ទិដ្ឋភាពទូទៅ

បុគ្គលិកជំនួយមនុស្សធម៌ គឺជាអ្នកប្រកបការងារក្នុងវិស័យសង្គ្រោះ ដែលផ្តល់ជំនួយចាំបាច់ដល់ប្រជាជនដែលរងគ្រោះដោយវិបត្តិដូចជា សង្គ្រាម ទុរ្ភិក្ស ជំងឺរាតត្បាត និងគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។ តាមវីគីភីឌា ពួកគេបម្រើការនៅក្នុងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) ទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ចលនាកាកបាទក្រហម/អឌ្ឍចន្ទក្រហម និងស្ថាប័នដទៃទៀត។ កាតព្វកិច្ចចម្បងគឺសង្គ្រោះអាយុជីវិត កាត់បន្ថយទុក្ខវេទនា និងរក្សាសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ដោយឈរលើគោលការណ៍មនុស្សធម៌ អព្យាក្រឹតភាព មិនលម្អៀង និងឯករាជ្យ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវីគីភីឌា បុគ្គលិកជំនួយមនុស្សធម៌ប្រតិបត្តិការភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ឬគ្រោះមហន្តរាយ ដូចជាប្រទេសនៅមជ្ឈិមបូព៌ា អាហ្វ្រិក និងអាស៊ីខាងត្បូង។ ប្រទេសដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ និងភាពក្រីក្រខ្ពស់ ដូចជាសូម៉ាលី អាហ្វហ្គានីស្ថាន និងស៊ូដង់ តែងតែទទួលបានប្រតិបត្តិការធំៗ។ បុគ្គលិកទាំងនេះរួមមានទាំងជនជាតិមូលដ្ឋាន (ជាង ៩០% នៃកម្លាំងសរុប) និងអ្នកជំនាញអន្តរជាតិដែលមកពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ភាពចម្រុះនេះជួយឱ្យការឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនិងវប្បធម៌សមស្រប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវីគីភីឌា ការចាប់កំណើតនៃវិស័យនេះបានផ្តើមឡើងនៅឆ្នាំ១៨៥៩ នៅពេលលោក Henry Dunant ជាពលរដ្ឋស្វីស បានធ្វើជាសាក្សីនូវសមរភូមិ Solferino ក្នុងប្រទេសអ៊ីតាលី។ ការឃើញទាហានរបួសស្លាប់ដោយគ្មានការថែទាំបានជំរុញឱ្យលោកបង្កើតគណៈកម្មាធិការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ (ICRC) នៅឆ្នាំ១៨៦៣។ អនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវដំបូងឆ្នាំ១៨៦៤ បានដាក់ច្បាប់ការពារជនរងគ្រោះ និងអ្នកជួយសង្គ្រោះ។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតទីភ្នាក់ងារថ្មីៗ ដូចជា UNHCR សម្រាប់ជនភៀសខ្លួន និងកម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក (WFP) ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពអត់ឃ្លាន។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ អង្គការ Médecins Sans Frontières (MSF) បានលេចចេញ ដោយរួមបញ្ចូលជំនួយវេជ្ជសាស្ត្រជាមួយការលាតត្រដាងពីភាពអយុត្តិធម៌។ វិបត្តិនៅរវ៉ាន់ដាឆ្នាំ១៩៩៤ និងសង្គ្រាមនៅសូម៉ាលី បានបង្ហាញពីភាពខ្វះខាតក្នុងការសម្របសម្រួល នាំទៅដល់ការបង្កើតស្តង់ដារ Sphere និងក្រមសីលធម៌រួម ដើម្បីធានាគុណភាព។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិស័យជំនួយមនុស្សធម៌គឺជាឧស្សាហកម្មដ៏ធំមួយ ដោយមានថវិការាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ យោងតាមវីគីភីឌា មូលនិធិភាគច្រើនមកពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសម្ចាស់ជំនួយធំៗ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពអឺរ៉ុប។ បុគ្គលិកជួយសង្គ្រោះជាច្រើនធ្វើការក្នុងស្ថានភាពលំបាក និងទទួលបានប្រាក់ខែដែលមានកម្រិត ខណៈដែលការលើកទឹកចិត្តសំខាន់គឺការជួយអ្នកដទៃ។ ផ្នែកវប្បធម៌ការងារ បុគ្គលិកទាំងអស់ត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍មនុស្សធម៌ស្នូល ដែលរួមមាន៖ មនុស្សធម៌ (ជួយដោយមិនរើសអើង) អព្យាក្រឹតភាព (មិនចូលរួមផ្នែកនយោបាយ) មិនលម្អៀង (ផ្អែកលើតម្រូវការ) និងឯករាជ្យ (ទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលខាងក្រៅ)។ ការយល់ដឹងនិងគោរពវប្បធម៌មូលដ្ឋានជាកត្តាសំខាន់ ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត និងជៀសវាងការប៉ះទង្គិច។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃ តម្រូវការជំនួយមនុស្សធម៌កំពុងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន ហ្គាហ្សា ស៊ូដង់ និងកន្លែងដទៃ បានបង្កើតជនភៀសខ្លួនរាប់លាននាក់។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុធ្វើឱ្យគ្រោះមហន្តរាយកើតឡើងញឹកញាប់ និងធ្ងន់ធ្ងរ។ បុគ្គលិកជំនួយប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ ដោយយោងតាមវីគីភីឌា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ចំនួនអ្នកស្លាប់និងរបួសក្នុងជួរពួកគេបានកើនឡើង រួមទាំងការវាយប្រហារដោយចេតនាលើមន្ទីរពេទ្យ និងក្បួនជំនួយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហម ប្រទេសនេះបានទទួលជំនួយសង្គ្រោះដ៏ធំធេង ហើយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ អង្គការក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិជាច្រើនកំពុងធ្វើការលើបញ្ហាដូចជា ទឹកជំនន់ សុខភាពមាតានិងទារក និងការអប់រំ។ បុគ្គលិកជំនួយខ្មែរក៏កំពុងដើរតួនាទីសំខាន់ ទាំងក្នុងប្រទេស និងក្នុងបេសកកម្មនៅបរទេស។ និន្នាការថ្មីដូចជា “ការធ្វើមូលដ្ឋានីយកម្ម” (localization) ដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យអង្គការមូលដ្ឋានដឹកនាំ កំពុងផ្លាស់ប្តូររបៀបធ្វើការ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើភាពជាម្ចាស់ និងនិរន្តរភាព។