ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌាបានពិពណ៌នាគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មថា ជាការលើកទឹកចិត្តនិងការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងសកម្មដោយរដ្ឋាភិបាលចំពោះវិស័យឧស្សាហកម្មយុទ្ធសាស្ត្រជាក់លាក់ សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលឬផ្នែកណាមួយ។ ការធ្វើអន្តរាគមន៍នេះច្រើនកើតឡើងនៅពេលដែលវិស័យឯកជនមិនមានការវិនិយោគគ្រប់គ្រាន់ឬមិនចូលរួមសកម្ម។ គោលនយោបាយនេះមានគោលដៅពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនិងសមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ក៏ដូចជាជំរុញការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពីវិស័យប្រពៃណីទៅវិស័យទំនើប។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសគឺជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តគោលនយោបាយនេះឱ្យទទួលបានជោគជ័យ។ គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មអាចមានទម្រង់ផ្ដេក (horizontal) ដែលគាំទ្រគ្រប់វិស័យតាមរយៈការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងការស្រាវជ្រាវ ឬទម្រង់ឈរ (vertical) ដែលផ្តោតលើវិស័យជាក់លាក់ដូចជា ឧស្សាហកម្មយន្តហោះឬថាមពលកកើតឡើងវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះជាគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មមិនជាប់ទាក់ទងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ក៏ដោយ ក៏ការសិក្សានិងការអនុវត្តរបស់វាបានកើតមាននៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមវីគីភីឌា គោលនយោបាយនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចគ្នា។ ឧទាហរណ៍ បណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីបូព៌ាដូចជា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងតៃវ៉ាន់ បានប្រើគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយចាប់ពីពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ ដើម្បីកសាងឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ នៅអឺរ៉ុប គោលនយោបាយនេះមានទម្រង់តាមរយៈគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មរួមរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក៏បានអនុវត្តផងដែរ ដើម្បីលើកកម្ពស់វិស័យផលិតកម្មនិងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញធនធានធម្មជាតិ។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើត UNIDO (អង្គការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មសហប្រជាជាតិ) ដើម្បីគាំទ្រប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មអាចត្រូវបានតាមដានទៅដល់សម័យមឺរកង់ទីលីស (mercantilism) នៅអឺរ៉ុបចន្លោះសតវត្សទី១៦ដល់ទី១៨ ដែលរដ្ឋាភិបាលបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្មនិងឧស្សាហកម្ម។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងដើមសតវត្សទី១៩ លោកអាឡិចសង់ឌឺ ហាមីលតុន (Alexander Hamilton) បានស្នើឲ្យមានគោលនយោបាយការពារនិងការគាំទ្រឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក។ ទោះជាយ៉ាងណា ទម្រង់ដ៏ទំនើបនៃគោលនយោបាយនេះបានលេចឡើងក្នុងសតវត្សទី២០ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ប្រទេសជប៉ុនបានកសាងមូលដ្ឋានឧស្សាហកម្មឡើងវិញតាមរយៈក្រសួងពាណិជ្ជកម្មនិងឧស្សាហកម្មអន្តរជាតិ (MITI) ដែលផ្តោតលើឧស្សាហកម្មយុទ្ធសាស្ត្រដូចជាយានយន្តនិងអេឡិចត្រូនិក។ កូរ៉េខាងត្បូងនិងតៃវ៉ាន់ក៏ប្រើគំរូស្រដៀងគ្នានេះដែរ។

នៅចុងសតវត្សទី២០ ឥទ្ធិពលនៃគោលនយោបាយសេរីនិយម (Washington Consensus) បាននាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយតួនាទីរដ្ឋ និងការរិះគន់គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មដោយសារការខ្វះប្រសិទ្ធភាពនិងការពាក់ព័ន្ធផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន (rent-seeking)។ ប៉ុន្តែចាប់ពីសតវត្សទី២១ គោលនយោបាយនេះបានវិលត្រឡប់មកវិញក្នុងទម្រង់ថ្មី ដូចជាការគាំទ្របច្ចេកវិទ្យាបៃតង និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដោយរដ្ឋាភិបាលទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការបង្កើតការងារ និងការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ វីគីភីឌាបញ្ជាក់ថា វិធានការនានាមានគោលដៅពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ដែលអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃការនាំចេញនិងការថយចុះការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នករិះគន់បានចង្អុលបង្ហាញថា គោលនយោបាយនេះអាចបង្កើតការបង្ខូចទីផ្សារ និងជម្លោះពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មជួនកាលត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបង្ហាញអត្តសញ្ញាណជាតិនិងមោទនភាព តាមរយៈការគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក និងម៉ាកយីហោជាតិ។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ការមានឧស្សាហកម្មយន្តហោះឬរថយន្តជាតិត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសញ្ញានៃភាពរីកចម្រើននិងឯករាជ្យភាពសេដ្ឋកិច្ច។ ឧទាហរណ៍ យីហោដូចជា Samsung (កូរ៉េខាងត្បូង) និង Toyota (ជប៉ុន) មិនត្រឹមតែជាសមិទ្ធផលសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជានិមិត្តសញ្ញាជាតិផងដែរ ដែលកើតចេញពីគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលដ៏យូរអង្វែង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មីនៅទូទាំងពិភពលោក។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ CHIPS and Science Act និង Inflation Reduction Act ដើម្បីជំរុញការផលិតសៀកគ្រាប់ខួរក្បាល (semiconductors) និងថាមពលបៃតងក្នុងស្រុក។ សហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ចេញផែនការឧស្សាហកម្ម Green Deal Industrial Plan ដើម្បីប្រកួតប្រជែងក្នុងយុគ្គបច្ចេកវិទ្យាស្អាត។ ចិនបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយ Made in China 2025 ដោយផ្តោតលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ដូចជា AI និងយានយន្តអគ្គិសនី។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា គោលនយោបាយឧស្សាហកម្មមិនមែនជារឿងថ្មីឡើយ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញ “គោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មកម្ពុជា ២០១៥-២០២៥” ក្នុងគោលដៅពង្វាតវិស័យឧស្សាហកម្មពីការកាត់ដេរទៅឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ដូចជាការផ្គុំគ្រឿងបង្គុំអេឡិចត្រូនិកនិងការកែច្នៃកសិផល។ ក្នុងបរិបទខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកលដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរ និងតម្រូវការងើបឡើងវិញក្រោយជំងឺរាតត្បាត ការយល់ដឹងអំពីគោលនយោបាយឧស្សាហកម្មពិភពលោកអាចជួយឱ្យអ្នកអានយល់កាន់តែច្បាស់ពីទិសដៅសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងឱកាសវិនិយោគនាពេលអនាគត។