងការតស៊ូដើម្បីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកូរ៉េខាងត្បូង ដោយបានជំរុញឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅពេលក្រោយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងក្វាងជូស្ថិតនៅភាគនិរតីនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ និងជាទីរួមខេត្តជុលឡាខាងត្បូង។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់មួយនៅពេលនោះ។ ការបះបោរបានចាប់ផ្ដើមពីសាកលវិទ្យាល័យជាតិឈុនណាម ដែលជាគ្រឹះស្ថានសិក្សាដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងតំបន់ ហើយបានពង្រីកយ៉ាងឆាប់ទៅកាន់សង្កាត់ដទៃទៀត។ ប្រជាជនក្នុងទីក្រុង រួមមាននិស្សិត កម្មករ ពាណិជ្ជករ និងអ្នកស្រុកសាមញ្ញ បានចូលរួមការតវ៉ាជាមួយស្មារតីសាមគ្គីភាពខ្ពស់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរៀបរាបថា ក្រោយការធ្វើឃាតប្រធានាធិបតីផាក ជុងហ៊ី នៅថ្ងៃទី២៦ តុលា ១៩៧៩ ស្ថានភាពនយោបាយនៅកូរ៉េខាងត្បូងបានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់។ ឧត្តមសេនីយ៍ជុន ឌូហ្វាន់ និងក្រុមយោធាបានធ្វើរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃទី១២ ធ្នូ ១៩៧៩ ហើយបានដាក់ប្រទេសក្រោមច្បាប់អាជ្ញាសឹក។ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ១៩៨០ និស្សិតមកពីសាកលវិទ្យាល័យជាតិឈុនណាមបានផ្តើមធ្វើបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី ទាមទារឲ្យលុបចោលច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងស្ដារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ។

តាមវិគីភីឌា កងទ័ពរដ្ឋាភិបាលបានឆ្លើយតបដោយការបញ្ជូនទ័ពឆត្រយោង និងរថក្រោះចូលទីក្រុង ដោយធ្វើការបង្ក្រាបយ៉ាងឃោរឃៅ រួមទាំងការបាញ់សម្លាប់ជនស៊ីវិលគ្មានអាវុធ។ អំពើហិង្សានេះបានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ រួមទាំងអ្នករកស៊ីតាមផ្សារ និងអ្នកធ្វើការក្នុងរោងចក្រ នាំគ្នាចូលរួមការតស៊ូ។ ក្រុមអ្នកតវ៉ាបានដណ្តើមការិយាល័យរដ្ឋបាលខេត្ត និងកាន់កាប់ទីក្រុងមួយរយៈពេលខ្លី។ សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានកងទ័ពឈរជើងនៅកូរ៉េខាងត្បូង បានយល់ព្រមឲ្យប្រើកងទ័ពកូរ៉េខាងត្បូង ដើម្បីបង្ក្រាបការបះបោរ ដោយខ្លាចថាវានឹងរីករាលដាល និងបណ្ដាលឲ្យកូរ៉េខាងជើងធ្វើអន្តរាគមន៍ នេះបើតាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។

នៅថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ១៩៨០ កងទ័ពបានដណ្តើមការគ្រប់គ្រងទីក្រុងឡើងវិញ ដោយប្រើកម្លាំងប្រដាប់អាវុធយ៉ាងសន្ធាប់។ ចំនួនអ្នកស្លាប់និងរបួសពិតប្រាកដមិនត្រូវបានដឹងច្បាស់ ប៉ុន្តែវិគីភីឌាបានចង្អុលបង្ហាញថា របាយការណ៍ក្រោយៗបានប៉ាន់ស្មានថាមានជនរងគ្រោះស្លាប់រាប់រយនាក់ និងរបួសជាច្រើនពាន់នាក់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូបានបន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ដ៏សម្បើម។ ទីក្រុងក្វាងជូត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា «ទីក្រុងនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសថ្ងៃទី១៨ ឧសភា ជាថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិរំលឹកដល់ជនរងគ្រោះ ហើយបានសាងសង់ឧទ្យានជាតិ ១៨ ឧសភា ដែលជាកន្លែងបញ្ចុះសពជនរងគ្រោះក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ នេះបើតាមចំណងជើងរូបថតពីវិគីភីឌា។ ក្រៅពីនេះ សារមន្ទីរ និងបូជនីយដ្ឋានជាច្រើនត្រូវបានកសាងឡើង រួមទាំងប្រាង្គរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធ (May 18 Minjung Struggle Memorial Tower) ដែលជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូរបស់ប្រជាជន។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យសិល្បៈ ភាពយន្ត និងអក្សរសិល្ប៍កូរ៉េ ដោយបានបំផុសគំនិតបង្កើតស្នាដៃជាច្រើនដែលថតសំឡេងនៃការតស៊ូ និងការលះបង់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ចលនា ១៨ ឧសភា នៅតែជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ មិនត្រឹមតែនៅកូរ៉េខាងត្បូងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាគំរូសម្រាប់ចលនាស៊ីវិលនៅទូទាំងអាស៊ី។ តាមវិគីភីឌា របតីព្រឹត្តិការណ៍នេះបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរឆ្ពោះទៅរករបបស៊ីវិលប្រជាធិបតេយ្យនៅឆ្នាំ១៩៨៧។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការសិក្សាពីព្រឹត្តិការណ៍ក្វាងជូអាចផ្តល់ជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃអំពីអំណាចរបស់ប្រជាជនក្នុងការប្រឈមមុខនឹងអំពើផ្តាច់ការ ព្រមទាំងផលវិបាកនៃការជ្រៀតជ្រែកពីមហាអំណាចបរទេស។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ស្មារតីក្វាងជូនៅតែបន្តជំរុញចលនាសង្គមស៊ីវិលនៅកូរ៉េខាងត្បូង ដោយរំលឹកឲ្យឃើញថាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមិនមែនកើតមានដោយងាយនោះទេ។