ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ចំណាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលរបស់ធនាគារពិភពលោក គឺជាប្រព័ន្ធកំណត់ក្រុមប្រទេសតាមកម្រិតប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GNI) ក្នុងមនុស្សម្នាក់។ តាមការរៀបរាប់ពីធនាគារពិភពលោក ប្រទេសទាំងអស់ត្រូវបានបែងចែកជាបួនក្រុមសំខាន់ៗ គឺ ក្រុមចំណូលទាប (Low income) ក្រុមចំណូលកណ្តាលកម្រិតទាប (Lower-middle income) ក្រុមចំណូលកណ្តាលកម្រិតខ្ពស់ (Upper-middle income) និងក្រុមចំណូលខ្ពស់ (High income)។ ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់នេះត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជារៀងរាល់ថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យ GNI សម្រាប់ឆ្នាំប្រតិទិនមុន ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ Atlas។ តាមវីគីភីឌា ការចាត់ថ្នាក់នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់គោលនយោបាយប្រតិបត្តិការរបស់ធនាគារពិភពលោក ដូចជាការកំណត់អត្រាការប្រាក់កម្ចី សិទ្ធិទទួលបានជំនួយ និងល័ក្ខខ័ណ្ឌវិភាគផ្សេងៗទៀត។ សម្រាប់ឆ្នាំសារពើពន្ធ ២០២៥ កម្រិតកំណត់មានដូចជា៖ ចំណូលទាប ≤ ១១៤៥ ដុល្លារ ចំណូលកណ្តាលកម្រិតទាប ១១៤៦ - ៤៥១៥ ដុល្លារ ចំណូលកណ្តាលកម្រិតខ្ពស់ ៤៥១៦ - ១៤០០៥ ដុល្លារ និងចំណូលខ្ពស់ > ១៤០០៥ ដុល្លារ (យោងតាមធនាគារពិភពលោក)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមទិន្នន័យធនាគារពិភពលោកសម្រាប់ឆ្នាំសារពើពន្ធ ២០២៥ មានប្រទេសនិងសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ២១៨ ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្រោមប្រព័ន្ធនេះ ដោយរួមមានប្រទេសសមាជិកនៃធនាគារពិភពលោក។ តាមការវិភាគ ប្រទេសចំណូលទាបភាគច្រើនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្រ្វិក និងអាស៊ីខាងត្បូង ខណៈប្រទេសចំណូលខ្ពស់មានទីតាំងនៅអាមេរិកខាងជើង អឺរ៉ុបខាងលិច និងអាស៊ីបូព៌ាមួយចំនួន។ តាមរបាយការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រជាជនជាង ៦០% នៃពិភពលោករស់នៅក្នុងប្រទេសដែលមានចំណូលកណ្តាល (កម្រិតទាប និងកម្រិតខ្ពស់) ដែលបង្ហាញថាក្រុមនេះជាផ្នែកធំមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចសកល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវីគីភីឌា ប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលរបស់ធនាគារពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧០ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងវិភាគនិងប្រតិបត្តិការ។ ការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ផ្អែកលើ GNI ក្នុងមនុស្សម្នាក់និងប្រើវិធីសាស្ត្រ Atlas បានក្លាយជាស្តង់ដារជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ នៅពេលធនាគារពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមបោះពុម្ពផ្សាយ World Development Report។ កម្រិតកំណត់សម្រាប់ក្រុមចំណូលនីមួយៗត្រូវបានកែសម្រួលជារៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីអតិផរណាសកល និងកត្តាផ្សេងៗ។ កាលពីដើម ក្រុមចំណូលមានតែបីក្រុមប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានបែងចែកទៅជាបួនក្រុមដើម្បីផ្តល់ភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន តាមរយៈការបន្ថែមក្រុមចំណូលកណ្តាលកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ ១៩៨៩។ យោងតាមធនាគារពិភពលោក កម្រិតចំណូលទាបនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ មានត្រឹមតែ ២៥០ ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ ហើយបានកើនឡើងដល់ជាង ១០០០ ដុល្លារនៅបច្ចុប្បន្ន ដោយសារការកែតម្រូវតាមអតិផរណា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ចំណាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលរបស់ធនាគារពិភពលោកមានឥទ្ធិពលសំខាន់លើសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនានា។ ប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងក្រុមចំណូលទាបអាចទទួលបានកម្ចីឥណទានមានការប្រាក់ទាបពីសមាគមអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (IDA) ខណៈប្រទេសចំណូលកណ្តាលត្រូវប្រើប្រាស់កម្ចីពីធនាគារកសាងនិងអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (IBRD) ដែលមានអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់ជាង។ តាមការសិក្សាមួយចំនួន ការចាត់ថ្នាក់នេះក៏មានឥទ្ធិពលលើចំណាត់ថ្នាក់ឥណទានអន្តរជាតិ និងការសម្រេចចិត្តវិនិយោគរបស់វិនិយោគិនបរទេសផងដែរ។ តាមវីគីភីឌា វប្បធម៌នៃការប្រើប្រាស់ពាក្យ «ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍» និង «ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍» ជារឿយៗត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងការចាត់ថ្នាក់នេះ ទោះបីជាមានការរិះគន់ថាប្រព័ន្ធនេះមិនបានវាយតម្លៃលើវិសមភាពក្នុងប្រទេស ឬប្រធានបទអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀតក៏ដោយ។ ក្នុងបរិបទអាស៊ាន ប្រទេសដូចជាកម្ពុជា ឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហា “អន្ទាក់ចំណូលកណ្តាល” ដែលចំណាត់ថ្នាក់នេះអាចជាក្របខណ្ឌសម្រាប់វាស់វឌ្ឍនភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលរបស់ធនាគារពិភពលោកមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង។ តាមការរាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក កម្ពុជាបានឡើងពីក្រុមចំណូលទាបទៅក្រុមចំណូលកណ្តាលកម្រិតទាបនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ហើយបានបន្តស្ថិតក្នុងក្រុមនេះរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានកំណត់គោលដៅឈានទៅក្រុមចំណូលកណ្តាលកម្រិតខ្ពស់នៅត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ និងក្លាយជាប្រទេសចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៥០។ ការប្តូរក្រុមចំណូលនេះអាចប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិទទួលបានកម្ចីឥណទានពិសេសនិងការអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មដែលកម្ពុជាទទួលបានពីបណ្តាប្រទេសនានា។ តាម BBC News កម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់សិទ្ធិជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) ដោយសារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យចំណាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលនេះកាន់តែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់គោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។ អ្នកវិភាគបានលើកឡើងថា ដើម្បីសម្រេចគោលដៅ កម្ពុជាត្រូវការកំណើន GNI ក្នុងមនុស្សម្នាក់ឱ្យបានខ្ពស់ជាបន្ត និងពង្រឹងគុណភាពអប់រំ សុខាភិបាល និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។