ត្រីបាឡែនខ្នងកោង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ត្រីបាឡែនខ្នងកោង (Humpback Whale) គឺជាប្រភេទសត្វថនិកសត្វសមុទ្រយក្ស ដែលស្ថិតក្នុងក្រុមត្រីបាឡែនមានបន្ទះមាត់ (baleen whale)។ តាម Wikipedia វាជាសមាជិកតែមួយគត់នៃ​ហ្សែនុស Megaptera និងជាសត្វក្នុងគ្រួសារ rorqual។ ត្រីបាឡែនពេញវ័យមានប្រវែងពី ១៤ ទៅ ១៧ ម៉ែត្រ និងទម្ងន់រហូតដល់ ៤០ តោន។

ត្រីប្រភេទនេះត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយសារទម្រង់រូបកាយប្លែកពីគេ មានព្រុយដៃវែងផុសចេញពីខាងជើង មានដុំតូចៗ (tubercles) លើក្បាល និងមានឥរិយាបថផុសចេញពីផ្ទៃទឹក (breaching) ដែលទាក់ទាញអ្នកទេសចរទស្សនាត្រីបាឡែន។

ភូមិសាស្ត្រ និងជីវសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ត្រីបាឡែនខ្នងកោងរស់នៅគ្រប់មហាសមុទ្រធំៗលើពិភពលោក ចាប់ពីតំបន់ត្រូពិចទៅដល់តំបន់ប៉ូលខាងជើង និងខាងត្បូង។ យោងតាម Wikipedia វាធ្វើដំណើរផ្លាស់ទីពីតំបន់រកអាហារនៅទឹកត្រជាក់ ទៅបង្កើតកូននៅទឹកក្តៅរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសត្វមួយក្នុងចំណោមសត្វថនិកសត្វដែលធ្វើដំណើរផ្លាស់ទីឆ្ងាយបំផុតលើផែនដី។

លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតគឺ ត្រីបាឡែនខ្នងកោងឈ្មោល បង្កើតបទចម្រៀងស្មុគស្មាញ ដែលមានរយៈពេលជាធម្មតាពី ៤ ទៅ ៣៣ នាទី។ បទចម្រៀងនេះប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់ និងតាមរដូវ ហើយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនយល់ថាវាទាក់ទងនឹងការផ្សំពូជ និងទំនាក់ទំនងសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស និងត្រីបាឡែនខ្នងកោង ត្រូវបានកំណត់ដោយការបរបាញ់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងសតវត្សទី ១៩ និងសតវត្សទី ២០។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ឧស្សាហកម្មបរបាញ់ត្រីបាឡែនពាណិជ្ជកម្ម បានសម្លាប់ត្រីបាឡែនខ្នងកោងរាប់សែនក្បាល ដើម្បីយកប្រេង សាច់ និងបន្ទះមាត់ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនប្រជាសាស្ត្ររបស់វាធ្លាក់ចុះយ៉ាងដុនដាបនៅជុំវិញពិភពលោក។

នៅឆ្នាំ ១៩៦៦ គណៈកម្មការត្រីបាឡែនអន្តរជាតិ (International Whaling Commission) បានប្រកាសផ្អាកការបរបាញ់ត្រីបាឡែនខ្នងកោងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីការពារប្រភេទសត្វនេះពីការផុតពូជ។

ចាប់តាំងពីការផ្អាកនោះមក ប្រជាសាស្ត្រត្រីបាឡែនខ្នងកោងបានងើបឡើងវិញគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ទោះបីជានៅតែប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងផ្សេងៗ ដូចជាការជាប់សំណាញ់នេសាទ ការប៉ះទង្គិចជាមួយកប៉ាល់ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏ដោយ។

ឥរិយាបថ និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ត្រីបាឡែនខ្នងកោងបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការអភិរក្សសមុទ្រនៅទូទាំងពិភពលោក។ តាម Wikipedia ឥរិយាបថផ្ទៃទឹកដ៏លេចធ្លោរបស់វា ដូចជាការលោតផុសចេញពីទឹកទាំងស្រុង (breaching) ការវាយកន្ទុយលើផ្ទៃទឹក (lobtailing) និងការវាយព្រុយដៃ បានធ្វើឱ្យវាក្លាយជាគោលដៅសំខាន់នៃឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍ទស្សនាត្រីបាឡែន (whale watching)។

ឧស្សាហកម្មទស្សនាត្រីបាឡែននេះ បង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅប្រទេសដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក អូស្ត្រាលី ជប៉ុន និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ លើសពីនេះ បទចម្រៀងរបស់ត្រីបាឡែនខ្នងកោង បានជះឥទ្ធិពលដល់តន្ត្រី សិល្បៈ និងការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រអំពីការទំនាក់ទំនងរវាងសត្វ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ត្រីបាឡែនខ្នងកោងជាប្រធានបទដែលភ្ជាប់នឹងបញ្ហាសកលដ៏ធំទាំងឡាយ ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការកើនឡើងនៃកម្តៅសមុទ្រ និងការការពារជីវចម្រុះសមុទ្រ។ ការអូសបន្លាយផ្លូវធ្វើដំណើររបស់ត្រីបាឡែន ឆ្លងកាត់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ​របស់ប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក រួមមានប្រទេសជប៉ុន ហ្វីលីពីន និងអូស្ត្រាលី បានធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសត្វនិមិត្តរូបនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិរក្សអន្តរជាតិ។

ទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាមិនមានឆ្នេរសមុទ្រដែលត្រីបាឡែនខ្នងកោងធ្វើដំណើរផ្លាស់ទីឆ្លងកាត់ក៏ដោយ ក៏ការការពារត្រីបាឡែនជាផ្នែកមួយនៃការសន្ទនាទូលំទូលាយអំពីសុខភាពមហាសមុទ្រ ការនេសាទនិរន្តរ និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងជីវចម្រុះអន្តរជាតិ ដែលអាស៊ានក៏ពាក់ព័ន្ធដែរ។