សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ គឺជាគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាឯកជនមួយក្នុងក្រុម Ivy League ដែលស្ថិតនៅទីក្រុងខេមប្រ៊ីជ រដ្ឋម៉ាសាជូសិត សហរដ្ឋអាមេរិក។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៦៣៦ និងបានទទួលឈ្មោះជាផ្លូវការថា មហាវិទ្យាល័យហាវើដ នៅឆ្នាំ ១៦៣៩ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់លោក ចន ហាវើដ (John Harvard) ដែលជាអ្នកឧបត្ថម្ភដំបូង វាគឺជាស្ថាប័នឧត្តមសិក្សាចំណាស់ជាងគេបង្អស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ឥទ្ធិពល ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់វាបានធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសាកលវិទ្យាល័យមួយដែលមានកិត្យានុភាពខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក។

សាកលវិទ្យាល័យហាវើដមានប្រព័ន្ធបណ្ណាល័យដ៏ធំធេង ដោយមានសាខាចំនួន ៧៩ និងសៀវភៅជាង ១៨ លានភាគ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រព័ន្ធបណ្ណាល័យសិក្សាឯកជនធំជាងគេលើសកលលោក។ ជាងនេះទៀត អំណោយទានហិរញ្ញវត្ថុ (endowment) របស់វាធំជាងគេក្នុងចំណោមស្ថាប័នអប់រំទាំងអស់ ដោយមានទឹកប្រាក់ ៣២,៣ ពាន់លានដុល្លារ ត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៣ តាមវិគីភីឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បរិវេណសំខាន់របស់សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ មានទីតាំងនៅទីក្រុងខេមប្រ៊ីជ ចម្ងាយប្រហែល ៣ ម៉ាយភាគពាយព្យនៃទីក្រុងបូស្តុន។ តំបន់នេះគ្របដណ្តប់ទំហំ ២០៩ ហិចតា ហើយរួមមានអគារសិក្សា សាលាឯកទេស អន្តេវាសិកដ្ឋាន និងកន្លែងស្រាវជ្រាវជាច្រើន។ សាលាវេជ្ជសាស្ត្រ និងសាលាធុរកិច្ច មានទីតាំងដាច់ដោយឡែកនៅក្នុងសង្កាត់ផ្សេងទៀតរបស់បូស្តុន ដូចជាតំបន់ឡុងវូដ (Longwood) និងអលស្តុន (Allston) ជាដើម។

ចំពោះសហគមន៍វិញ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដមាននិស្សិតនិងបុគ្គលិករាប់ម៉ឺននាក់ រួមទាំងនិស្សិតអន្តរជាតិមកពីជុំវិញពិភពលោក។ ភាសាផ្លូវការសម្រាប់ការបង្រៀនគឺភាសាអង់គ្លេស។ ទោះជាសាកលវិទ្យាល័យនេះដើមឡើយបង្កើតឡើងដើម្បីបណ្ដុះបណ្ដាលបព្វជិតក៏ដោយ ក៏វាមិនមានទំនាក់ទំនងផ្លូវការជាមួយនិកាយសាសនាណាមួយឡើយ ហើយបានក្លាយជាស្ថាប័នសាសនាអព្យាក្រឹតតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៩ តាមវិគីភីឌា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កំណើតនៃសាកលវិទ្យាល័យហាវើដបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅថ្ងៃទី ២៨ តុលា ឆ្នាំ ១៦៣៦ ដោយការអនុម័តពីសភារដ្ឋម៉ាសាជូសិត ក្រោមឈ្មោះដើមថា "New College"។ បីឆ្នាំក្រោយមក វាបានប្តូរឈ្មោះទៅជា "Harvard College" ដើម្បីរំឭកដល់លោក ចន ហាវើដ ដែលបានបរិច្ចាគបណ្ណាល័យនិងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងច្រើន។ នៅដំណាក់កាលដំបូង មហាវិទ្យាល័យនេះមានគោលបំណងបណ្តុះបណ្ដាលបព្វជិត Congregationalist និង Unitarian តែក្រោយមកនៅសតវត្សរ៍ទី១៨ កម្មវិធីសិក្សាបានផ្លាស់ប្តូរទៅរកលទ្ធិសាសនាតិចតួច ហើយស្ថាប័ននេះបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌នៃឥស្សរជនថ្នាក់ខ្ពស់នៅបូស្តុន។

នៅក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក លោកប្រធានសាកលវិទ្យាល័យ ឆាល វីល្លៀម អេលៀត (Charles William Eliot) ដែលកាន់តំណែងពីឆ្នាំ ១៨៦៩ ដល់ ១៩០៩ បានផ្លាស់ប្តូរមហាវិទ្យាល័យពីស្ថាប័នបង្រៀនបែបបុរាណ ទៅជាសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវទំនើប ដោយបង្កើតសាលាវិជ្ជាជីវៈនានា និងពង្រីកកម្មវិធីសិក្សា។ នៅឆ្នាំ ១៩០០ ហាវើដជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសមាគមសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក (Association of American Universities)។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី២០ លោក James Bryant Conant បានដឹកនាំស្ថាប័នឆ្លងកាត់មហាទំនាបសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបានធ្វើកំណែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សានិងគោលនយោបាយចូលរៀនក្រោយសង្គ្រាម។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយទៀតគឺការបើកទទួលនិស្សិតស្រីជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ក្រោយការរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយមហាវិទ្យាល័យ Radcliffe College ដែលពីមុនជាមហាវិទ្យាល័យនារី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សាកលវិទ្យាល័យហាវើដមានមូលនិធិហិរញ្ញវត្ថុដ៏មហាសាល ដែលជាកត្តាជំរុញឱ្យវាអាចផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដ៏សប្បុរសដល់និស្សិត និងឧបត្ថម្ភការស្រាវជ្រាវដែលមានការចំណាយខ្ពស់។ តាមវិគីភីឌា កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៣ អំណោយទានរបស់វាមានទឹកប្រាក់ ៣២,៣ ពាន់លានដុល្លារ ដែលធំជាងគេក្នុងចំណោមស្ថាប័នសិក្សាទាំងអស់។ ទោះបីថ្លៃសិក្សាមានកម្រិតខ្ពស់ក្តី កញ្ចប់ជំនួយទាំងនេះអាចធ្វើឱ្យនិស្សិតមកពីគ្រួសារកម្រិតមធ្យមនិងក្រីក្រអាចចូលរៀនបាន។

ផ្នែកវប្បធម៌ ហាវើដជាទីតាំងនៃសារមន្ទីរសិល្បៈ វិទ្យាសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន។ ប្រព័ន្ធបណ្ណាល័យដ៏ល្បីល្បាញរបស់វា ដែលមានស្នូលនៅបណ្ណាល័យ Widener មានបណ្តុំសៀវភៅជាង ២០ លានភាគ និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កីឡាក៏ជាផ្នែកដ៏រស់រវើកនៃជីវិតនិស្សិត ដោយក្រុម Harvard Crimson ប្រកួតក្នុងការប្រកួត Ivy League និងមានប្រវត្តិជោគជ័យយូរអង្វែង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សាកលវិទ្យាល័យហាវើដបាននិងកំពុងរក្សាតួនាទីជាស្ថាប័នឈានមុខគេក្នុងវិស័យអប់រំ នយោបាយ និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ បញ្ជីឈ្មោះអតីតនិស្សិតរបស់វារួមមានប្រធានាធិបតីអាមេរិកជាច្រើនរូប ដូចជា John Adams, Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, George W. Bush, Barack Obama ជាដើម និងឥស្សរជនពិភពលោកដូចជា អតីតអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ Ban Ki-moon និងប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសលីបេរីយ៉ា Ellen Johnson Sirleaf ជាដើម។

នាពេលថ្មីៗនេះ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដបានប្រឈមមុខនឹងភាពតានតឹងផ្នែកគោលនយោបាយជាមួយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា កាលពីថ្ងៃទី ២២ ឧសភា ២០២៥ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខមាតុភូមិអាមេរិក លោកស្រី Kristi Noem បានចេញលិខិតដកវិញ្ញាបនបត្រពាក់ព័ន្ធនឹងសាកលវិទ្យាល័យនេះ ដោយចោទប្រកាន់ពីបញ្ហាមួយចំនួន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងដ៏ស្មុគស្មាញរវាងស្ថាប័នអប់រំធំៗ និងអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាល។

សម្រាប់ប្រិយមិត្តអ្នកអាននៅកម្ពុជា ការស្គាល់ពីសាកលវិទ្យាល័យហាវើដអាចផ្តល់ទស្សនៈថ្មីៗអំពីការអភិវឌ្ឍឧត្តមសិក្សាលំដាប់ពិភពលោក និងឱកាសសម្រាប់និស្សិតខ្មែរដែលចង់សិក្សានៅបរទេស។ សាកលវិទ្យាល័យនេះក៏មានកម្មវិធីស្រាវជ្រាវនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយបណ្ដាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចមានឥទ្ធិពលដល់វិស័យអប់រំក្នុងតំបន់។