ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការធានារ៉ាប់រងសុខភាព (Health Insurance) គឺជាប្រភេទធានារ៉ាប់រងមួយដែលគ្របដណ្តប់លើហានិភ័យនៃការចំណាយលើថ្លៃព្យាបាលជំងឺទាំងមូល ឬមួយផ្នែក។ ដូចធានារ៉ាប់រងផ្សេងៗដែរ ហានិភ័យត្រូវបានចែករំលែកក្នុងចំណោមបុគ្គលជាច្រើន។ តាមរយៈការប៉ាន់ស្មានហានិភ័យសុខភាព និងការចំណាយសរុបលើប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាចបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ ដូចជាការបង់បុព្វលាភប្រចាំខែ ឬពន្ធលើប្រាក់ខែ ដើម្បីផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់បង់ថ្លៃសេវាសុខភាពដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង។

ការគ្រប់គ្រងអត្ថប្រយោជន៍នេះ ត្រូវបានអនុវត្តដោយស្ថាប័នមួយ ដូចជាទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល អាជីវកម្មឯកជន ឬអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ។ គោលបំណងចម្បងគឺការពារបុគ្គល និងគ្រួសារពីបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុដែលបណ្តាលមកពីការព្យាបាលជំងឺ ឬគ្រោះថ្នាក់ដែលមិនបានរំពឹងទុក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈទិន្នន័យរបស់ OECD ដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនមានការចំណាយសុខភាពម្នាក់ៗខ្ពស់ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ នៅក្នុងប្រទេសដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពត្រូវបានផ្តល់ដោយនិយោជក ឬទិញដោយឯកជន ហើយមានប្រជាជនមួយចំនួនគ្មានការធានារ៉ាប់រង។ រីឯនៅប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើន ដូចជាចក្រភពអង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់ ប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពសាធារណៈគ្របដណ្តប់ប្រជាជនភាគច្រើន។ នៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា ការគ្របដណ្តប់នៅមានកម្រិត ហើយប្រជាជនជាច្រើនត្រូវចំណាយផ្ទាល់ខ្លួន។ កត្តាភូមិសាស្ត្រ កំណត់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការទទួលបានសេវាធានារ៉ាប់រង ព្រោះប្រជាជននៅទីជនបទជាញឹកញាប់ពិបាកចូលប្រើប្រាស់សេវាសុខភាព និងធានារ៉ាប់រងជាងប្រជាជននៅទីក្រុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពមានដើមកំណើតនៅអាល្លឺម៉ង់ក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៨៨០ ក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់អធិការបតី ប៊ីស្មាក (Bismarck) ដែលបានបង្កើតប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពសាធារណៈជាលើកដំបូង។ គំរូនេះក្រោយមកត្រូវបានយកមកអនុវត្តនៅបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបដទៃទៀត។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពឯកជនបានរីកដុះដាលក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៣០ ហើយកម្មវិធីរបស់រដ្ឋាភិបាលដូចជា Medicare និង Medicaid ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩៦៥។

យោងតាមទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានបង្ហាញក្នុងក្រាហ្វខាងលើ ចំនួនជនជាតិអាមេរិកដែលគ្មានការធានារ៉ាប់រងសុខភាពមានការកើនឡើង និងថយចុះទៅតាមកត្តាសេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល។ នៅសម័យទំនើប ប្រទេសជាច្រើនកំពុងព្យាយាមសម្រេចគោលដៅធានារ៉ាប់រងសុខភាពជាសាកល (Universal Health Coverage) ដែលជាផ្នែកមួយនៃគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) នៅឆ្នាំ២០១៥។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់បុគ្គល ដោយការប្រមូលបុព្វលាភពីមនុស្សជាច្រើន ហើយប្រើប្រាស់មូលនិធិនោះសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវការថ្លៃព្យាបាល។ គំរូនេះជួយឱ្យប្រព័ន្ធសុខាភិបាលមានស្ថិរភាព និងអាចព្យាករណ៍បាន។ ប៉ុន្តែក៏មានបញ្ហាប្រឈមដូចជា បុព្វលាភខ្ពស់ ការគ្របដណ្តប់មិនគ្រប់គ្រាន់ និងបាតុភូតសីលធម៌ (moral hazard) ដែលអ្នកធានារ៉ាប់រងអាចប្រើប្រាស់សេវាសុខភាពច្រើនជាងការចាំបាច់។

ខាងវប្បធម៌ ទស្សនៈរបស់សង្គមចំពោះការធានារ៉ាប់រងមានភាពខុសគ្នា។ នៅប្រទេសកម្ពុជា ប្រពៃណីនៃការជួយគ្នាក្នុងគ្រួសារនៅមានឥទ្ធិពល ប៉ុន្តែជាមួយការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងការកើនឡើងនៃថ្លៃថ្នាំព្យាបាល តម្រូវការធានារ៉ាប់រងសុខភាពកាន់តែខ្ពស់ឡើងៗ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវមូលនិធិសមធម៌សុខភាព (Health Equity Funds) ដើម្បីជួយអ្នកក្រីក្រឱ្យទទួលបានសេវាសុខភាពដោយមិនគិតថ្លៃ ឬតម្លៃទាប។ ទោះជាយ៉ាងណា ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងនៅមានកម្រិត ដែលជាឧបសគ្គក្នុងការពង្រីកការគ្របដណ្តប់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ការធានារ៉ាប់រងសុខភាពកំពុងស្ថិតក្នុងរបៀបវារៈសំខាន់ថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ជាពិសេសក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ដែលបានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់នៃប្រព័ន្ធសុខាភិបាលដែលរឹងមាំ និងមានលទ្ធភាពគ្របដណ្តប់មនុស្សគ្រប់រូប។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានលើកកម្ពស់គោលដៅធានារ៉ាប់រងសុខភាពជាសាកលត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។ នៅកម្ពុជា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកំពុងត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីពង្រីកការធានារ៉ាប់រងសុខភាពសង្គមទៅកាន់វិស័យក្រៅផ្លូវការ និងប្រជាជននៅតាមទីជនបទ ដោយសហការជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍នានា។

អ្នកអាន KhmerPulse អាចនឹងចាប់អារម្មណ៍លើការវិវឌ្ឍថ្មីៗ ដូចជាការដាក់ឱ្យដំណើរការគ្រោងការណ៍ធានារ៉ាប់រងសុខភាពជាតិ ក៏ដូចជាការពិភាក្សាជាសាធារណៈអំពីនិរន្តរភាពហិរញ្ញវត្ថុនៃប្រព័ន្ធទាំងនេះ។ ការយល់ដឹងអំពីគំរូអន្តរជាតិ និងបទពិសោធន៍ពីប្រទេសដទៃ អាចផ្តល់ជាមេរៀនសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធមួយដែលមានប្រសិទ្ធភាព និងសមធម៌។