ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា “ចំណាប់ខ្មាំង” សំដៅដល់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលត្រូវបានចាប់ឃុំដោយជនល្មើស ដើម្បីបង្ខំឲ្យភាគីទីបី ដូចជាសាច់ញាតិ និយោជក ឬរដ្ឋាភិបាល ធ្វើសកម្មភាព ឬបញ្ឈប់សកម្មភាពណាមួយ ជាញឹកញាប់ក្រោមការគំរាមថានឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ចំណាប់ខ្មាំង។ សព្វវចនាធិប្បាយ Britannica ក៏បានពន្យល់ថា ចំណាប់ខ្មាំងអាចជាបុគ្គលដែលត្រូវប្រគល់ឲ្យភាគីម្ខាងទៀតក្នុងជម្លោះ ដើម្បីធានាការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ឬបង្ការសកម្មភាពសង្គ្រាម។ ការជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំង គឺជាប្រតិបត្តិការពិសេសដែលអនុវត្តដោយកងកម្លាំងសន្តិសុខ ដូចជាអង្គភាពជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំង (Hostage Rescue Team) របស់ FBI នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីដោះលែងចំណាប់ខ្មាំង និងបញ្ឈប់ជនល្មើស។ ប្រតិបត្តិការបែបនេះទាមទារការហ្វឹកហ្វឺនខ្ពស់ និងការសម្រេចចិត្តរហ័ស ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតចំណាប់ខ្មាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការចាប់ចំណាប់ខ្មាំងកើតឡើងទូទាំងពិភពលោក ចាប់ពីតំបន់ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ រហូតដល់សហគមន៍ទីក្រុងសន្តិភាព។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីការចាប់ចំណាប់ខ្មាំងនៅលើផ្លូវដែកក្នុងអាណត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៣៦ ជាឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ចំណាប់ខ្មាំងក្នុងបរិបទអាណានិគម។ យោងតាមវីគីភីឌា ពាក្យថា «gislas» ក្នុងភាសាអង់គ្លេសបុរាណ បង្ហាញថាការឃុំចំណាប់ខ្មាំងមានតាំងពីសម័យបុរាណនៅអឺរ៉ុបផងដែរ។ ជនដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងស្ថានការណ៍រួមមាន ចំណាប់ខ្មាំង (ដែលអាចជាជនស៊ីវិល អ្នកការទូត ឬទាហាន) ជនល្មើស (អ្នកចាប់ឃុំ ដែលអាចជាឧក្រិដ្ឋជន ភេរវករ ឬកងកម្លាំងរដ្ឋ) ភាគីទីបីដែលត្រូវបានបង្ខំ និងក្រុមអ្នកចរចា និងអង្គភាពអន្តរាគមន៍។ ការយល់ដឹងពីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្ត្រនៃស្ថានការណ៍ជួយឲ្យអ្នករៀបចំផែនការសង្គ្រោះវាយតម្លៃហានិភ័យបានត្រឹមត្រូវ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការឃុំចំណាប់ខ្មាំងជាទំនៀមទម្លាប់ដែលមានរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ សាត្រាស្លឹករឹត Anglo-Saxon Chronicle បានកត់ត្រាពាក្យ «gislas» ដែលមានន័យថាចំណាប់ខ្មាំង បង្ហាញថាការអនុវត្តនេះជារឿងធម្មតានៅប្រទេសអង់គ្លេសជាយូរមកហើយ។ នៅសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កងទាហានណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់បានសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំងជាច្រើននាក់ជាការសងសឹក។ ឧទាហរណ៍ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៤ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់មន្ត្រីអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់ អាជ្ញាធរណាស៊ីបានប្រកាសសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំងប៉ូឡូញ ១០០ នាក់នៅវ៉ារស្សាវី ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ឧប្បត្តិហេតុចំណាប់ខ្មាំងបានបន្តកើតមាន ជាពិសេសក្នុងវិបត្តិកុងហ្គោឆ្នាំ១៩៦៤ ពេលដែលពួកឧទ្ទាមកុងហ្គោបានចាប់ជនជាតិអឺរ៉ុបជាង ១.៨០០ នាក់នៅទីក្រុងស្តែនលីវីល។ តាមរូបភាពក្នុងវីគីភីឌា ទាហានឆត្រយោងបែលហ្ស៊ិកបានធ្វើអន្តរាគមន៍ជួយសង្គ្រោះ ហើយបានរំដោះជនជាតិអឺរ៉ុបទាំងនោះ ប៉ុន្តែមានចំណាប់ខ្មាំងខ្លះបានស្លាប់ក្នុងប្រតិបត្តិការ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងភាពឃោរឃៅនៃការចាប់ចំណាប់ខ្មាំង និងការខិតខំប្រឹងប្រែងជួយសង្គ្រោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ស្ថានការណ៍ចំណាប់ខ្មាំងជារឿយៗមានចំណងជើងសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារជនល្មើសអាចទាមទារថ្លៃលោះជាប្រាក់យ៉ាងច្រើន ដែលនាំឲ្យមានការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដល់គ្រួសារ និងការធានារ៉ាប់រងពិសេស។ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានប្រកាសគោលការណ៍មិនបង់ថ្លៃលោះ ដើម្បីបញ្ឈប់ការលើកទឹកចិត្តឧក្រិដ្ឋកម្មបែបនេះ ប៉ុន្តែក្នុងករណីខ្លះ ការបង់ប្រាក់នៅតែកើតមាន។ ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ប្រធានបទចំណាប់ខ្មាំងមានវត្តមានក្នុងសិល្បៈជាយូរមកហើយ។ គំនូរ «Hostages» ដោយវិចិត្រករបារាំង Jean-Paul Laurens ឆ្នាំ១៨៩៦ ដែលតាំងនៅសារមន្ទីរវិចិត្រសិល្បៈទីក្រុងលីយ៉ុង ប្រទេសបារាំង គឺជាឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ប្រធានបទនេះដើម្បីបង្ហាញពីមនោសញ្ចេតនានៃការតស៊ូ និងការជាប់ឃុំឃាំង។ នៅសម័យទំនើប ភាពយន្ត និងរឿងប្រលោមលោកជាច្រើនក៏បានរៀបរាប់អំពីការជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំង ដោយស្វែងយល់ពីភាពក្លាហាន និងភាពស្មុគស្មាញខាងសីលធម៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហាម៉ាស់លើអ៊ីស្រាអែល ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជាច្រើននាក់ត្រូវបានចាប់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំងនៅតំបន់ហ្គាហ្សា បង្កឲ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ និងសន្តិសុខដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ ការតវ៉ានៅទីក្រុងតេឡអាវីវដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព ប្រើប្រាស់ក្បាលរថយន្តទទេជានិមិត្តរូបនៃកុមារដែលត្រូវបានចាប់ ដោយទាមទារឲ្យមានការដោះលែងភ្លាមៗ។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រតិបត្តិការជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំងនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់កងកម្លាំងសន្តិសុខសកល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីរឿងនេះគឺសំខាន់ ដោយសារកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុងបេសកកម្មរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលកងទ័ពខ្មែរអាចជួបប្រទះស្ថានការណ៍ចំណាប់ខ្មាំងក្នុងតំបន់ជម្លោះ។ លើសពីនេះ ពលរដ្ឋខ្មែរដែលធ្វើការងារនៅក្រៅប្រទេសក្នុងតំបន់មានហានិភ័យ ក៏អាចប្រឈមនឹងការចាប់ចំណាប់ខ្មាំងផងដែរ។ ដូច្នេះ ការពង្រឹងសមត្ថភាពជាតិ និងការសហការអន្តរជាតិដើម្បីការពារ និងជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំង គឺជាកិច្ចការចាំបាច់។