ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វិសមភាពសង្គម (Social inequality) គឺជាស្ថានភាពដែលធនធាននៅក្នុងសង្គមមួយត្រូវបានបែងចែកមិនស្មើភាពគ្នា។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ភាពខុសគ្នានៃការបែងចែកទាំងនេះអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាជាច្រើន ដូចជា សាសនា ញាតិសន្តាន ជាតិសាសន៍ ជនជាតិ ភេទ អាយុ ទំនោរផ្លូវភេទ និងវណ្ណៈ។ ដូច្នេះ វិសមភាពសង្គមមិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទំនាក់ទំនងសង្គម អត្តសញ្ញាណ និងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សផងដែរ។

សញ្ញានៃវិសមភាពអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងទីក្រុង និងតំបន់ដែលមានគម្លាតខ្ពស់ខាងទ្រព្យសម្បត្តិ។ រូបភាពពីទីក្រុង Vilnius ប្រទេសលីទុយអានី ឆ្នាំ ២០១៧ ដែលវិគីភីឌាបង្ហាញ បង្ហាញអគារប្រណិតមួយដែលខ្ពស់ជាងសង្កាត់អ្នកមានចំណូលទាប ដែលជាការបង្ហាញថា ការបែងចែកធនធានមិនស្មើភាពគ្នាអាចកើតមាននៅជិតគ្នាទល់មុខគ្នាក្នុងតំបន់តែមួយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិសមភាពសង្គមមានវត្តមាននៅក្នុងសង្គមគ្រប់ប្រភេទ ទាំងនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែកម្រិតនៃវិសមភាពមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ តាមវិគីភីឌា ផែនទីមេគុណ Gini នៃវិសមភាពទ្រព្យសម្បត្តិសម្រាប់ឆ្នាំ ២០១៩ ដែលផ្អែកលើរបាយការណ៍របស់ Credit Suisse បង្ហាញពីកម្រិតវិសមភាពទ្រព្យសម្បត្តិខុសៗគ្នារវាងប្រទេសនានាជុំវិញពិភពលោក។

សម្រាប់ប្រជាជន វិសមភាពអាចប៉ះពាល់ដល់ក្រុមមនុស្សផ្សេងៗគ្នា តាមរយៈលក្ខណៈចម្រុះដូចជា ជាតិសាសន៍ ជនជាតិ ភេទ អាយុ និងវណ្ណៈ ដូចដែលវិគីភីឌាបានរៀបរាប់។ លំនាំទាំងនេះក៏អាចបង្ហាញខ្លួនតាមរយៈទំនាក់ទំនងសង្គម ដូចជាបណ្តាញអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដែលវិគីភីឌាពណ៌នាថាអាចបង្ហាញពីលំនាំនៃស្រទាប់សង្គម (social stratification) នៅក្នុងសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពខុសគ្នារវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងក្នុងសិល្បៈអស់រយៈពេលយូរយារ។ តាមវិគីភីឌា គំនូរឆ្នាំ ១៨៦២ របស់វិចិត្រករ Vasily Perov បង្ហាញពីជនក្រីក្រជួបជាមួយបុរសអ្នកមានម្នាក់ ដែលជាការបង្ហាញពីគម្លាតជីវភាពរវាងក្រុមមនុស្សក្នុងសង្គម។

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើប របប apartheid នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលបានបែងចែកមនុស្សតាមជាតិសាសន៍ គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏ច្បាស់លាស់នៃវិសមភាពសង្គម។ តាមវិគីភីឌា លោក Nelson Mandela ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទូទៅថាជាវីរបុរសសកល សម្រាប់តួនាទីរបស់លោកក្នុងការប្រឆាំងនឹងរបប apartheid និងការបង្កើតប្រជាធិបតេយ្យពហុជាតិនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច វិសមភាពត្រូវបានវាស់វែងជាចម្បងតាមរយៈចំណូល និងទ្រព្យសម្បត្តិ។ តាមវិគីភីឌា វិសមភាពទ្រព្យសម្បត្តិនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ ២០១៣។ លើសពីនេះ ការសិក្សាឆ្នាំ ២០១១ របស់លោក Berg និងលោក Ostry ដែលវិគីភីឌាដកស្រង់ បានរកឃើញថា ក្នុងចំណោមកត្តាដែលមានឥទ្ធិពលលើរយៈពេលនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ទាំងនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ សមភាពចំណូលផ្តល់ផលអំណោយផលច្រើនជាងការបើកចំហពាណិជ្ជកម្ម គ្រឹះស្ថាននយោបាយរឹងមាំ និងការវិនិយោគបរទេស។

ផ្នែកវប្បធម៌ វិសមភាពសង្គមក៏ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈសិល្បៈ និងទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សក្នុងសង្គម។ ជាឧទាហរណ៍ គំនូររបស់វិចិត្រករ William Beechey ដែលវិគីភីឌាបង្ហាញ បង្ហាញកូនៗរបស់លោក Sir Francis Ford កំពុងឲ្យកាក់ទៅក្មេងប្រុសសុំទានម្នាក់ ដែលជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន វិសមភាពសង្គមនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់នៅក្នុងការជជែកដេញដោលសាធារណៈ និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅទូទាំងពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា ទិន្នន័យអំពីចំណែកទ្រព្យសម្បត្តិសកលតាមក្រុមទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលរៀបចំដោយ Credit Suisse ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ បង្ហាញថា ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានបែងចែកខុសៗគ្នារវាងក្រុមមនុស្សនៅទូទាំងពិភពលោក។ រូបភាពផ្លូវនៅទីក្រុង Camden រដ្ឋ New Jersey នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បង្ហាញពីសភាពទ្រុឌទ្រោមនៃតំបន់ទីក្រុង ដែលជាសញ្ញាមួយនៃភាពក្រីក្រដែលនៅតែមាននៅក្នុងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទាំងនៅកម្ពុជា និងនៅក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីវិសមភាពសង្គមជួយឲ្យតាមដានប្រធានបទដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ ឱកាសក្នុងសង្គម និងសមធម៌។ ប្រធានបទនេះលេចឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ច និងការពិភាក្សាគោលនយោបាយសង្គមនៅទូទាំងពិភពលោក។