ការឡើងភ្នំ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការឡើងភ្នំ (Hiking) គឺជាការដើរដ៏យូរ និងត្រូវការកម្លាំង ដែលជាទូទៅធ្វើឡើងនៅលើផ្លូវលំ ឬផ្លូវថ្មើរជើងក្នុងទីជនបទ។ ដោយសារតែការឡើងភ្នំច្រើនតែរួមបញ្ចូលការឡើងទៅលើភ្នំ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដូចគ្នានឹងពាក្យថា "Mountaineering" ដែរ។ ការដើរសម្រាប់ភាពសប្បាយរីករាយបានចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍនៅអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៨។ ប៉ុន្តែ ការដើរផ្លូវឆ្ងាយជាផ្នែកមួយនៃធម្មយាត្រាសាសនាមានវត្តមានតាំងពីយូរយារជាងនេះទៅទៀត។

នៅក្នុងប្រទេសកាណាដា និងសហរដ្ឋអាមេរិក ពាក្យ "Hiking" គឺជាពាក្យដែលគេនិយមប្រើ ខណៈពាក្យ "Walking" ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការដើរខ្លីៗ ជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុង។ នៅចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ ពាក្យ "Walking" គ្របដណ្តប់គ្រប់ទម្រង់នៃការដើរ ទោះជាការដើរលេងក្នុងឧទ្យាន ឬការដើរផ្ទុកអីវ៉ាន់ (Backpacking) នៅភ្នំអាល់ (Alps) ក៏ដោយ។ នៅអូស្រា្តលី ពាក្យ "Bushwalking" ត្រូវបានប្រើប្រាស់ បន្ទាប់ពីត្រូវបានអនុម័តដោយក្លឹប Sydney Bush Walkers Club នៅឆ្នាំ ១៩២៧។ ចំណែកនៅនូវែលហ្សេឡង់ ការដើរដ៏យូរនិងប្រើកម្លាំងត្រូវបានហៅថា "Tramping"។ សកម្មភាពនេះមានអង្គការឡើងភ្នំជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈវិគីភីឌា ការឡើងភ្នំអាចប្រព្រឹត្តទៅនៅលើផ្ទៃដីជាច្រើនប្រភេទ រួមមានព្រៃឈើ វាលស្មៅ តំបន់ភ្នំ និងឆ្នេរ។ មានផ្លូវឡើងភ្នំដ៏ល្បីល្បាញជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក ដូចជាផ្លូវ Karhunkierros ("ផ្លូវខ្លាឃ្មុំ") ដែលមានប្រវែង ៨០ គីឡូម៉ែត្រ ឆ្លងកាត់ឧទ្យានជាតិ Oulanka ក្នុងប្រទេសហ្វាំងឡង់។ នៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ភ្នំ Kilimanjaro ដែលមានកម្ពស់ ៥៨៩៥ ម៉ែត្រ គឺជាគោលដៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់អ្នកឡើងភ្នំមកពីជុំវិញពិភពលោក។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក៏មានផ្លូវឡើងភ្នំគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ ដូចជាផ្លូវកាត់ទន្លេក្បែរភ្នំ Tahan នៅម៉ាឡេស៊ី និងផ្លូវនានានៅក្នុងប្រទេសថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងវៀតណាម។

