ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការវាយប្រហាររបស់ពួកហ៊ូទី គឺជាយុទ្ធនាការយោធាដែលធ្វើឡើងដោយចលនាហ៊ូទី (Ansar Allah) នៅក្នុងប្រទេសយេមែន។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ក្រុមនេះមានមូលដ្ឋាននៅភាគខាងជើងប្រទេសយេមែន ហើយបានធ្វើការវាយប្រហារលើគោលដៅយោធានិងស៊ីវិលអស់រយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍មកហើយ។ ការវាយប្រហារទាំងនោះរួមមានការបាញ់មីស៊ីលនិងដ្រូនទៅកាន់ប្រទេសជិតខាង ដូចជាអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ក៏ដូចជាការវាយប្រហារលើនាវាពាណិជ្ជកម្មនិងនាវាយោធានៅក្នុងសមុទ្រក្រហម និងឈូងសមុទ្រអាដែន។ គួរកត់សម្គាល់ថា ចាប់តាំងពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ មក ពួកហ៊ូទីបានបង្កើនការវាយប្រហារលើនាវាដឹកទំនិញយ៉ាងខ្លាំង ដោយអះអាងថា គឺដើម្បីគាំទ្រប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនក្នុងជម្លោះហាម៉ាស-អ៊ីស្រាអែល។ BBC បានរាយការណ៍ថា ពួកហ៊ូទីបានប្រើប្រាស់មីស៊ីលបាល់ទិកប្រឆាំងនាវា ដ្រូន និងសូម្បីតែការប្លន់នាវា ដូចជាករណីនាវា Galaxy Leader ដែលត្រូវបានចាប់នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ ការវាយប្រហារទាំងនេះបានរំខានដល់ផ្លូវដឹកជញ្ជូនសមុទ្រសកល និងបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មយោធាពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស រួមទាំងការវាយប្រហារតាមអាកាសលើទីតាំងហ៊ូទីក្នុងប្រទេសយេមែន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ចលនាហ៊ូទី មានដើមកំណើតនៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងជើងនៃប្រទេសយេមែន ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិដើមមកពីសហគមន៍ Zaidi Shia។ តាមការប៉ាន់ប្រមាណដែលចុះផ្សាយក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រជាជនយេមែនប្រហែល ៣៥% ជាអ្នកកាន់សាសនានេះ។ ក្រុមហ៊ូទីបានទាញការគាំទ្រភាគច្រើនពីកុលសម្ព័ន្ធហ៊ូទី និងកុលសម្ព័ន្ធសម្ព័ន្ធដទៃទៀត។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ ពួកគេបានគ្រប់គ្រងរដ្ឋធានីសាណា និងភាគច្រើននៃភាគខាងជើងប្រទេស រួមទាំងកំពង់ផែយុទ្ធសាស្ត្រហូដេដា ដែលស្ថិតនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រក្រហម។ ការគ្រប់គ្រងកំពង់ផែនេះផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវសិទ្ធិចូលទៅកាន់សមុទ្រ និងអាចធ្វើការវាយប្រហារលើនាវាបាន។ មេដឹកនាំក្រុមនេះគឺលោក Abdul-Malik al-Houthi ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលជាក់ស្តែងមួយនៅក្នុងតំបន់ដែលពួកគេគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលនេះមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិភាគច្រើនទេ។ BBC និង Reuters បានរាយការណ៍ថា ពួកហ៊ូទីទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកយោធានិងហិរញ្ញវត្ថុពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលជួយពង្រឹងសមត្ថភាពវាយប្រហាររបស់ពួកគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ចលនាហ៊ូទីបានចាប់ផ្តើមឡើងជាក្រុមសាសនា-នយោបាយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ប៉ុន្តែបានក្លាយជាការបះបោរប្រដាប់អាវុធនៅឆ្នាំ២០០៤ ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលយេមែន។ ជម្លោះនេះបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងបញ្ហានយោបាយនិងសាសនាក្នុងតំបន់។ នៅឆ្នាំ២០១៤ ពួកហ៊ូទីបានដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុងសាណា ដោយបង្ខំឱ្យរដ្ឋាភិបាលដែលទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិត្រូវភៀសខ្លួន។ នៅឆ្នាំ២០១៥ សម្ព័ន្ធយោធាដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិក បានធ្វើអន្តរាគមន៍ ដោយចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សង្គ្រាមនេះបានបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ស្លាប់ និងរាប់លាននាក់ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ពួកហ៊ូទីបានធ្វើការវាយប្រហារឆ្លងដែនរាប់រយលើកទៅកាន់អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ដោយប្រើមីស៊ីលផ្លោងនិងដ្រូន។ ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយគឺការវាយប្រហារលើរោងចក្រប្រេងអារ៉ាមកូក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ដែលបានកាត់បន្ថយផលិតកម្មប្រេងពិភពលោកប្រមាណ ៥% ជាបណ្តោះអាសន្ន។ ការវាយប្រហារលើនាវានៅសមុទ្រក្រហមបានចាប់ផ្តើមយ៉ាងខ្លាំងនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមហាម៉ាស-អ៊ីស្រាអែលផ្ទុះឡើង។ BBC បានរាយការណ៍ថា ត្រឹមខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ មាននាវាចម្បាំងនិងនាវាពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនត្រូវបានវាយប្រហារ ហើយក្រុមហ៊ូទីបានអះអាងថា មិនបញ្ឈប់ការវាយប្រហារឡើយ រហូតទាល់តែអ៊ីស្រាអែលបញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើហ្គាហ្សា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការវាយប្រហាររបស់ពួកហ៊ូទីមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងទូលំទូលាយដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តាមការរាយការណ៍របស់ Reuters សមុទ្រក្រហមគឺជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រមាណ ១២% នៃពាណិជ្ជកម្មសកល រួមទាំងការដឹកជញ្ជូនទំនិញរវាងអាស៊ី និងអឺរ៉ុប។ ការគំរាមកំហែងពីការវាយប្រហារបានបង្ខំឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនធំៗដូចជា Maersk និង Hapag-Lloyd បង្វែរផ្លូវនាវាឱ្យទៅជុំវិញទ្វីបអាហ្វ្រិក តាមរយៈ Cape of Good Hope។ ការធ្វើដំណើរវាងវែងនេះធ្វើឱ្យរយៈពេលដឹកជញ្ជូនកើនឡើងពី ១០ ទៅ ១៤ ថ្ងៃ និងបង្កើនថ្លៃដឹកយ៉ាងខ្ពស់ ជួនកាលកើនឡើងដល់ ៣០០% សម្រាប់កុងតឺន័រមួយ។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានព្រមានថា ការរាំងស្ទះនេះអាចបណ្តាលឱ្យមានការពន្យារពេលខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងសម្ពាធអតិផរណានៅទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្មកាត់ដេរ និងការនាំចេញទំនិញទៅកាន់ទីផ្សារអឺរ៉ុប ការកើនឡើងថ្លៃដឹកជញ្ជូនអាចធ្វើឱ្យតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ និងប៉ះពាល់ដល់ការប្រកួតប្រជែង។ កាសែត Phnom Penh Post ធ្លាប់បានរាយការណ៍ថា សមាគមរោងចក្រកាត់ដេរកម្ពុជាបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភអំពីការពន្យារពេលនាំចូលវត្ថុធាតុដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការវាយប្រហាររបស់ពួកហ៊ូទីមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ពីព្រោះកម្ពុជាជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចបើកចំហ និងពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ការកើនឡើងថ្លៃដឹកជញ្ជូននិងការរាំងស្ទះផ្លូវសមុទ្រអាចប៉ះពាល់ដល់ថ្លៃទំនិញប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជន ក៏ដូចជាប្រាក់ចំណូលពីការនាំចេញ។ តាម BBC ទោះបីមានការវាយប្រហារតបតពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសជាច្រើនលើក រួមទាំងប្រតិបត្តិការ Prosperity Guardian ដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ដោយ ក៏ពួកហ៊ូទីនៅតែបន្តការវាយប្រហារ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៦ ស្ថានការណ៍នៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយច្បាស់លាស់ ហើយក្រុមអ្នកវិភាគយល់ថា ការវាយប្រហារអាចបន្តដរាបណាជម្លោះនៅហ្គាហ្សាមិនទាន់បញ្ចប់។ អាស៊ានក៏បានអំពាវនាវឱ្យមានការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង និងធានាសុវត្ថិភាពដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ។ ដូច្នេះ ប្រធានបទនេះនឹងបន្តជាកត្តាដែលត្រូវតាមដានសម្រាប់ពាណិជ្ជករនិងអ្នកប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជា។