ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្ស (Human spaceflight) គឺជាការហោះហើរទៅកាន់អវកាស ដោយមានក្រុមនាវិក ឬអ្នកដំណើរនៅលើយានអវកាស។ ក្នុងករណីភាគច្រើន យានអវកាសត្រូវបានបញ្ជាបើកបរដោយផ្ទាល់ពីក្រុមនាវិកនៅលើយាន។

វិគីភីឌា បានរាយការណ៍ថា យានអវកាសក៏អាចបញ្ជាពីចម្ងាយពីស្ថានីយ៍ដីគោក ឬដំណើរការដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយគ្មានការចូលរួមផ្ទាល់ពីមនុស្ស។ អ្នកដែលទទួលការបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់ការហោះហើរអវកាស ត្រូវបានគេហៅថា អាស្ត្រូណូត (astronaut)។ នៅរុស្ស៊ី ពួកគេត្រូវបានគេហៅថា កូស្មូណូត (cosmonaut) ហើយនៅចិន ហៅថា តៃកូណូត (taikonaut)។ រីឯអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកជំនាញ ត្រូវបានគេហៅថា អ្នកចូលរួមដំណើរអវកាស (spaceflight participants) ឬអ្នកធ្វើដំណើរអវកាស (spacefarers)។

តាមវិគីភីឌា ចាប់តាំងពី ២ វិច្ឆិកា ២០០០ មក មនុស្សបានមានវត្តមាននៅក្នុងអវកាសជាបន្តបន្ទាប់ ដោយរស់នៅ និងធ្វើការនៅលើស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ (ISS)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្សមិនមែនជាកិច្ចការរបស់ប្រទេសតែមួយនោះទេ។ បណ្តាប្រទេសដែលមានកម្មវិធីបែបនេះ រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន ដែលប្រទេសនីមួយៗមានពាក្យហៅអ្នកហោះហើរអវកាសរៀងៗខ្លួន។

ទីតាំងប្រតិបត្តិការសំខាន់ គឺគន្លងជុំវិញផែនដី ជាពិសេសនៅលើស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ ដែលត្រូវបានផ្គុំនៅក្នុងគន្លងដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី។ នៅទីនោះ អ្នកហោះហើរអវកាសធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងថែទាំយាន ហើយពេលខ្លះត្រូវចេញទៅធ្វើប្រតិបត្តិការក្រៅយានអវកាស (EVA)។

មនុស្សនៅក្នុងអវកាសក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាផ្នែករាងកាយផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា កម្លាំងទំនាញទាប (microgravity) ប៉ះពាល់ដល់ការចែកចាយសារធាតុរាវក្នុងខ្លួនមនុស្ស។ វិទ្យុសកម្មក្នុងអវកាសក៏ជាកង្វល់សំខាន់សម្រាប់ដំណើរវែងឆ្ងាយ ដូចជាដំណើរពីផែនដីទៅភពអង្គារ ដោយកម្រិតវិទ្យុសកម្មនៃដំណើរបែបនេះ ត្រូវបានវាស់វែងដោយឧបករណ៍ RAD នៅលើយាន Mars Science Laboratory ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ដល់ ២០១៣។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្ស ត្រូវបានជំរុញដោយការប្រកួតប្រជែងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត។ យាន Vostok បាននាំមនុស្សទីមួយចូលទៅក្នុងគន្លងអវកាស ខណៈដែលយាន Mercury បាននាំជនជាតិអាមេរិកដំបូងគេចូលទៅក្នុងគន្លងអវកាស។ យន្តហោះល្បឿនលឿន X-15 ក៏បានទៅដល់គែមអវកាសផងដែរ។

នៅខែកក្កដា ១៩៦៩ លោក Neil Armstrong បានក្លាយជាមនុស្សទីមួយដែលដើរលើផ្ទៃព្រះចន្ទ និងជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សពីរនាក់ដំបូងគេដែលចុះចតនៅទីនោះ។