អ្នកឡើងភ្នំ (Hikers) គឺជាមនុស្សដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនេះ។ យោងតាមវិគីភីឌា ពួកគេមានឈ្មោះហៅផ្សេងៗគ្នានៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ៖ នៅអូស្រា្តលី គេហៅ "Bushwalkers" នៅនូវែលហ្សេឡង់ "Trampers" និងនៅចក្រភពអង់គ្លេសគេប្រើពាក្យ "Ramblers" ជាដើម។ មានអង្គការឡើងភ្នំជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកដែលបម្រើការក្នុងការលើកកម្ពស់ និងថែទាំផ្លូវឡើងភ្នំ ក៏ដូចជាបង្កើតសហគមន៍អ្នកឡើងភ្នំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការដើរផ្លូវឆ្ងាយជាផ្នែកនៃធម្មយាត្រាសាសនាមានតាំងពីសម័យបុរាណមកម្ល៉េះ។ គោលដៅដើរធម្មយាត្រាដ៏ល្បីមួយគឺវិហារ Santiago de Compostela នៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ ដែលទាក់ទាញអ្នកដើររាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ការដើរសម្រាប់ភាពសប្បាយរីករាយបានចាប់កំណើតនៅអឺរ៉ុបនាសតវត្សរ៍ទី ១៨។ លោក Thomas West ដែលជាអ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេស បានសាងសង់ "ស្ថានីយទស្សនា" (Viewing Stations) ដូចជា Claife Station នៅតំបន់បឹង Lake District ក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស ដើម្បីឱ្យភ្ញៀវទេសចរ និងសិល្បករអាចគយគន់ទស្សនីយភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ត្រកាល។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ចលនារ៉ូមែនទិច (Romanticism) បានលើកទឹកចិត្តឱ្យមនុស្សស្វែងរកបទពិសោធន៍ពីធម្មជាតិ។ លោក Robert Louis Stevenson បានបោះពុម្ភសៀវភៅ "Travels with a Donkey in the Cévennes" នៅឆ្នាំ ១៨៧៩ ដែលជាកំណត់ត្រាដំណើរដើររបស់គាត់នៅតំបន់ Cévennes ប្រទេសបារាំង។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទស្សនវិទូ Henry David Thoreau បានដើរ ៣៤ ម៉ាយ (៥៥ គីឡូម៉ែត្រ) ទៅកាន់ភ្នំ Wachusett ដែលជាការបំផុសគំនិតដំបូងមួយសម្រាប់អក្សរសិល្ប៍ក្រៅអគារ (Outdoor Literature)។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ក្លឹប Sydney Bush Walkers Club ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩២៧ ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃចលនា "Bushwalking" នៅអូស្រា្តលី។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ការឡើងភ្នំបានពង្រីកខ្លួនទៅជាទម្រង់ផ្សេងៗ ដូចជាការដើរលើព្រិល (Snowshoeing) និងការជិះស្គីឆ្លងប្រទេស (Cross-country Skiing) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកឡើងភ្នំចូលទៅផ្លូវនានាក្នុងរដូវរងារ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទេសចរណ៍ឡើងភ្នំបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ជនបទ និងតំបន់ភ្នំ។ ភ្ញៀវទេសចរតែងចំណាយលើសេវាកម្មផ្ទះសំណាក់ ម្ហូបអាហារ មគ្គុទេសក៍ និងការដឹកជញ្ជូន ដែលជួយបង្កើតការងារ និងប្រាក់ចំណូលសម្រាប់សហគមន៍ក្នុងស្រុក។

ឧស្សាហកម្មឧបករណ៍ឡើងភ្នំ ដូចជាសាក់ (Backpack) ស្បែកជើងឡើងភ្នំ និងសម្លៀកបំពាក់បច្ចេកវិទ្យា ក៏ជាផ្នែកមួយនៃទីផ្សារសកលដ៏ធំដែរ។ ការថែទាំផ្លូវឡើងភ្នំរួមមានការសាងសង់ជណ្តើរ និងរបាំងការពារ ដើម្បីការពារការហូរច្រោះដី ដូចដែលគេឃើញនៅតាមផ្លូវជុំវិញបឹង Lake Mohonk ក្នុងរដ្ឋ New York សហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ការឡើងភ្នំបានជះឥទ្ធិពលដល់ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ ភាពយន្ត និងសិល្បៈជាច្រើន។ សៀវភៅ និងភាពយន្តឯកសារអំពីការផ្សងព្រេងនៅក្នុងព្រៃភ្នំ បានជំរុញឱ្យមនុស្សជាច្រើនស្រឡាញ់ធម្មជាតិ និងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនេះ។ លើសពីនេះ ការឡើងភ្នំមានអត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត ហើយអ្នកឡើងភ្នំជាច្រើនបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិរក្សធម្មជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ យោងតាមវិគីភីឌា ការឡើងភ្នំនៅតែជាសកម្មភាពដ៏ពេញនិយមមួយនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានអង្គការឡើងភ្នំជាច្រើនដែលបន្តគាំទ្រ និងផ្សព្វផ្សាយអំពីសកម្មភាពនេះ។ ទម្រង់ចម្រុះដូចជាការដើរលើព្រិល និងការជិះស្គីឆ្លងប្រទេស បានពង្រីករដូវកាលនៃការឡើងភ្នំ និងធ្វើឱ្យវាកាន់តែទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកចូលរួមគ្រប់រូប។

ជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃទេសចរណ៍បៃតង (Eco-tourism) ការឡើងភ្នំត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីលើកកម្ពស់ការអភិរក្សធម្មជាតិ និងជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកប្រកបដោយចីរភាព។ ប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជាថៃ ឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី កំពុងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ការឡើងភ្នំ ដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

ស្របពេលដែលមនុស្សកាន់តែយកចិត្តទុកដាក់លើសុខភាពផ្លូវចិត្តនិងកាយសម្បទា ការឡើងភ្នំបានក្លាយជាសកម្មភាពមួយដែលត្រូវបានគេណែនាំឱ្យអនុវត្តជាប្រចាំ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា សកម្មភាពនេះគឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងសង្គមជាច្រើន ហើយអង្គការឡើងភ្នំនៅតែបន្តផ្តល់ព័ត៌មានអំពីសុវត្ថិភាព ផ្លូវថ្មីៗ និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ។