ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិដ៏សំខាន់មួយ និងជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ តាមឯកសារវិគីភីឌា IMF មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក និងមានប្រទេសសមាជិកចំនួន ១៩១។ បេសកកម្មដែលបានប្រកាសរបស់ខ្លួនគឺ "ជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរូបិយវត្ថុសកល ធានាស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ សម្រួលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ លើកកម្ពស់ការងារពេញលេញនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅទូទាំងពិភពលោក"។

IMF ក៏ដើរតួនាទីជាអ្នកផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីជាមធ្យោបាយចុងក្រោយ (lender of last resort) ដល់ប្រទេសសមាជិកដែលកំពុងជួបវិបត្តិសមតុល្យដំណោះស្រាយទូទាត់ (balance of payments)។ តាមរយៈការផ្ដល់ប្រាក់កម្ចី និងជំនួយបច្ចេកទេស IMF ជួយប្រទេសនានាឱ្យស្ដារស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជៀសវាងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះ តួនាទីរបស់ IMF មានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការថែរក្សាស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

IMF មានទីតាំងនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ សមាជិកភាពរបស់ IMF គ្របដណ្ដប់ស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសនៅលើពិភពលោក ដោយប្រទេសនីមួយៗត្រូវបានតំណាងក្នុងក្រុមប្រឹក្សាភិបាល (Board of Governors) ដែលជាស្ថាប័នសម្រេចកំពូល។ ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលប្រតិបត្តិ (Executive Board) ដែលមាននាយកប្រតិបត្តិចំនួន ២៤ រូប ទទួលខុសត្រូវលើកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ។ សំឡេងបោះឆ្នោតរបស់សមាជិកនីមួយៗមិនស្មើគ្នាទេ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យលើកូតាចំណែក (quota) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំហំសេដ្ឋកិច្ចនិងសារៈសំខាន់របស់ប្រទេសនោះ។

ប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាសមាជិករបស់ IMF ដែរ ហើយបានទទួលជំនួយហិរញ្ញវត្ថុនិងបច្ចេកទេសជាប្រចាំ។ IMF មានបុគ្គលិកសរុបប្រមាណ ២,៧០០ នាក់ មកពីជាង ១៥០ ប្រទេស ដែលធ្វើការក្នុងភាសាការងារផ្លូវការដូចជា អង់គ្លេស បារាំង អេស្ប៉ាញ និងអារ៉ាប់ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់ IMF ចាប់ផ្ដើមឡើងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ នៅពេលដែលមេដឹកនាំប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តបានយល់ឃើញថា ការស្ដារប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិឡើងវិញជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់សន្តិភាពនិងការអភិវឌ្ឍ។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៤ សន្និសីទ Bretton Woods ត្រូវបានប្រារឰនៅសណ្ឋាគារភ្នំវ៉ាស៊ីនតោន (Mount Washington Hotel) ក្នុងរដ្ឋ New Hampshire សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានការចូលរួមពីតំណាងនៃប្រទេសចំនួន ៤៤។ គោលដៅចម្បងគឺបង្កើតស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិដែលអាចទប់ស្កាត់វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដូចវិបត្តិធ្លាក់សេដ្ឋកិច្ចធំ (Great Depression) នាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០។

ធម្មនុញ្ញនៃកិច្ចព្រមព្រៀង (Articles of Agreement) របស់ IMF បានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៥ ហើយមូលនិធិបានចាប់ផ្ដើមដំណើរការជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៤៦។ នៅដំណាក់កាលដំបូង តួនាទីរបស់ IMF គឺត្រួតពិនិត្យប្រព័ន្ធអត្រាប្តូរប្រាក់ថេរ ដោយផ្អែកលើប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកនិងមាស។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រព័ន្ធ Bretton Woods បានដួលរលំនៅឆ្នាំ ១៩៧១ នៅពេលដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិក Richard Nixon បញ្ឈប់ការប្តូរប្រាក់ដុល្លារទៅជាមាស។

បន្ទាប់មក IMF បានផ្លាស់ប្តូរទិសដៅមកការជួយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលជួបវិបត្តិបំណុល ជាពិសេសវិបត្តិបំណុលនៅអាមេរិកឡាទីនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០, វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ ១៩៩៧-១៩៩៨, វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ ២០០៨ និងវិបត្តិបំណុលនៅតំបន់អឺរ៉ុប។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៩ IMF បានបង្កើតឯកតារូបិយវត្ថុពិសេសហៅថា Special Drawing Rights (SDR) ដើម្បីបំពេញបន្ថែមទុនបម្រុងអន្តរជាតិ។

គួរកត់សម្គាល់ថា កញ្ចប់សង្គ្រោះហិរញ្ញវត្ថុរបស់ IMF តែងតែភ្ជាប់ជាមួយលក្ខខណ្ឌ (conditionality) ដែលតម្រូវឱ្យប្រទេសទទួលប្រាក់កម្ចីធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច ដូចជាការកាត់បន្ថយការចំណាយសាធារណៈ និងការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មទីផ្សារ។ លក្ខខណ្ឌទាំងនេះបានបង្កឱ្យមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលនិងបណ្ឌិតសភា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច IMF មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើគោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសសមាជិក។ មូលនិធិនេះផ្ដល់ប្រាក់កម្ចីតាមរយៈយន្តការផ្សេងៗ ដូចជា Stand-By Arrangements និង Extended Fund Facility ដែលមានរយៈពេលសងត្រឡប់វែង និងតម្រូវឱ្យប្រទេសខ្ចីអនុវត្តកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅ រួមមានការកាត់បន្ថយឧបត្ថម្ភថវិកា ការធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មពាណិជ្ជកម្ម និងការឯកជនភាវូបនីយកម្មសហគ្រាសរដ្ឋ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ស្ថាប័ន IMF គឺជាអង្គការដែលមានឋានានុក្រមច្បាស់លាស់ ហើយការសម្រេចចិត្តភាគច្រើនត្រូវបានឥទ្ធិពលដោយប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំៗ ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពអឺរ៉ុប។ ការតវ៉ានិងចលនាសង្គមប្រឆាំង IMF បានលេចឡើងជារឿយៗ ដោយចោទប្រកាន់ថា គោលនយោបាយរបស់មូលនិធិបង្កើនវិសមភាព បំផ្លាញសេវាសាធារណៈ និងធ្វើឱ្យប្រជាជនក្រីក្រកាន់តែងាយរងគ្រោះ។ បាតុកម្មធំៗដូចជានៅឆ្នាំ ២០០៩ បានបង្ហាញពីការមិនពេញចិត្តចំពោះតួនាទីរបស់ IMF ក្នុងអំឡុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន IMF នៅតែដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក ជាពិសេសក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិថ្មីៗដូចជាជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០២០-២០២១ IMF បានអនុម័តកញ្ចប់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុបន្ទាន់រាប់ពាន់លានដុល្លារដល់ប្រទេសជាច្រើន ដើម្បីទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច។ មូលនិធិក៏កំពុងជំរុញគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្មីៗ ដូចជា Resilience and Sustainability Trust ដើម្បីជួយប្រទេសក្រីក្រប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា IMF បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្ដល់ដំបូន្មានគោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងពង្រឹងសមត្ថភាពស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ។ តាមរយៈការវាយតម្លៃប្រចាំឆ្នាំ (Article IV Consultation) IMF តែងតែផ្ដល់អនុសាសន៍លើវិស័យសំខាន់ៗ ដូចជាការគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈ ការលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការចំណាយរដ្ឋ និងការកាត់បន្ថយហានិភ័យក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ។

ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលរបស់ចិននិងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុថ្មីដូចជា Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) IMF កំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធឱ្យធ្វើកំណែទម្រង់ខ្លួនវា ជាពិសេសប្រព័ន្ធកូតានិងសំឡេងបោះឆ្នោត ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យកាន់តែត្រឹមត្រូវអំពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។