ក្រុមហាម៉ាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្រុមហាម៉ាស (Hamas) ដែលមានឈ្មោះពេញថា “ចលនាតស៊ូអ៊ីស្លាម” (Islamic Resistance Movement) គឺជាអង្គការនយោបាយជាតិនិយមប៉ាឡេស្ទីន ដែលមានមនោគមវិជ្ជាអ៊ីស្លាមស៊ុននី។ ក្រុមនេះមានកងយោធាមួយឈ្មោះថា កងពលតូចអាល់-កាសសាម (Al-Qassam Brigades) ហើយបានគ្រប់គ្រងដែនដីហ្គាហ្សា (Gaza Strip) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧មក បន្ទាប់ពីបានឈ្នះការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនក្នុងឆ្នាំ២០០៦ និងជម្លោះផ្ទៃក្នុងជាមួយគូប្រជែងហ្វាតា (Fatah)។ ក្រុមហាម៉ាសត្រូវបានប្រទេសជាច្រើន រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពអឺរ៉ុប ចាត់ទុកជាក្រុមភេរវកម្ម ខណៈដែលប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជា រុស្ស៊ី ចិន និងប្រជាជាតិឥស្លាមមួយចំនួន មិនចាត់ទុកថាជាក្រុមភេរវកម្មឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមហាម៉ាសមានមូលដ្ឋានសំខាន់នៅក្នុងដែនដីហ្គាហ្សា ដែលជាតំបន់ឆ្នេរតូចចង្អៀតមានប្រវែងប្រហែល ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងចន្លោះ ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅតាមបណ្តោយសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ជាប់ព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីប។ តំបន់នេះមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ២.៣ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន និងកូនចៅ។ ក្រុមហាម៉ាសគ្រប់គ្រងទាំងរដ្ឋបាលស៊ីវិល និងកម្លាំងសន្តិសុខក្នុងដែនដីនេះ តាមរយៈរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលដែលខ្លួនបង្កើតឡើង។ ថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយជាន់ខ្ពស់របស់ក្រុមហាម៉ាស ដូចជាប្រធានការិយាល័យនយោបាយ មានទីតាំងនៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសក្នុងប្រទេសកាតា តួកគី និងលីបង់។ មេដឹកនាំដ៏សំខាន់រួមមានលោក Ismail Haniyeh (ដែលត្រូវបានសម្លាប់នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤) និងលោក Yahya Sinwar ដែលដឹកនាំនៅក្នុងហ្គាហ្សា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហាម៉ាសត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ នាពេលចាប់ផ្តើមនៃអ៊ីនទីហ្វាដាទីមួយ ដោយលោក Sheikh Ahmed Yassin និងសមាជិកដទៃទៀតនៃចលនាភាតរភាពមូស្លីម (Muslim Brotherhood)។ ធម្មនុញ្ញដើមរបស់ក្រុមហាម៉ាសក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ បានអំពាវនាវឱ្យមានការបំផ្លាញរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល និងបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្លាមនៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅឆ្នាំ២០១៧ ក្រុមហាម៉ាសបានចេញធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលទទួលយកគំនិតបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនតាមព្រំដែនឆ្នាំ១៩៦៧ ប៉ុន្តែនៅតែមិនទទួលស្គាល់អ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមនេះបានប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាត និងការបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ជាពិសេសក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ និងឆ្នាំ២០០០។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាសបានឈ្នះការបោះឆ្នោតសភាប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែភាពតានតឹងជាមួយគណបក្សហ្វាតាបានឈានដល់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ហើយក្រុមហាម៉ាសបានកាន់កាប់ហ្គាហ្សាទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ២០០៧។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានសង្គ្រាមធំៗជាច្រើនលើកជាមួយអ៊ីស្រាអែល ដូចជានៅឆ្នាំ២០០៨-២០០៩, ២០១២, ២០១៤, ឆ្នាំ២០២១ និងជម្លោះថ្មីបំផុតក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ដែលផ្ទុះឡើងក្រោយការវាយប្រហារថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមហាម៉ាសមិនត្រឹមតែជាកម្លាំងយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់សេវាសង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយដល់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ដូចជា សាលារៀន គ្លីនិកសុខភាព និងកម្មវិធីជំនួយស្បៀងអាហារ ដែលបានជួយបង្កើនប្រជាប្រិយភាពរបស់ខ្លួនក្នុងចំណោមប្រជាជន។ វិគីភីឌាបានសរសេរថា សកម្មភាពសប្បុរសធម៌ទាំងនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួនក្នុងការកសាងមូលដ្ឋានគាំទ្រដ៏រឹងមាំ។ ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ក្រុមហាម៉ាសទទួលបានមូលនិធិពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ កាតា និងវិភាគទានពីសប្បុរសជនប៉ាឡេស្ទីននៅបរទេស។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ក្រុមហាម៉ាសបានប្រឹងប្រែងអនុវត្តច្បាប់អ៊ីស្លាម (Sharia) នៅក្នុងដែនដីហ្គាហ្សា ដោយមានការរឹតបន្តឹងលើសកម្មភាពសង្គមមួយចំនួន និងការលើកកម្ពស់តម្លៃអ៊ីស្លាម។ ក្រុមនេះក៏បានរៀបចំការប្រមូលផ្តុំធំៗ ដូចជា ពិធីខួបនានា ដើម្បីបង្ហាញពីកម្លាំង និងការគាំទ្ររបស់ខ្លួន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ក្រុមហាម៉ាសបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារដ៏អស្ចារ្យមួយលើអ៊ីស្រាអែលនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា។ ក្រុមហាម៉ាសបានបញ្ជូនអ្នកប្រយុទ្ធរាប់ពាន់នាក់ឆ្លងកាត់ព្រំដែន ដោយវាយប្រហារទៅលើសហគមន៍និងទីតាំងយោធា ព្រមទាំងបានសម្លាប់មនុស្សជាង ១.២០០ នាក់ និងចាប់មនុស្សប្រមាណ ២៥០ នាក់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង នេះបើយោងតាមវិគីភីឌា ដោយដកស្រង់ពីរបាយការណ៍របស់អ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងនោះ ការសម្លាប់រង្គាលនៅពិធីបុណ្យតន្ត្រីរេអ៊ីម (Re’im) បានបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ៣៦៤ នាក់ស្លាប់។ ជាការឆ្លើយតប អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការយោធាយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅក្នុងហ្គាហ្សា ដែលបានបណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់រាប់ម៉ឺននាក់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហភាពអឺរ៉ុប បានអំពាវនាវឱ្យមានបទឈប់បាញ់ និងការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំង។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅបរទេស ជម្លោះនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ហើយអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងតម្លៃប្រេង។ ម្យ៉ាងទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងអស់រក្សាការអត់ធ្មត់ និងគាំទ្រដំណោះស្រាយរដ្ឋទាំងពីរ។