ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ហាតវែរ (Hardware) គឺជាពាក្យសម្រាប់សំគាល់សមាសធាតុរូបវន្តទាំងឡាយរបស់កុំព្យូទ័រ ឬប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកណាមួយ។ វារួមបញ្ចូលឧបករណ៍ដូចជា សាកូ (CPU) មេម៉ូរី ដ្រាយវ៍រឹង (Hard Drive) ម៉ាស៊ីនបោះពុម្ព និងគ្រឿងភ្ជាប់ផ្សេងៗ ដែលអាចមើលឃើញ និងប៉ះបាន។ ភាពខុសគ្នាសំខាន់រវាងហាតវែរ និងកម្មវិធី (Software) គឺថាកម្មវិធីជាសំណុំកូដ និងការណែនាំដែលដំណើរការលើហាតវែរ។ នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ហាតវែរបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃឧបករណ៍ទំនើបៗជាច្រើន ចាប់ពីទូរស័ព្ទឆ្លាតវៃ រហូតដល់មនុស្សយន្តឧស្សាហកម្ម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឧស្សាហកម្មហាតវែរមានវត្តមានទូទាំងពិភពលោក ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មស្នូលៗនៅទ្វីបអាស៊ី ដូចជា ចិន តៃវ៉ាន់ កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន ក៏ដូចជានៅសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ។ យោងតាមវីគីភីឌា តួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលបានចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ហាតវែរមានដូចជា ឆាលស៍ បេបបេជ (Charles Babbage) កើតនៅថ្ងៃទី ២៦ ធ្នូ ១៧៩១ នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ចក្រភពអង់គ្លេស ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា «បិតានៃកុំព្យូទ័រ» ដោយសារការរចនាម៉ាស៊ីនវិភាគ (Analytical Engine)។ លោក អាឡិន ធូរីង (Alan Turing) ជាអ្នកគណិតវិទ្យាជនជាតិអង់គ្លេស កើតនៅថ្ងៃទី ២៣ មិថុនា ១៩១២ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតគំនិតកុំព្យូទ័រទំនើប។ ក្នុងសម័យកាលក្រោយៗមក លោក ហ្គរដុន ម៉ូរ (Gordon Moore) សហស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Intel បានល្បីល្បាញដោយសារច្បាប់ម៉ូរ ដែលព្យាករណ៍ពីការកើនឡើងទ្វេដងនៃចំនួនត្រង់ស៊ីស្ទ័ររៀងរាល់ ២ ឆ្នាំម្តង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិរបស់ហាតវែរចាប់ផ្តើមពីឧបករណ៍គណនាមេកានិច ដូចជាអ័បាកាស (Abacus) ដែលប្រើតាំងពីសម័យបុរាណ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៧ ប្លេស ប៉ាស្កាល់ (Blaise Pascal) បានបង្កើតម៉ាស៊ីនគណនាមេកានិចដំបូង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប៉ាស្កាលីន។ យោងតាមវីគីភីឌា ការវិវត្តន៍ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី២០ ជាមួយនឹងការបង្កើតបំពង់សុញ្ញាកាស (Vacuum Tubes) ដែលប្រើក្នុងកុំព្យូទ័រជំនាន់ទីមួយដូចជា ENIAC។ បន្ទាប់មក ការបង្កើតត្រង់ស៊ីស្ទ័រនៅឆ្នាំ១៩៤៧ ដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅ Bell Labs បានធ្វើឱ្យឧបករណ៍តូចជាងមុន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។

ការរីកចម្រើនបន្តជាមួយនឹងសៀគ្វីរួមបញ្ចូលគ្នា (Integrated Circuit) នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ និងមីក្រូដំណើរការ (Microprocessor) នៅឆ្នាំ១៩៧១ ដោយក្រុមហ៊ុន Intel។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់កុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន (PC) និងបដិវត្តន៍ឌីជីថល។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ហាតវែរបានវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយច្បាប់ម៉ូរបានដើរតួជាសូចនាករនៃការអភិវឌ្ឍន៍នេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ហាតវែរមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ចសកល។ យោងតាមវីគីភីឌា ឧស្សាហកម្មសាកូឡេឌុយទ័រមានទំហំទីផ្សាររាប់រយពាន់លានដុល្លារ និងជាកម្លាំងចម្បងនៅពីក្រោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ រួមទាំងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងអ៊ីនធឺណិតនៃអ្វីៗ (IoT)។ ក្រៅពីទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ច ហាតវែរបានជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌សម័យទំនើប តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវិធីទំនាក់ទំនង ការសិក្សា និងការកម្សាន្តរបស់មនុស្ស។ ទូរស័ព្ទដៃ កុំព្យូទ័រយួរដៃ និងឧបករណ៍ស្លាកឆ្លាតវៃ បានក្លាយជាផ្នែកមិនអាចខ្វះបាននៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដោយបង្កើតឱ្យមាននិន្នាការដូចជា ការងារពីចម្ងាយ និងបណ្តាញសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ននេះ ហាតវែរកំពុងស្ថិតនៅចំណុចកណ្តាលនៃការពិភាក្សាសកល ដោយសារកង្វះខាតបន្ទះសាកូឡេឌុយទ័រដែលបានប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មជាច្រើន ចាប់ពីរថយន្ត រហូតដល់គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក។ តាមការរាយការណ៍ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ កត្តានេះបានជំរុញឱ្យប្រទេសនានាបង្កើនការវិនិយោគក្នុងផលិតកម្មសាកូឡេឌុយទ័រ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់មួយចំនួន។ លើសពីនេះ ការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា AI បានបង្កើនតម្រូវការហាតវែរដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ ដូចជាបន្ទះ GPU ជំនាន់ថ្មី។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីហាតវែរកាន់តែមានសារៈសំខាន់ ខណៈដែលប្រទេសនេះកំពុងពង្រីកវិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។ ការទទួលបានឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក ការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត និងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបច្ចេកទេស ជាកត្តាគន្លឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍នាពេលអនាគត។