ក្រោយមក យុគសម័យស្ថានីយ៍អវកាសបានចាប់ផ្តើម ដោយយាន Salyut 1 ជាស្ថានីយ៍អវកាសដំបូងគេដែលមានក្រុមនាវិក ហើយមានយាន Soyuz ភ្ជាប់ជាមួយ។ យាន Soyuz បានក្លាយជាយានអវកាសដែលត្រូវបានផលិតច្រើនជាងគេបំផុត។ បន្ទាប់មកទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត បានសហការគ្នាក្នុងកម្មវិធី Apollo-Soyuz ដោយយាន Apollo ភ្ជាប់ជាមួយយាន Soyuz។

ក្រោយមកទៀត យាន Space Shuttle បានក្លាយជាយានអវកាសបែបយន្តហោះដំបូងគេដែលមានក្រុមនាវិក ខណៈដែលសហភាពសូវៀតមានយាន Buran ដែលស្មើនឹង Space Shuttle។ បន្ទាប់មក សហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី បានផ្គុំស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិនៅក្នុងគន្លង ហើយចាប់តាំងពី ២ វិច្ឆិកា ២០០០ មក មនុស្សបានរស់នៅលើស្ថានីយ៍នេះជាបន្តបន្ទាប់។

យាន Shenzhou របស់ចិន បានក្លាយជាយានអវកាសដំបូងគេដែលមានក្រុមនាវិក ក្រៅពីរបស់សហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅខែកក្កដា ២០១១ ជើងហោះហើរ STS-135 គឺជាជើងហោះហើរអវកាសដោយមនុស្សចុងក្រោយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៨។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្ស ធ្លាប់ជាកិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាលជាចម្បង ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន វិស័យឯកជនបានក្លាយជាតួអង្គសំខាន់។ តាមវិគីភីឌា យាន SpaceShipOne គឺជាយានអវកាសឯកជនដំបូងគេ ដែលហោះឡើងដល់អវកាស ប៉ុន្តែមិនចូលក្នុងគន្លងជុំវិញផែនដី (suborbital)។ ចំណែកយាន Crew Dragon គឺជាយានអវកាសឯកជនដំបូងគេដែលដំណើរការក្នុងគន្លងជុំវិញផែនដី។

ការរីកចម្រើននេះបានបើកផ្លូវឱ្យមានទេសចរណ៍អវកាស។ ក្រុមហ៊ុន Virgin Galactic បានអភិវឌ្ឍយាន SpaceShipTwo សម្រាប់ជើងហោះហើរបែបនេះ ខណៈដែលអ្នកដំណើរមិនមែនជាអ្នកជំនាញ ត្រូវបានគេហៅថា អ្នកចូលរួមដំណើរអវកាស។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្សបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃសមិទ្ធផលបច្ចេកវិទ្យា និងមោទនភាពជាតិ ដោយប្រទេសនីមួយៗបង្កើតពាក្យហៅអ្នកហោះហើរអវកាសផ្ទាល់ខ្លួន។ យានអវកាសប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួន ដូចជា គំរូយាន Vostok និងយាន Mercury ត្រូវបានដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរនានា ដើម្បីរក្សាការចងចាំអំពីយុគសម័យដំបូងនៃការហោះហើរអវកាស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា បច្ចុប្បន្ន ការហោះហើរអវកាសដោយមនុស្សលែងកំណត់ត្រឹមរដ្ឋាភិបាលនៃមហាអំណាចប៉ុណ្ណោះទេ។ ស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់ ដោយមនុស្សបានរស់នៅលើវាជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពី ២ វិច្ឆិកា ២០០០។

នៅខែធ្នូ ២០១៨ ជើងហោះហើររបស់យាន SpaceShipTwo ដែលមានឈ្មោះថា "Unity" បានក្លាយជាជើងហោះហើរអវកាសដោយមនុស្សដំបូងគេរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់តាំងពីជើង STS-135 ក្នុងខែកក្កដា ២០១១។

ចំណែកចិន ក៏បានបង្ហាញសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងវិស័យនេះ ដោយយាន Shenzhou ជាយានអវកាសដំបូងគេដែលមានក្រុមនាវិក ក្រៅពីរបស់សហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ការវិវត្តទាំងនេះបង្ហាញថា អវកាសកំពុងក្លាយជាវិស័យដែលមានភាគីចូលរួមច្រើនជាងមុន ទាំងរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឯកជន។