ការប្រណាំងសេះ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងសេះ (Horse Racing) គឺជាកីឡាសេះមួយប្រភេទ ដែលជាទូទៅពាក់ព័ន្ធនឹងសេះពីរ ឬច្រើន ដែលជិះដោយអ្នកជិះប្រណាំង (jockeys) លើចម្ងាយដែលបានកំណត់ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងគ្នា។ តាម Wikipedia ការប្រណាំងសេះត្រូវបានចាត់ទុកជាកីឡាបុរាណបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដោយសារគោលការណ៍មូលដ្ឋាន—គឺការកំណត់ថាសេះណាមួយលឿនជាងគេលើចម្ងាយឬផ្លូវដែលបានកំណត់—មិនបានប្រែប្រួលច្រើនទេ ចាប់តាំងពីសម័យបុរាណកាលក្លាស៊ិកមកម្ល៉េះ។

កីឡានេះមានអត្ថន័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏ធំទូលាយនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ជាពិសេសនៅចក្រភពអង់គ្លេស សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី ជប៉ុន និងហុងកុង ហើយវាក៏ជាមូលដ្ឋាននៃឧស្សាហកម្មភ្នាល់សុីទ្បាស (pari-mutuel) ដ៏ធំមួយផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងសេះត្រូវបានរៀបចំជើងឯកនៅគ្រប់ទ្វីបទាំងអស់។ តាម Wikipedia មជ្ឈមណ្ឌលប្រណាំងសេះធំៗក្នុងពិភពលោករួមមាន Happy Valley Racecourse នៅហុងកុង, Nakayama Racecourse នៅជប៉ុន, Hipódromo Argentino de Palermo នៅទីក្រុង Buenos Aires ប្រទេសអាហ្សង់ទីន, Champ de Mars នៅប្រទេស Mauritius និងទីលានប្រណាំងជាច្រើននៅចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

អ្នកជិះប្រណាំង (jockeys) ជាធម្មតាជាអ្នកកីឡាដែលមានទម្ងន់ស្រាល និងកម្ពស់តូច ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកលើសេះ។ ពូជសេះដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនបំផុតគឺ Thoroughbred សម្រាប់ការប្រណាំងលឿន និង Standardbred សម្រាប់ការប្រណាំងទាញរទេះ (harness racing) តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងសេះមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរាណកាលក្លាស៊ិក។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ការប្រណាំងសេះទាញរទេះ និងការប្រណាំងសេះជិះដោយផ្ទាល់ បានក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍មួយនៅក្នុងកីឡាអូឡាំពិកក្រិកបុរាណ ចាប់តាំងពីប្រមាណឆ្នាំ ៦៤៨ មុនគ.ស.។ ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងក៏បានបន្តបណ្ដុះប្រពៃណីនេះដែរ ដោយការប្រណាំងរទេះសេះនៅទីលាន Circus Maximus បានក្លាយជាការកម្សាន្តដ៏ពេញនិយម។

នៅអឺរ៉ុបយុគសម័យកណ្ដាល និងសម័យទំនើបដំបូង ការប្រណាំងសេះបានទាក់ទាញការគាំទ្រពីពួកអភិជន ជាពិសេសនៅចក្រភពអង់គ្លេស។ តាម Wikipedia សេះឈ្មោះ Eclipse ដែលកើតនៅឆ្នាំ ១៧៦៤ បានក្លាយជាសេះប្រណាំងដ៏ល្បីល្បាញ មិនធ្លាប់ចាញ់ ហើយ​ក្លាយជាដូនតារបស់សេះ Thoroughbred ភាគច្រើនសព្វថ្ងៃ។

នៅសតវត្សទី ១៩ ការប្រណាំងសេះបានរីកសាយភាយទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងអាស៊ី។ ការប្រណាំង Grand National នៅចក្រភពអង់គ្លេស ដែលមានរនាំងលំបាកដូចជា Becher's Brook និងចម្ងាយជាង ៤ ម៉ាយល៍ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា «ការសាកល្បងចុងក្រោយរបស់សេះ និងអ្នកជិះ» តាម Wikipedia។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងសេះមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ តាម Wikipedia ទម្រង់សំខាន់ៗរួមមាន៖ ការប្រណាំងលើទីលានរាបស្មើ (flat racing), ការប្រណាំងលោតរនាំង (steeplechase និង hurdle racing), ការប្រណាំងទាញរទេះ (harness racing) ដែលសេះទាញរទេះតូចមួយ និងការប្រណាំងស៊ូទ្រាំ (endurance racing) ដែលអាចមានចម្ងាយរហូតដល់ ១៦០ គីឡូម៉ែត្រ។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឧស្សាហកម្មនេះបង្កើតបានចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារ តាមរយៈការភ្នាល់ ការបង្កាត់ពូជ និងការលក់សេះ។ វាក៏មានទំនាក់ទំនងជ្រៅជាមួយវប្បធម៌ប្រពៃណី ដូចជា Palio di Siena នៅអ៊ីតាលី និងពិធីបុណ្យបរិបាទ (Third Month Fair) នៅខេត្ត Yunnan ប្រទេសចិន ដែលការប្រណាំងសេះត្រូវបានធ្វើឡើងជាផ្នែកមួយនៃប្រពៃណីសាសនា និងសហគមន៍។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការប្រណាំងសេះមិនមែនជាកីឡាដែលរីកដុះដាលនៅកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌តំបន់។ នៅប្រទេសជិតខាងដូចជាជប៉ុន ហុងកុង សិង្ហបុរី និងអូស្ត្រាលី ការប្រណាំងសេះនៅតែជាឧស្សាហកម្មកម្សាន្ត និងភ្នាល់ដ៏ធំ ដែលទាក់ទាញកម្មករកម្ពុជា និងជនអន្តោប្រវេសន៍មួយចំនួនឲ្យចូលរួមជាអ្នកមើលថែសេះ ឬបុគ្គលិកនៅទីលានប្រណាំង។

លើសពីនេះ បញ្ហាសុខមាលភាពសត្វ និងការគ្រប់គ្រងការភ្នាល់ស្របច្បាប់ ក៏ជាប្រធានបទដែលកំពុងពិភាក្សានៅតាមប្រទេសជាច្រើន។ KhmerPulse នឹងបន្តតាមដានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រណាំងសេះក្នុងតំបន់ ជាពិសេសព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ ដូចជា Melbourne Cup នៅអូស្ត្រាលី និងការប្រកួតធំៗនៅហុងកុង ដែលមានឥទ្ធិពលលើទី