ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ហាដរ៉ាម៉ុត (Hadhramaut) គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយនៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបអារ៉ាប់។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia តំបន់នេះគ្របដណ្តប់រដ្ឋហាដរ៉ាម៉ុត ស្សាប់វ៉ា (Shabwah) និងម៉ាហ្រ៉ា (Mahrah) នៃប្រទេសយេម៉ែន ព្រមទាំងតំបន់ដូហ្វារ (Dhofar) នៅភាគនិរតីនៃប្រទេសអូម៉ង់ និងស្សារូរ៉ា (Sharurah) ក្នុងខេត្តណាចរ៉ាន (Najran) នៃប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ នៅក្នុងនិយមន័យប្រវត្តិសាស្ត្រទូលំទូលាយ ហាដរ៉ាម៉ុតក៏អាចរាប់បញ្ចូលរដ្ឋអាដែន (Aden) អាប់យ៉ាន (Abyan) និងឡាហ៊ីច (Lahij) បានផងដែរ។ តំបន់នេះល្បីល្បាញដោយសារស្ថាបត្យកម្មឥដ្ឋភក់ដ៏អស្ចារ្យ និងប្រវត្តិជាមហាអំណាចពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងក្រអូប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ភូមិសាស្ត្រហាដរ៉ាម៉ុតមានចំណុចសំខាន់គឺ ជ្រលងហាដរ៉ាម៉ុត (Wadi Hadhramaut) ដែលជាជ្រលងទន្លេបុរាណធំស្ថិតនៅកណ្តាលខ្ពង់រាបថ្មកំបោរ។ ជ្រលងនេះមានទន្លេរដូវ និងដីមានជីជាតិសម្រាប់កសិកម្ម។ តាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រអារ៉ាប់មានកំពង់ផែសំខាន់ដូចជា មុកាឡា (Mukalla)។ ប្រជាជនត្រូវបានគេហៅថា ហាដារ៉េម (Hadharem)។ ពួកគេធ្លាប់និយាយភាសាហាដរ៉ាម៉ុត (Hadramautic) ជាភាសាអារ៉ាប់ខាងត្បូងបុរាណ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនប្រើគ្រាមភាសាអារ៉ាប់ហាដរ៉ាមី (Hadhrami Arabic)។ សហគមន៍ពួកគេបានរីករាលដាលទៅក្រៅប្រទេស ដូចជានៅឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី តាមរយៈប្រវត្តិធ្វើដំណើរជាឈ្មួញ និងអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ហាដរ៉ាម៉ុតមានប្រវត្តិសាស្ត្រយូរលង់។ នៅសម័យបុរាណ នគរហាដរ៉ាម៉ុតជាមហាអំណាចពាណិជ្ជកម្ម ដោយមានរាជធានីស្សាប់វ៉ា (Shabwa) គ្រប់គ្រងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងក្រអូប ដូចជាជ័រល្វីងទេសនិងជ័រកំឡោក ដែលនាំចេញទៅអេហ្ស៊ីប ក្រិក និងរ៉ូម។ ការរកឃើញសិលាចារឹក និងសំណង់ប្រាសាទបានបង្ហាញពីអរិយធម៌ជឿនលឿនមួយ។

ក្រោយការមកដល់នៃសាសនាឥស្លាមនៅសតវត្សរ៍ទី៧ តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃចក្រភពឥស្លាម ហើយក្រោយមកស្ថិតក្រោមរាជវង្សក្នុងស្រុកដូចជាកាធារី (Kathiri) និងក្វាអ៊ីតី (Qu'aiti)។ ក្នុងសម័យអាណានិគម អង់គ្លេសមានឥទ្ធិពលលើតំបន់ជុំវិញអាដែន។ ការធ្វើចំណាកស្រុករបស់ពួកហាដារ៉េមទៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានកើនឡើងចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១៩ ដោយពួកគេបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងការផ្សព្វផ្សាយឥស្លាម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈ Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចហាដរ៉ាម៉ុតពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម ការនេសាទ និងការចិញ្ចឹមសត្វជាប្រពៃណី។ ក្នុងសម័យទំនើប ប្រេងកាតក៏ជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់ ដោយមានកន្លែងខួងប្រេងនៅក្នុងតំបន់។ ផលិតផលកសិកម្មល្បីៗរួមមាន ល្ហុងខ្វង ទឹកឃ្មុំហាដរ៉ាមី និងដំឡូងបារាំង។ កំពង់ផែមុកាឡាបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។

វប្បធម៌របស់តំបន់នេះមានលក្ខណៈពិសេសដោយសារស្ថាបត្យកម្មឥដ្ឋភក់ ដូចជាទីក្រុងស៊ីបាម (Shibam) ដែលត្រូវបានគេហៅថា «ម៉ាន់ហាតាន់នៃវាលខ្សាច់» ដោយសារអគារខ្ពស់ៗពីឥដ្ឋភក់មានអាយុកាលរាប់សតវត្សរ៍។ ទីក្រុងសេយូន (Seiyun) មានព្រះបរមរាជវាំងស៊ុលតង់អាល់កាធារី និងវិហារអាល់មូហ៍ដារ (Al-Muhdhar Mosque) នៅតារីម (Tarim) ដែលមានមីណារ៉ែតខ្ពស់ជាងគេនៅយេម៉ែន។ តន្ត្រី កំណាព្យ និងម្ហូបអាហារ ដូចជាបាយម៉ាន់ឌី (Mandi) ក៏ជាផ្នែកនៃអត្តសញ្ញាណហាដរ៉ាមីដែលគេស្គាល់ទូទាំងពិភពអារ៉ាប់ដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ហាដរ៉ាម៉ុតនៅតែជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងប្រទេសយេម៉ែន។ ទោះបីមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅយេម៉ែនតាំងពីឆ្នាំ២០១៤ តំបន់នេះបានទទួលរងផលប៉ះពាល់តិចជាងតំបន់ផ្សេង ប៉ុន្តែក្រុមប្រដាប់អាវុធផ្សេងៗនៅតែមានវត្តមាន។ កំពង់ផែមុកាឡាធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់ក្រុមអាល់កៃដាមួយរយៈខ្លី មុនត្រូវកងកម្លាំងគាំទ្រដោយអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមដកចេញ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ហាដរ៉ាម៉ុតផ្តល់ជាទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងពិភពអារ៉ាប់ និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជា តាមរយៈសហគមន៍ឥស្លាមដែលមានដើមកំណើតហាដរ៉ាមី។ ទីក្រុងស៊ីបាម ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកយូណេស្កូ និងកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ផ្សេងទៀត នៅតែបន្តទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍អន្តរជាតិ បើទោះបីមានបញ្ហាសន្តិសុខ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុគំរាមកំហែងក៏ដោយ។