ប្រទេសអ៊ីស្លង់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រទេសអ៊ីស្លង់ជាប្រទេសកោះ Nordic ដែលស្ថិតនៅចន្លោះមហាសមុទ្រអាកទិច និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។ វាស្ថិតនៅលើខ្សែបំបែកបន្ទះភូគព្ភសាស្ត្រ Mid-Atlantic Ridge ធ្វើឲ្យមានសកម្មភាពភ្នំភ្លើង និងទឹកពុះក្ដៅ (geyser) ញឹកញាប់។ ប្រទេសនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ៣៩៥,០០០ នាក់ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាបបំផុតនៅអឺរ៉ុប។ រដ្ឋធានី Reykjavík ជាទីក្រុងធំជាងគេ ដែលមានប្រជាជនជាង ២៣៣,០០០ នាក់ ឬប្រហែល ៦៤% នៃប្រជាជនសរុប។ អ៊ីស្លង់ត្រូវបានហៅក្រៅថា "ទឹកដីភ្លើង និងទឹកកក" ដោយសារការរួមផ្សំនៃផ្ទាំងទឹកកក និងភ្នំភ្លើងសកម្ម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នាពី Wikipedia អ៊ីស្លង់ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃរង្វង់អាកទិច ប៉ុន្តែអាកាសធាតុរបស់វាមានលក្ខណៈក្តៅល្មមដោយសារចរន្តទឹកក្តៅឈូងសមុទ្រ (Gulf Stream)។ ផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសភាគច្រើនជាខ្ពង់រាបភ្នំភ្លើងដែលគ្របដណ្តប់ដោយដីខ្សាច់ ថ្មភ្នំភ្លើង និងផ្ទាំងទឹកកក ដោយមានទន្លេទឹកកកហូរទៅកាន់សមុទ្រ។ កោះនេះមានភ្នំភ្លើងសកម្មជាច្រើន ហើយការផ្ទុះរបស់វាអាចបណ្តាលឱ្យផេះរាលដាលដល់ទ្វីបអឺរ៉ុប។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិអ៊ីស្លង់ ដែលមានដើមកំណើតពីជនជាតិន័រវេស និងស៊ីល់ទិច (Celtic)។ ភាសាអ៊ីស្លង់ជាភាសាអាឡឺម៉ង់ខាងជើងដែលរក្សារូបរាងបុរាណយ៉ាងខ្លាំង។ សត្វព្រៃដើមតែមួយគត់នៅលើកោះមុនការមកដល់របស់មនុស្សគឺ កញ្ជ្រោងអាកទិច (Arctic fox)។ បច្ចុប្បន្នប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅតាមឆ្នេរ ជាពិសេសនៅតំបន់រដ្ឋធានី Reykjavík និងទីក្រុង Akureyri នៅភាគខាងជើង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ Wikipedia អ៊ីស្លង់ត្រូវបានតាំងទីលំនៅដោយជនជាតិន័រវេសក្នុងសតវត្សរ៍ទី៩។ អ្នកតាំងទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍ដំបូងគេគឺ Ingólfur Arnarson ដែលបានសាងសង់ផ្ទះនៅ Reykjavík ក្នុងឆ្នាំប្រហែល ៨៧៤។ នៅឆ្នាំ ៩៣០ ពួកមេកុលសម្ព័ន្ធបានបង្កើតសភា Alþingi ដែលជាសភាជាតិចាស់ជាងគេមួយក្នុងលោក។ យុគសម័យនៃការនិទានរឿង (Saga Age) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២-១៣ បានបន្សល់ទុកអក្សរសាស្ត្រល្បីៗដូចជា Njáls saga។ នៅឆ្នាំ ១២៦២ អ៊ីស្លង់បានក្លាយជាផ្នែកនៃព្រះរាជាណាចក្រន័រវេស ហើយក្រោយមកស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ដាណឺម៉ាករហូតដល់សតវត្សរ៍ទី២០។ ចលនាឯករាជ្យដឹកនាំដោយលោក Jón Sigurðsson បាននាំមកនូវរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំ ១៨៧៤ និងស្វ័យភាពផ្ទៃក្នុង។ នៅថ្ងៃទី ១ ធ្នូ ១៩១៨ អ៊ីស្លង់បានក្លាយជារដ្ឋអធិបតេយ្យក្រោមសម្ព័ន្ធភាពជាមួយដាណឺម៉ាក។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ចក្រភពអង់គ្លេសបានឈ្លានពាន និងកាន់កាប់អ៊ីស្លង់ដើម្បីការពារកុំឱ្យអាល្លឺម៉ង់គ្រប់គ្រង។ សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លង់ត្រូវបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី ១៧ មិថុនា ១៩៤៤។ ជម្លោះនេសាទជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស (Cod Wars) ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៥០-១៩៧០ បានបង្ហាញពីការការពារផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសតូចមួយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្លង់ តាម Wikipedia ពឹងផ្អែកលើវិស័យនេសាទ (ប្រហែល ៤០% នៃការនាំចេញ) ទេសចរណ៍ និងថាមពលកកើតឡើងវិញ។ អ៊ីស្លង់ជាអ្នកផលិតអគ្គិសនីបៃតងធំមួយ ដោយជាង ៩៩% នៃអគ្គិសនីរបស់ប្រទេសនេះបានមកពីវារីអគ្គិសនី និងកម្ដៅភូគព្ភសាស្ត្រ។ រោងចក្រដូចជា Nesjavellir ផ្គត់ផ្គង់ទឹកក្តៅសម្រាប់កំដៅអគារក្នុងរដ្ឋធានី។ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៨ បានធ្វើឱ្យធនាគារធំៗទាំងបីដួលរលំ ប៉ុន្តែការស្តារឡើងវិញបានដំណើរការយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានជំនួយពីមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF)។ ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ អ៊ីស្លង់មានមោទនភាពចំពោះអក្សរសាស្ត្របុរាណដូចជា sagas ដែលនិទានអំពីជីវិតនៅសម័យមជ្ឈិមសម័យ។ អ្នកនិពន្ធ Halldór Laxness បានឈ្នះរង្វាន់ណូបែលផ្នែកអក្សរសាស្ត្រនៅឆ្នាំ ១៩៥៥។ តន្ត្រីករល្បីៗដូចជា Björk និងក្រុម Sigur Rós បាននាំតន្ត្រីអ៊ីស្លង់ទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ។ កីឡាជាតិគឺបាល់ដៃ (handball) ហើយក្រុមជម្រើសជាតិបានឈ្នះមេដាយប្រាក់នៅអូឡាំពិកប៉េកាំងឆ្នាំ ២០០៨។ ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិក៏បានចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍ FIFA World Cup ឆ្នាំ ២០១៨ ជាលើកដំបូង ដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពកីឡារបស់ប្រទេសតូចមួយនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន អ៊ីស្លង់នៅតែជាចំណុចផ្តោតនៃការយកចិត្តទុកដាក់ជាសកល។ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើង Eyjafjallajökull នៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០១០ បានបណ្តាលឱ្យផេះរាលដាលពាសពេញអឺរ៉ុប និងលុបចោលជើងហោះហើរជាង ១០០,០០០ លើក ដែលរំលឹកពីឥទ្ធិពលភូគព្ភសាស្ត្ររបស់អ៊ីស្លង់។ ថ្មីៗនេះ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើងជាបន្តបន្ទាប់នៅឧបទ្វីប Reykjanes បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។ តាម Wikipedia អ៊ីស្លង់កំពុងប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយផ្ទាំងទឹកកកធំៗដូចជា Okjökull បានរលាយបាត់។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ៊ីស្លង់ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចការអាកទិច និងជាសមាជិកនៃអង្គការណាតូ ដែលមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse អ៊ីស្លង់ផ្តល់មេរៀនអំពីការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ ការគ្រប់គ្រងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងរបៀបដែលប្រទេសតូចមួយអាចមានឥទ្ធិពលសកលតាមរយៈវប្បធម៌ កីឡា និងការទូតបរិស្ថាន។